«خلاقیت با یک ویژگی فردی مهم، یعنی جسارت، همبستگی بالایی دارد. از آنجا که خلاقیت به معنای خلق راههای نو و جدید است هر فرد خلاقی باید جسارت و اعتمادبهنفسی داشته باشد تا بتواند مسیر تازهای ایجاد کند. زیرا بسیاری از ما انسانها تمایل داریم در مسیری ساکن و اصطلاحاً امتحانپسداده حرکت کنیم و گام برداریم.»
جولیا کامرون
امروز دوباره به سراغ فصل «ابزار بنیادی» از کتاب جولیا کامرون رفتم و آن را بازخوانی کردم. این بار بیش از همیشه برای نوشتن صفحات صبحگاهی مصمم شدم.
سه صفحه آزادنویسی کردم و تصمیم گرفتم هر آنچه را با حواس پنجگانهام در محیط اتاق احساس میکنم، روی کاغذ بیاورم از صداهای عبور و مرور وسایل نقلیه و آدمهایی که در کوچه بودند تا صداهای اعضای خانواده.
آنچه میدیدم، آنچه لمس میکردم، صافی کاغذ دفتر زیر دستم و حتی بوی غذایی که هنگام ظهر در فضای خانه پیچیده بود. تمرینی ساده بود برای دقیقتر دیدن و شنیدن و لمس کردن جهان اطرافم.
چند صفحهٔ دیگر از کتاب «مادران و دختران» مهشید امیرشاهی خواندم. از حلقهٔ کتابخوانی کمی از دوستان عقب هستم چون دیرتر شروع کردهام. نثر خانم امیرشاهی را خیلی دوست دارم و از خواندنش لذت میبرم.
جلسهٔ دوم کارگاه «خودواژه» جالب و متفاوت بود. با ساختن واژههای تازه، ذهنمان را به بازی گرفتیم. استاد شعری از علی عبدالرضایی با عنوان «مادرد» خوانند و کتاب «پارسیگویی» را معرفی کردند. کتابی که دربرگیرندهٔ پرکاربردترین واژههای بیگانه در زبان روزمرهٔ فارسی است.
یکی از تمرینها ساختن واژههای ترکیبی بود. به این صورت که آخرین حرف واژهٔ اول، حرف آغازین واژهٔ دوم باشد. حاصل این بازی زبانی واژههایی مثل اینها شد:
کتابانک
دیوارنگ
رنجان
آشیانور
بهارود
در وبینار نویسندهساز هم شرکت کردم.
امشب مهمان دارم و به همین دلیل گزارش نیک را زودتر مینویسم. میدانم تا پایان شب در پست دیگری مشغول انجام وظیفه خواهم بود و احتمالاً دیگر فرصتی برای خواندن و نوشتن نخواهم داشت. چه حرف بجا و خوبی استاد کلانتری دربارهٔ خانهداری گفتند: خانهداری خود یک شغل مهم است واگر در کنار آن نگهداری بچه هم اضافه شود از سختترین کارها میشود. شنیدن این حرف برایم خوشایند بود.گاهی به رسمیت شناختن زحمتی که هر روز بیوقفه انجام میدهیم از سمت بقیه دلگرمی بزرگی است.
امروز دوباره به صفحات صبحگاهی برگشتم. با واژهها بازی کردم، خواندم و نوشتم.
شاید پیوستگی همین باشد جسارت تجربه کردن مسیرهای تازه را از دست ندهیم.
🍀جمعه ۱۴۰۵/۸/۸
صدای سرزنشگر درون به سراغت آمده. یکبند بیخ گوشَت میخواند که از تو نویسنده در نمیآید. خودت را خسته نکن.
صفحهای مینویسی. چنگی به دلت نمیزند. واژههایت را میبری به بازارِ واژهدان تا با نوواژهها تاختش بزنی. ترس بَرت میدارد، نکند راست میگوید! صدای درون لحظهای از ضربهزدن باز نمیایستد. کمر بسته به دلسردکردنت. این مزخرفات چیست که مینویسی؟ حالت به هم نمیخورد از این نوشتههای بیسروته؟
ملول میشوی. میخزی روی تختت. میپناهی به کتاب. «به صدای سانسورچی درونتان پروبال ندهید. با گوشسپردن به حرفهای توخالیاش موجب تقویت آن نشوید و به آن اعتبار نبخشید. باید نادیدهاش بگیرید.» این جملهها را که میخوانی، آبی میشود بر آتشِ سانسورچی درون. آتشِ گُرگرفته رو به خاموشی میرود. جانی دوباره مییابی. میروی به سراغ کاغذ و قلمت. درست در همینلحظه غرشهای پیاپیِ آسمان نویدِ آمدنِ باران پاییزی را میدهد. باران نرمنرمک میآید، سپس شدت میگیرد و برای دقایقی شلاقی میبارد. درختان از زلالش مینوشند. از پشت پنجره نه، میروی توی حیاط تا بیواسطه باران را نظارهگر باشی. تمام لطافتش را در آغوش میکشی و نغمهی باران سر میدهی.
……………………………………..
فهرستی از اقدامات امروز:
۱. تغییر چیدمان اتاق از تابستانی به زمستانی
۲. مختصری آزادنویسی با پا
۳. ادامهخوانیِ تا میتوانی بنویس
۴. خواندن یادداشتهای روزانهی جلال آلاحمد و روزها در راه شاهرخ مسکوب.
۵. گلگشتی در گنجور و برچیدن ترکیبواژههای شاعرانهای چون: ناوک دلدوز/ خوانِ یغما/ چهر مهرافزای/ پیر دُردآشام/ خارِ غم/ چشمِ جادو/
۶. پرسهزنی یکساعته در وبگاه مدرسهی نویسندگی و خواندن فرستهی مانیفست وبینار نویسندهساز
۷. آزادنویسی متفاوت در وبینار نویسندهساز: قصه نوشتم😊
۸. شعرخوانی از دیوان حافظ و غزلیات سعدی و مشق شعر
کامجویان را ز ناکامی چشیدن چاره نیست
بر زمستان صبر باید طالب نوروز را
🌱از غزلیات سعدی
۸ آبان ۱۴۰۵
دیشب ساعت ۳ با توجه به دردزیاد زانوهام مسکن بسیارقوی خوردم وتا نزدیک ظهرتقریبا درحالت بیهوشی قرارگرفته و خابیدم.
بعد ازخوردن صبحانه طبق روزهای قبل درخانه پیاده روی کردم.
تماشای آسمان وابرهای پائیزی وبچه گربه های حیاط هم مثل همیشه برایم پرازشگفتی وآرامش بود.
فکر می کنم به علت شرایط فعلی که نمی توانم برنامه های روزمره ی طبیعی قبل ازجراحی راداشته باشم کمی بی حوصله وبی انگیزه شده ام.
کتاب می خانم، آ زادنویسی می کنم، بیشتروبینارهارا شرکت می کنم اما حس وحالم کوک نیست.
بعضی شب ها تصمیم می گیرم گزارش نیک راتامدتی ننویسم، چون تقریبا برنامه های زندگی من باتوجه به شرایط فعلی ام تقریبا تکراری است ولی امشب هم نوشتم.
کمی نوشتم. کمی خدمترسانی کردم. گفتم خدمترسانی، برای همین کاری داشتم که مجبور بودم سرپا بایستم. کارهای بدنی که نیاز به ایستادن زیاد دارند در ابتدا میتوانند یک ورزش هم باشند اما وقتی بیش از توان بدن باشد کمکم آزارنده میشوند. امروز چند شعرِ خوب از منوچهر آتشی خواندم. صوت شعرماهی را دوباره گوش دادم و به چند تا از کانالهای دوستانم سر زدم.
قدیمترها وقتی دست به قلم میبردم، کلمات خودشان روی کاغذ کشیده میشدند. موضوعی را باز میکردم و از موضوعی دیگر سر در میآوردم.
قدیمترها وقتی عزم میکردم به نوشتن از هر گوشهی ذهن، راهی به دیگر گوشهی آن باز میشد. بی آنکه بخاهم.
الان قلم میچرخد و میچرخد و امان نمییابد ولی دریغ از یک کلمه. کلمات سنگ میشوند به سقف دهانم. مرور میکنم که امروز این را بگو. از آن گله کن. داستان فلان را بنویس و بسانِ فلانی را، همین که کاغذ میبینم رنگ از رخ مغزم میپرد. پوک میشود لامصب. خشک میشود و هرکار میکنم نه فلانی را به یاد میآورم نه بِسانش را.
حرف میزنم با خودم، در مغزم. با آن آدم قدیمترها. با آنکه انشای فردایش را ساعت یازده شروع میکرد و فردا بهترین را نوشته بود. با همانی که کلمات را به بیراهه میکشاند و دستِ آخر مقصدی خوشایند برایشان دست و پا میکرد. اما مدتهاست هرچه میگردم کمتر پیدایش میکنم. گویی من نبودم. من نزیستم. آن آدم قدیمترها فقط یک رویا در سرم بوده.
حرفها دارم. از اینجا. از آنجا. نگاهم میچرخد. پیاده میروم. گوش میکنم. آخ یادم آمد، زنی امروز در خیابان شوهرش را کتک زد و انصافن مردک کتک مفصلی خورد. دیگر چه؟ نمیدانم. قرار بود امشب از آن بنویسم اما چه بود؟ چه شد؟ یادم نمیآید. چه بود؟ این اواخر فکر میکنم نکند مرض فراموشی گرفته باشم؟
یکبند حرف داشتم و دست به چانه، زلزل نگاه میکردم هوا تاریک شود تا مجالی پیدا کنم برای نوشتن ولی هوا که تاریک شد چراغ مغز منم خاموش شد.
برای همین میگویم اکنون اینگونه است:« من از بندبندِ حرفهایی که توی سرم تلمبار شده یکبند حرف دارم ولی یک بندش را مینویسم.»
لیست کارهای جمعه:
طراحی عکس کانال یک بند حرف، راهاندازی مجدد کانال تلگرام، انتشار متن در کانال تلگرام بعد از مدتها( این بار به امید ادامه)، مطالعه، آزاد نویسی و پیاده روی.
امروز پیادهروی کردم. کارگاه خودواژه و وبینار نویسندهساز را سر کارم گوش دادم. چند صفحه هم «سنگ صبور» خاندم. آخرین گزارش نیک را 5 روز پیش نوشتم و امشب مدام به خودم میگویم: «رهرو آنست که آهسته و پیوسته رود».
امروز را هم به روال روزهای گذشته، صبح را با شکرگزاری و روزنویسی و آزادنویسی و همینطور تمرین نویسندگی آغاز کردم. درد دیشب را جانانه را ادامه داد و امروز را کمی تخفیف داد.
برنامه معنوی را پی گرفتم، مصحف شریف میخوانم و نهجالبلاغه؛ این هم حکمتهایی است، حکمتهای درخشان آن:
«بزرگترين عيب آن كه چيزى را كه در خود دارى، بر ديگران عيب بشمارى.»
بعد با محدثه گپ زدیم، موسیقی گوش کردیم و وقت دلچسبی سپری شد. از فیلم «نارنگیها» برای محدثه گفتم؛ یک فیلم گرجی درباره مرد باغبانی که درختهای نارنگی را پرورش میدهد و بهطور ناگهانی میزبان دو سرباز میشود که از دو جبههٔ متفاوت و دشمن یکدیگر هستند. فیلم، انسانیت بینظیری را به تصویر میکشد. موسیقی جذابش را برای محدثه فرستادم.
ساعتی را هم به بازی و غذا دادن به زیتون گذشت.
کتاب «فلسفه پیادهروی» را امروز شروع کردم و چندین صفحه از آن را خواندم. فردریک گروس میکوشد از فضیلتهای پیادهروی بهعنوان مراقبه بگوید که راه رفتن پیوند عمیقی با آزادی دارد؛ این قسمت از کتاب توجهم را جلب کرد:
«فقط وقتی از همه چیز روگردان شویم، همه چیز به وفور به ما داده میشود؛ همه چیز یعنی شدتِ خودِ حضور.»
متنم را نوشتم و ویرایش کردم؛ هر متنی که در مورد خدا باشد را طور دیگری دوست دارم و متن امشب از این دست متنهاست.
ساعت ۵ به وبینار رسیدم. استاد فیلمی را معرفی میکند به اسم «درمان درست درمان»؛ یادداشتش میکنم که ببینم بعد از آن از اهمیت کلمهبرداری صحبت میشود؛ کلمههای اندوخته در انبان را مینویسیم و بعد با موسیقی، آزادنویسی میکنیم و چند دقیقهای هم به پرسش و پاسخ میگذرد.
ساعتی را به خلوت شب و برنامه معنوی گذراندم و از کتابهایی که تازه خریدم عکس میگیرم که برای محدثه بفرستم.
به کارهای خانه رسیدم. سریال «سرخ و سیاه» دیدیم؛ این چندمین کاری است که از آیدا پناهنده میبینم؛ نویسنده و کارگردانی کاربلد است.
آرزو امشب غزلی از کمالالدین اسماعیل خواندم که اسمت میانهاش است:
گیرم که آرزوی دلم جمله حاصلست
اکنون چو نیست روی تو حاصل کجا برم؟
گفتند: برگرفت فلان دل ز مهر تو
من داوریِ مردم جاهل کجا برم؟
گر بر کنم دل از تو و بردارم از تو مهر
آن مهر بر که افکنم؟ آن دل کجا برم؟
ختم شب را با غزل حافظ برمیچینم:
خیال حوصله بحر میپزد هیهات
چههاست در سر این قطره محال اندیش
به کوی میکده گریان و سرفکنده روم
چرا که شرم همیآیدم ز حاصل خویش
نه عمر خضر بماند نه ملک اسکندر
نزاع بر سر دنیی دون مکن درویش
بدان کمر نرسد دست هر گدا حافظ
خزانهای به کف آور ز گنج قارون بیش
امیدوارم در سلامت باشی و به کاپیتان تیم استراحت بدهی.
یه دورهمی دیگه و حرفهای تکراری با آدمهایی که سروتهشان را پول و داراییهایشان گرفته، که اگر مالشان را بگیری دیگر چیزی برای رونمایی و ارائه ندارند. حوصله ندارم. سرم را داخل گوشی میبرم. چرا آمدم؟ شاید خواستم عصر جمعهام پر شود یا زودتر بگذرد. نمیدانم.
نوکی به شب هول.
بازخوانی بوف کور.
آزادنویسی.
پیادهروی.
صبح با بدخلقی بیدار شدم. دیشب تا صبح خواب دیدم که کاری را به دقیقهی نود سپردهام و در هول و وَلای انجامش دلشوره گرفتهام. آزادنویسی راهِ فراری شد تا مغزم آسوده شود. بعد درس خواندم تا ظهر. مهمان داشتیم. یک پایم توی اتاق بود و پای دیگرم در پذیرایی. نیمکرهای از مغزم آناتومی سر میخوانْد و نیمکرهی دیگر برای نوهی داییام، نقاشی میکشید. خلاصه که بعدازظهر عجیبی بود. غروب که باران بارید، من هم زنده شدم و شعرکی نوشتم. شب هم به همان منوال گذشت و کمی شعر حفظ کردم و خلاص. راستی، مامان سرِشب راهنمای مواجهه با بمباران اتمی را خواند و خواست گوش بدهم. از کِی به این فلاکت رسیدیم؟ توضیحاتش سریال چرنوبیل را برایم تداعی کرد. یعنی به چنان کثافتی دچار خواهیم شد؟ امیدوارم کار دنیا به آنجا نکشد. همین میزان از جنایت هم که تا الان رخ داده، اثری در من بجا گذاشته که گمان نکنم با هیچ مرهمی -حتی الهی و آسمانی- بهبود پیدا کند. باشد که خدا فکری به حال این جهان بکند. آمین.
“پُرکس و بیکس خودُم”
مادرجون خدا بیامرزم میگفته.
کار نیک زنده میمونه چه صاخب اثر باشه چه نباشه.
اگر روزی آیندگان گذرشون به گزارشهای نیک من بیوفته چه تصویری از من میبینند. در تصوراتشون هوای مثل من زیستن میکنند؟
انتظار زیادی دارم؟
دست کم باید جایی آغازگر باشم تا اسم انسان برازنده من هم باشه.
پاسخی برای پرسشهام ندارم اما میتونم برای آیندگانی بنویسم که روزمرگیها کلافشون کرده:
صبحی دیرتر از تمام روزهای ماه جاری بیدار شدم چون تا نیمهشب بیدار نشسته بودم و یه نمونه تروتمیز از سایت درآمدزا طرح زدم.
پول توشه؟
اصلا.
فازت چی بود پس؟
دلی بود همه.جیزش، از کاوش و پرسش برای موضوعش تا انتخاب هر المان همسو با شخصیت برند کارفرمایی و …
دلت آروم گرقت؟
اصلا
فازت چی بود؟
به دلم گوش کنم و بزنم توی دهان عقلم تا دنبال دلیل منطقی برای هر کنشم نباشه.
سرگرمی؟
اصلا
پس فازت چی بود؟
سردرآوردن از سوالاتی که جوابی براشون ندارم اما مته شدند و مخمو سوراخ کردند.
سر درآوردی؟
اصلا
فازت چی بود؟
ساکت شدند و پذیرفتن من یک آدم ناقص به خصوص در عقلامیتم و تا نوک موهام پر از احساسه
الان هم نوک موهام درد داره. انگار غصههام راه گرفتند از قلبم به سمت سرم بعد سُرخوردن روی تاب موهام و گیر کردند نوک موهام.
خیال میکنی؟
اصلا
فازت چیه پس؟
یادآوری کنم “بار کج به منزل نمیرسه”، “یار خوب تمام ماجراست” و ” کار نیک بیجواب نمیمونه” فقط زمان دقیقش مشخص نیست.
چی؟
رسیدن به جواب.
شاید باشی و جوابها برات نمایان بشه و شاید نباشی و پاسخها جاری بشن برای هدایت دیگران
کارهای پسندیده از شکرگزاری، مراقبه تا نوشتن، پست تلگرام، تغییر قیمتها به صورت کامل و اصلاح دیتابیس و پیگیری نولقص دیتا
تقویت عضلات برای ۹۰ دقیقه
توجه به تغذیه سالم و سلامتی
بازخوانی داستان سگ ولگرد صادق هدایت و اندیشیدن به خودم و شباهتهایم در بعضی جهات با سگ
کمی هم با سعدی و حافظ همنشین شدم.
همین که چشم باز میکنم، سرم را به سوی پنجره میچرخانم و به زندگی سلام میکنم. صبح را با شنیدن چند آهنگ زیبا میآغازم؛ تلفیقِ شعر و موسیقیِ دلنشین، روح و جانم را مینوازد.
باز هم چه زود جمعه شد! نمیدانم چرا این روزها گذر زمان چنین برقآسا شده است؛ تا چشم بر هم میزنی، آخر هفته و جمعه از راه میرسد.
مطالبی را دربارهٔ تمرینهای دورهٔ شعر و کارگاه «خودواژه» یادداشت میکنم. این کار برایم بسیار جالب است و شور و ذوقِ خاصی به درونم میبخشد. سپس به سراغ برگههای املا و انشای دانشآموزان میروم. نمرات مثل همیشه چندان چشمگیر نیستند، اما در بین برگههای انشا، ردپاهایی از استعدادِ نوشتن به چشم میخورد؛ باید آنها را جدی بگیرم و حتی در خارج از وقتِ کلاس، با آن دانشآموزان بیشتر کار کنم.
به عصر جمعه میرسم؛ همان زمانِ دلگیری که همه از آن مینالند. من هم این تجربهٔ تلخ را بارها و بارها داشتهام، اما از مدتی پیش، با شرکت در دورهٔ «ویراستاری» و حالا هم کارگاه «خودواژه»، این ساعت از رنگ و بویی خاص برخوردار شده و آن را چون دیگر روزها، با نشاط همراه کرده است.
شرکت در وبینار «نویسندهساز» نیز از توفیقاتی است که امروز هم نصیبم شد. و باز هم ذوقِ «آزادنویسی» که برایم بسیار جالب است. باورم نمیشود که بدون هیچ پیشزمینهٔ ذهنی، اینگونه بیوقفه بنویسم؛ طوری که گذر زمان را حس نکنم و تنها صدای استاد است که مرا دوباره به کلاس برمیگرداند.
آشنایی با این اساتید و شرکت در دورهها و کلاسها را لطف خدا میدانم؛ لطف اوست که باعث شده است همچنان با شور و اشتیاق، در مسیرِ نوشتن گام بردارم.
شب را نیز با مطالعه و نوشتن و آمادهسازیِ مطالب تدریس فردا، به پایان میرسانم.
زیر باران نشسته بودم روی نیمکت و فکر میکردم اگر این رعد و برق صاعقه شود و خشکم کند چی؟ اگر جریان برق از تنم بگذرد و چوبم کند چی؟ اگر این باران سیل شود و غرقم کند چی؟ اگر این شب صبح شود و بیدارم کند چی؟ تصور این یکی را اصلا دوست نداشتم. چون آنوقت فردا است و تف توی شنبهها. کاش جمعه بود هر روز اما شنبه نبود. البته اگر شنبهی خارجکیها را بیاوریم توی هفتهی خودمان خوب میشود. چهار روز تعطیلات راضیکننده است.
قبلترش توی ماشین نشسته بودم و فکر میکردم که دلتنگیام کجا رفته؟ ذرهذرهاش را بذرمانند پاشیدم توی جاده و تمام شد.
قبلتر؟ خداحافظی بود و کوهستان بود و طاقبستان و صبحانه توی طبیعت و بیدار شدنی غریب توی جایی جدید.
قبلترش را یادم نیست، رویایی نمیبینم این روزها.
روز واژه :
نوبت نیکنویسی امروز شد وباز کاسه چه بنویسم وچه ننویسم دستم. جالبست حتی بعد از یک روز پرکار و پراتفاق، باز هم به وقت نوشتن قلم فلج مادرزاد میشود و زبانِ ذهن لال.
امروز جمعه ۸/۸ تولد همسرم بود چون در منزل بود نتوانستم کیک تولدش را آماده کنم. سالهاست این کوچکترین کاریست که برای عزیزانم انجام میدهم وآن پختن و تزیین کیک تولدست. خواهر همسر ایندفعه این کار را به عهده گرفت. با کیکی به همراه گلدانی زیبا وهدیهای، برادرش را خوشحال کرد. جای شما خالی، شام درخدمتشان بودیم.
حوالی ساعت ۴ یادم آمد کلاس «خود واژه» دارم در آن گیرودار پختوپز و مرتب کردن خانه،گوشی را برداشتم وبا یک لیوان چای و دفتر یادداشتم رفتم سرکلاس. استاد واژگان خوبی را مرور کرد. تقریبا تمامشان را در پوشه واژگان گوشیم نوشتم. همینطور پیچی از اینستاگرام معرفی شد که برای بازبینی ومرور واژگان خلاق بسیار مفید بود. بعضی از واژگان جلسهی قبل در داستانک های دوستان را مرور کردند. داستانک من هم بینشان بود. « رؤیا بان» . امروز مطالعه نکردم فردا جبران خواهم کرد . نیمچه پیادهروی هم رفتم که خیلی به دلم ننشست. فردا خواهم رفت .
نیکان، شبتان نیک.
از سه روز پیش که طوفان زد میشود پاییز را حس کرد. دیروز بذر چند گل پیچک کاشتم توی حیاط. امیدوارم سبز بشوند.
صبح صفحات صبحگاهی را با فراغ بال نوشتم. یک صبح جمعهی تعطیل و دلپذیر.
امروز حالم بهتر بود.گریهام نگرفت خداراشکر. دیروز تا ساعت دوی شب فقط اشکم را پاک میکردم. انگار پیازی را کنار چشمم میچلاندن. گریهدانم سرریز شده بود.
ظهر بخشی از فیلم وریتی را دیدم. جالب بود. امشب اگر وقت کنم تا آخر میبینم.
عصر در وبینار نویسندهساز آزادنویسی کردیم. با این آزادنویسی توانستم بخشی از رفتارم و علت آن را کشف. کشف مهم و دلپذیری بود.
شب زهرا آمد و با هم حسابی خوشگذراندیم. دوستش دارم. مثل علی شوخطبع و خوشمشرب است.
امروز صبح دیرتر از خواب بیدار شدم. صفحات صبحگاهی را نوشتم. دیشب مهمان ناخوانده داشتیم و تا ظهر مشغول تمیزکاری و مرتبکردن بودم.
بوستان سعدی را خواندم:
بر مرد هشیار دنیا خسست / که هر مدتی جای دیگر کسست
چنین گفت شوریدهای در عجم / بکسری که ای وارث ملک جم
اگر ملک بر جم بماندی و بخت / ترا کی میسر شدی تاج و تخت
در وبینار نویسندهساز شرکت کردم و دلگیری عصر جمعه را تا حدودی شست. در وبینار خانم افروشه شرکت کردم؛ موضوع وبینار «یادگیریِ یادگیری» بود.
از ویژگیهای کلیدی یادگیری این است که تغییری نسبتاً پایدار است، حاصل تجربه و تمرین است، فرایندی مداوم است و متفاوت از آموزش است.
چه دانشآموزان خوشبختی دارد خانم افروشه!
حلزونِ بهتزده به اطراف نگران،
و منِ بهتزده به شعر صائب نگران،
مهران جانم هم عاشق شعر و شاعری و سرایش است،
و عاشق شاعران نو و کهنه،
کهنگی چه وجهه میدهد به شعر یه شعور،
هر چه شعورمان کهنهتر جذابتر، دلخواهتر،
جمعه روزم خوش شروع شد و ادامه یافت و به حالا رسید.
نویسندهساز امروز را آفلاین شنیدم و میروم به دانلود و دیدن فیلمِ درماندرست البته فردا.
پیادهروی رفتم و چه عالی بود.
آزادنویسی با پا در سطح شهر.
کلی از نوشتههایم در ۴۰۱ را خواندم، از یکیشان نوشتهی امشب کانال بیرون طراوید.
شیدا ماهنامهی چهارگوشه را خواند و یکی از موضوعات ادامهنویسی را نوشت و برایم فرستاد.
خواهرکم چه خوب مینویسد.
آنور دنیا،
میان غوغای کارهای هرروزه، تنها.
برایش لینکِ کتاب نویسندهساز استاد را فرستادم.
و آدرس کانال تلگرام مدرسهنویسندکی را.❤️
از پخت و ساخت ناهار و شام و بشور بمال آشپزخانه و باقی جاها و پذیرایی مهمانها نمینویسم.
پنجشنبه و جمعهها، بسیار پر کارم.
کمی بوبوک و کمی سرخ و سیاه خواندم.
خوش به حال من یا خوش به حال استاندال و داستایوفسکی؟؟
اصلن خوش به حال همه.😍😍
خدافظ.
امروز جمعه ۸ آبان بود و این گزارش ۷ ناپیوسته من است به خودم به سرو
وقتی دیدم کلاسی که با زحمت زیاد برای همدانشگاهیانم تدارک دیدم آن هم در مورد موضوع مهم برند سازی شخصی در لینکدین مهجور مانده و تنها ۷ نفر شرکت کننده داشت حس عجیبی داشتم ؛ بیشتر این حس به خاطر این بود که اساتید حس خوبی نداشتند و انتظار شرکت کنندگان بیشتری داشتن . راستش خودم نیز گمان میکردم حداقل ۲۰ نفری بیایند .
ولی من لذت بردم از کلاس .
متاسفانه مجبور شدم برای کلاس به خونه خانم حسینی برم زیرا اینترنت آنجا سرعت بیشتر دارد.
بعد هم بدو بدو رفتم خانه و تر و تمیز کردم تا بابا و دوستش بیایند و این آقا بسیار آدم ساکت و عجیبی بود .
عصر داشتم بین واژه هایی که میساختم گشت میزدم تا یکی را برای داستانک انتخاب کنم که ساعت زنگ خورد وقت کلاس خودواژه بود ولی هر چه تلاش کردم اینترنتم یاری نکرد.
یک کلام اعصابم خط خطی بود بابت اینترنت و خراب شدن ماشین و مهمان ناخوانده و هیچی درس نخواندن .
ولی
.
.
. مدل ناخن انتخاب کردم و برای هفته آینده وقت گرفتم . احتمالا به ناخنکار بگویم دوست دارم طرح یکی از ناخن هایم را خودم اجرا کنم بدون اینکه هزینه کم شود ،امیدوارم موافقت کند .
هفته گذاری من ( سرو چمان و خرامان ) برای هفته آینده در سه چیز است
۱. فارماکولوژی دستگاه عصبی مطالعه و مرور و تست
۲. دارو درمان نورولوژی (ایمیل و عرصه )
۳. خواندن کتاب روزی ۵ صفحه
۴. روزی ۱۵ دقیقه واژه سازی و نوشتن
۱۴۰۵/۰۸/۰۸
گزارش نیک:۱۷۱🐌❤️
سال واژه: در مسیر معنوی
نمره روز: ده از ده
تطهیر در جمعه
جمعه برای من یعنی پاکسازی. پاکسازی بعد از یک هفته درگیری با چالش های رنگارنگ. هرچند کوفتگی و فکرهای سرگردان کم چسبنده نبودند. اما دو تمرین صبحگاهی خود هیپنوتیزم برون ریزی خاطرات تلخ گذشته و شکرگزاری از اعضای بدن حسابی رقیقشان کرد و دوش ظهرگاهی و شستشوی بدن با آب و نمک دریا باقی سیاهی ها را شست و برد. تن آسایی در اتاق خواب آلود گرم شده با هیتر جدید هم عیش و نوش عصر را به حد اعلی رساند و از سنگینی رسیدگی به قرتی سازی های شنبه کم کرد. نارنگی،سیب و یک کاسه انار شیراز شبم را زرد و نارنجی و خونی کرد. بوی نم و صدای برخورد قطره های باران با برگ درخت ار ار کنار پنجره ی اتاقم به درد دل های خواهری تلفنی رنگ سبز پاشید و من را به هیجان آورد که آخر شب مدیتیشن سپاسگزاری از گلو و غده ی تیروئید را هم به روزم سنجاق کنم.
سپاسگزاری
سپاسگزارم برای ماکارونی رشته ای مامان پز و ترشی فلفل که در کنار مادرم برای ناهار نوش جان کردیم.
سپاسگزارم برای یک روز عادی آرام در کنار خانواده.
سپاسگزارم برای از سرگرفتن نوشتن گزارش نیک.
سپاسگزارم برای استاد شاهین و دوست های اهل ادبیات و نوشتن.
سالواژه: ثمربخشی
امروز چند کار عقبافتاده را انجام دادم میخاستم باری از روی دوش آیندهی نیامده بردارم.
چهارچوب کلی یک برنامه مطالعاتی برای ارشد را نوشتم.
دوباره گریزی به دفتر شعر بهار را باور کن فریدون مشیری زدم.
امروز فهمیدم رسیدگی به گلها نوعی تراپی است.
تو میتونی بهم کمک کنی؟
دال عزیزم
امروز را کامل خانه بودم. کارهایم پیش رفت بهنسبت اما برای کارهای بیشتری برنامه داشتم و نشد. اما خب بدم پیش نرفتهام. صفحههای صبحگاهی را نوشتم و از خابهایم گفتم. از اینکه دقیقن همان بخشها که دلم میخاست جزئیاتش را یادم بماند، نمانده. بعد صبحانهی مختصری خوردم و البته که وقت ناهار بود. بعد نشستم به انجام تمرینهای کارگاه «خودواژه». یادم رفته بود که باید داستانکهم بنویسیم. اول واژههایی را که برای هر حوزه باید مینوشتیم، آماده کردم و بعد رفتم سراغ نوشتن داستانک. زیاد موفق نبودم، اما بدهم نشد. میشود روی آن کار کرد و زبان بهتری درست کرد برایش. بعد کمی علافی این میان و شروع کارگاه. امروز با یک پیج واژهباز آشنا شدیم و ذوق دارم بتابم در آن. بعدهم شعری شنیدیم از کتاب «مادرد» از علی عبدالرضایی. آنقدر محو آن شدم که گفتم کاش کارگاه همینجا تمام شود و فکر کنم به شعر فقط. اما ادامه دادیم و باهم تمرین کردیم. باز واژه ساختیم. تمرینهای واژهسازی جمعهام را میسازند. دوستشان دارم.
ساعت پنج رفتیم وبینار. استاد فیلم دیگری معرفی کرد که دلم خاست ببینم همین امشب. اما فکر نمیکنم وقتش بشود. اما بههرحال در صف اولینها است. بعدهم از دست نویسندهساز حرف زدیم. از پازادنویسی گفتیم. همان پیادهروی یا آزادنویسی با پا. سحر گفت یکی از بچهها این واژه را ساخته و خوشم آمد از آن. بعد تکرارآموزی را گفتیم که خب من کاری برایش نکرده بودم مثل بیشتر روزها. شرمگین نگاه کردم فقط. بعد رسیدیم به کلمهبرداری و داشتم یکی دوتا مورد، برای جمعآوری کمی آبرو. در کتاب «1984» نوشته بود: «مانند پیشمزهی مرگ بود.» بعد آزادنویسی کردیم و بعدهم مرور گزارش نیک.
بعد از وبینار کمی چیزمیز خوردم و نشستم پای وبینار الهه. اول فهمیدیم چرا و از چهزمان الهه علاقهمند شد به معماری و بعد از مسیر گفت و بعدتر باهم پنج دقیقه نوشتیم از آنچه میبینیم. آنچیزهایی که اطرافمان است. بعد که تمرین تمام شد، فهمیدم من چه کمدقتم. خیلی ساده نام هرچه دیده بودم را نوشته بودم، اما مثلن مبینا، نوشته بود رنگ وسیله را، شکلش را و درکل طول داده بود جمله را و دقیق دیده بود. یاد گرفتم از هردو. دوباره میخاهم این تمرین را انجام بدهم.
جزوههای هنرهای معاصر را فرستادم برای یکی دوتا همدانشگاهی. این هفته امتحان است و منهم تازه فهمیدهام. یعنی فردا فرصت میکنم بخانم؟ بعد روزگفتار ضبط کردم و دربارهی حقخاهی گفتم و اینکه مظلومنمایی برای طلب حق را نمیفهمم و نمیپسندم. کمیهم روی پوستر وبینار «گفتوساز» کار کردم. به یک نتیجههاییهم رسیدم.
چه باید میکردم و نکردم؟ زبان خاندن و انجام کارهای تصویرسازی و جمع کردن سفرهی پوستر و راهاندازی کانال وبینار. تازه هنوز برنامهی هفتهی پیشِ رو را هم ننوشتهام. هووووووف. نمیدانم بعضی دوستهام روزهایشان چند ساعت است که کارهایشان همه پیش میرود و هیچچیز عقب نمیماند و از دستشان در نمیرود. تو میدانی؟
راستی دیشب پیش از خاب، دیدم فیلم* معرفی شده در وبینار را. جالب بود برایم. آن ارتباطها و حقایقی که لحظهبهلحظه بیان میشد و تغییر میکرد. حتا آن اتفاق نهایی و اینکه نفهمیدم درنهایت آدم بد دقیقن کدام یکی بود؟ اما تصمیم گرفتم نامهی انتهایی فیلم را نادیده بگیرم و هرچه قبل از آن بوده را واقعیت بپندارم.
*verity 2026
امروز رو گشتم تو مشهد. با خانواده. خوش گذشت. خیلی خستهام. خیلی.
گاهی وقتا نمیخوام زندگی کنم چون نمیتونم تحمل کنم. تحمل دیدن تهیدستا رو ندارم. تحمل دیدن بچههای کار، پناهندهها، سالمندان محتاج، دستفروشهای کنار خیابون، کارگران، مردان ترازو به دست تو پیادهروها، بلوچهای دستفروش، چهرهی غمزده و خستهی سرپرستهای خانوار.
غصهی تموم عالم و آدم میریزه به دلم. هموطنهای بیگناهمون، بچههای فلسطین، گرسنههای آفریقا و یمن، جنگزدهها و…
شرم میکنم از زندهبودنم. زندگی و دنیا برام وحشتناکتر میشه. سختتر میشه. اما چاره چیه. میون این همه رنج و فلاکت و بلا و ظلم هم باید زندگی کرد. باید. شاید محض خاطر همون نورها بین تاریکیها.
کانال من:
https://t.me/mrymsedaghat21
جمعهها که بساط کباب به راه است، صبحانه را سبکتر میخوریم. تمام لذتش هم در همان آماده کردن است.
از صبح باران ریزی شروع شده، به قول گیلانیها خاکهباران میبارد. برنامهی خاصی نداریم جز دور دور کردن بیهدف، که تفریح مورد علاقهی من نیست.
کمی آزادنویسی میکنم و چند صفحهای میخانم از کتاب آناتومی داستان:
«در داستانگویی خوب مخاطب میتواند دوباره وقایع را در زمان حال تجربه کند. به طوری که قادر است نیروها، انتخابها و عواطفی را درک کند که شخصیت را به انجام اعمالی خاص هدایت کرده است
سالواژه: ساده
خاب که نه. نمیدانم خاهرم چیکار کرد، اما اینقدر سروصدا کرد که نگذاشت بخابم. وقتی هم بیدار شدم، قرار شد برویم پیش خانواده مادری که رفته بودند یکی از روستاهای نزدیک شهر. سرگرم جمع کردن بند و بساطمان شدیم. مادرم هم برای ناهار کشک بادمجان درست کرد. آنها زیر درختی نشسته بودند، ما هم کنارشان بار و بندلیلمان را پهن کردیم.
سرگرم حرف زدن با هم شدیم. این وسط هم خودم را بینصیب از خوراکی و تنقلات نمیگذاشتم. نزدیک جایی که نشسته بودیم دیوار مرگ گذاشته بودند. مردم برای تماشا میرفتند. داییم هم به ما گفت برویم. انگار صاحب دیوار رفیقش بود که خیلی صمیمی با هم خوشوبش میکردند.
دفعه اول تا رفتم بالا، ترسیدم و زود پریدم پایین. دفعه دوم اما خاله و خواهرم هم آمدند. موقع دیدن چرخیدن موتور روی دیوار، حواسم را جمع کردم. به این فکر کردم که این بماند، اما چه فرصتها و تجربههایی برای ترسیدن از دستمان لیز میخورد.
بعد هم کارگاه خودواژه بود. نمیدانم این بیدقتی کی دست از سرم برمیدارد که یادم رفته بود توی کلمهسازی به جای فاصلهی کامل از نیمفاصله استفاده کنم. اما خب، خوراک خوبی برای این هفته جور شد. میشود با بخش دیگری از دنیای واژهها آشنا شد.
عصر هم دیگر وقت رفتن رسیده بود. توی جاده به نویسندهساز هم رفتم. استاد فیلمی معرفی کرد که دوست دارم به سراغش بروم. بعد هم دستِ نویسندهساز، امروز قشنگ پاهایم را آزادنویسی کرد. آزادنویسی را هم با هم انجام دادیم. سر راه هم به فروشگاه رفتیم و کمی خرید کردیم و به خانه برگشتیم. تا لباسهایم را درآوردم، توی اینستاگرام چرخیدم، چشمهایم بسته شد و به خاب رفتم. البته فکر میکردم زیاد خابیدم، اما نه، همچین زیاد هم نبود. بلند شدم، به کارهایم رسیدم. دوباره به سراغ خسرو خوبان رفتم و چند ورقکی از آن خاندم. جمعه خودش که کثافت است، فردایش از آن کثافتتر است.
سلام زهرا جان.
نوشته تون رو خواندم.قشنگ و بی تکلف و طبیعی نوشته اید.همذات پنداری کردم.منم سر پسرم شکم ام کوچیک بود.تجربه سزارین ام رو به یاد آوردم.خیلی از عمل می ترسیدم.اما خدا رو شکر آسون پیش رفت.ولی روزهای بعد زایمان و تا ۶ ماهگی پسرم،برایم سخت بود و تا ۱ سال هم افسردگی بعد زایمان و اضطراب داشتم.
الان محمد علی جان نزدیک ۳ سالشه.ولی سن سختی هست.سن لجبازیه.منم قبل حاملگی ام لاغر بودم.الان ۹ کیلو اضافه وزن دارم.هم به بچه دوم فکر می کنم و هم ترس از چاق شدن دوباره و مسئولیت های جدید دارم.
دوست دارم زیادتر بنویسم.قبل بچه،خیلی بیشتر می نوشتم.
غزالهی عزیزم سلام.
امروز این نامه را برای تو نوشتم.
نه فقط برای تو وقتی هشت سالت بود، یا وقتی شانزدهساله بودی، یا حتی وقتی هجده یا نوزدهساله شدی و … .
مخاطب این نامهام، تو در همهی آن لحظههاییست که نتوانستی. نشد. نذاشتند.
امروز که هشتمین روز از هشتمین ماهِ سال ۱۴۰۵ است، کاری کردم که شاید در آینده نقطهی شروعی باشد برای همهی شما که تنها بودید. من امروز دارم برای همهمان تلاش میکنم و راستش را بخاهید، نتیجه اگرچه برایم مهم است، اما تصمیم گرفتهام از خودِ این مسیر و سفر هم لذت ببرم.
آموختنِ لذتبردن از لحظههایم را دارم تمرین میکنم.
مثل همین استکانِ چای که در کنارم است و دارم مینویسم و پنجره باز است و بیرون باران میبارد و بوی باران میرود درونِ ریههایم و میچسبد به سلول هایم شاید.
امروز کتاب هم خاندم کمی.
راستش فکر کنم چشمانم ضعیف شدهاند؛ سردرد میگیرم کمی که میخانم. یا شاید سردرد دارم و آن میزند به چشمهایم. نمیدانم. میروم دکتر روزی.
همین زود خستهشدن و چشمدرد و سردرد، باعث شده نتوانم طولانی بخانم.
دوستانم وبینارهای عالی برگزار میکنند اما همین چشمدرد و سردرد توانِ شرکت درشان را بهم نمیدهد. حتی محتوای کانالهایشان را هم نمیتوانم مرتب بخانم.
از درد و گله بگذار بگذرم.
آرامشِ عجیبی درونِ قلبم است. هیچوقت اینقدر در وجودم عمیقن احساس آرامش نمیکردم.
شاید رویَش یک خروار غم و ترس و خشم و اضطراب باشد، اما زیرش آرامش است.
شدهام شبیه دریا. سطحم شاید گاهی پُرموج باشد و طوفانی، اما اعماقم تاریک و آرام است.
دقت کن، تاریک و آرام. دیگر دارم میپذیرم که درد و تاریکی جزئی جدایی ناپذیر از منند.
که شاید رسالتم گذشتن از همین تاریکی و تبدیلش به نور است.
راستی حواسم هست که یک غواصی به شما بدهکارم. میبرمتان یک روزی. روزی که هنوز جوان باشم.
دیگر همین عزیزِ مهربانم.
دوستتدارم و بدان که به تو افتخار میکنم.
به تو که همیشه مهربانی و ارزش را انتخاب کردی.
دوستدارت
غزالهی امروز.
ثمانه جانِ عزیزم
قدردانِ وجودِ پر مهرت هستم.
برای شما که همیشه برای ما ارزش قائلین و وقت میذارین و نوشتههامون رو میخونین.
دلت همیشه خوش و لبت خندون بانو.🫂❤️
روزهایم بایگانی اشتباهات دیروزهایم شده. احساس میکنم حبسم. در قفسم. در جوب غرق شدم و خفه شدم. از طبقه اول افتادم و مردم. پنجره را که باز کردم لولای صدا نداده، روی سرم خراب شدهاست. خودکاریام که از جیب آن مدیر بانک لعنتی افتاده است. ابر بی بارانیام وقتی همه بارانشان میگیرد.
شلنگِ افتادهام، کف دستشوییام. پوستِ پستهام که کودکی اصرار دارد با من کاردستی بسازد و هرچه چسب میزند، به هیچ چیز نمیچسبم که نمیچسبم.
آخر دلستر های فلزی، منم؛ همانی که میریزندش توی سینک و رویش آب میگیرند. آن سفرهی یکبار مصرفی خانه مادربزرگ که پهن بودو زوالش در رفته بود اما جان پذیرایی داشت هم منم.
من سفره ام. ماهی نه. دریا ام، آبی نه. درختم، سفت نیستم. انسانم، احساس ندارم. آهنگم، آهی در بساط ندارم. پازلم، تکهای ندارم. گلم، برگی ندارم.
من این روز ها عدم وجودم. من این روز ها آن تصمیم سختم که نمیگیریش. من این روز ها آن گریهی تلخم که ایکاش از گونههایت مرا پاک کنی.
من باید از اینجا بروم جایی که حس کنم، وجود دارم.
لطفا بیا من نباشیم.
صبح که بیدار شدم داشتم به خوابم فکر میکردم.
توی خواب بابا من را به مدرسه رساند و من سر کلاس با دوستانم صحبت میکردم در حالی که خواهرم خواب دانشگاه و خوابگاه دیده بود. مامان گفت: احتمالن خوابهایتان جابهجا شده.
من هم به همین فکر میکردم.
امروز نوشتن داستانی را شروع کردم که ایدهاش از چند روز پیش توی ذهنم افتاده بود. با اینکه قشنگ از آب در نیامد ولی نوشتنش تجربهی جالبی بود.
توی آزادنویسی رویاهای خواهرم دوباره پیدا شدند و فضای خوابم دوباره شکل گرفت.
امروز خانوادگی آشپزی کردیم. از خوردن کیکی که دستپخت خانه بود کلی لذت بردم.
From زری قوام on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From کبری مرآتی on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From لعیا on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From حمید شاد on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From حلما واعظی on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From مهدی امینی on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From زکیه سپهرنیا on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ملیحه ناصحی on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ستایش آریان on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From فاطمه آقاجانی on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From محبوبه گلکار on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From توران محمدی on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From مهسا کاظمی on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From معصومه عباسزاده on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From مهناز روئین تن on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From معصومه فاتحی on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From شکوه طایفی on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From سرو شیوایی on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From هاله کاشانی on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From هاله کاشانی on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From سهیلا حشایب on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From مریم ابراهیمی کوچک on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From مریم سادات صداقت on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ریحانه صـآدقی on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From هانا حسینی on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From زینب شاگردی on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From زهره احمدی on گزارش نیک ۱۶۹: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From غزاله فائق on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From غزاله فائق on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From عسل فاطمی on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From غزاله فائق on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From زینب سرخه on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From نازنین اسماعیلی on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From آتنا کفاشی on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۱: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟