فقط خاستم استمرار را حفظ کرده باشم.
《 جهان در سرمه خوابید در خیال چشم فتانت
چه سنگ بود یارب سایه دیوار مژگانت
تحیر بر سراپای تو وا کردهست آغوشی
که چون طاووس نتوان دید بیرونگلستانت》
_ دیوان اشعار بیدل دهلوی
خوابم میاد.
دلمومیخواد بخوام. گشنمه نصفشبی و تا جایی که میدونم چیزی نداریم واسه خوردن.
قرار بود، حموم کنم. اما گفتم درس میخونم بعدا. درس نخوندم.
یه کاغذ آوردم، شروع کردم به نوشتن.
خواستم با یه نگاه از بالا- تصویر بزرگ- رو ببینم از زندگیم.
ذهنی آروم شدم. اما مسئلههام که حل نشدن. هنوز سرخوردهم.
از روزم بگم، ساعتهای زیادی به عیشونوش در یوتوب گذشت.
-زمانی که دارم واسه یوتوب میذارم رو پای هر فعالیتی بذارم، خیلی رشد میکنم-
دوبار پیادهروی کردم. فرستادم مغازه.نزدیک چهلدقیقه یه ساعت شد در مجموع فکر کنم.
دیگه همین.
سرم خیلی درد میکنه
نکته: دیشب یک شوخی بود تا فعلن هیچ غلتی نکردم از سهشنبه او هفته ترسیدهام بخورما قسم نمیفهمم چکار کنم فقط چند روزه یاد ام از یک خاطره میآیه، آن است که:
وقتِ دوره مدرسه میرفتم استادهام مره پروفیسور صدا میزدند بدون شوخی یا لاف یک استاد داشتم همیشه میگفت برگه امتحان خود ننویس برو خونه یا که میگفت چرا آمادی نمیآمدی. مگه بتو نگفتم نیا. قبول اوایل استاد میگفت نمیفهمم خودم میفهمیدم درست نویسداری کردم اما اصلن باورم نمیشه خرابکاری کردم اصلن حال استاد ام میبود میگفت صدیقه تو ام؟
بلاخره ریکوت شکستم اولین اشتباهام تا عمر دارم فراموش نمیکنم
باید خودم رو جموجور کنم پیش استادم شرمنده شدم. شاید بخاطری ای باشه او هفته خیلی کیج بودم یعنی ازیبر مرگ پدر بزرگم و ازیبر آمادن داداش همسرم از افغانستان که تموم داروندار ما جمع شد رفت پول قاچاقِ خانواده اینا ، چرا میگم بخاطری که بگم رازِ مهم زندگیام پروفیسور بودنم حال همه میخونند به ای ترس خرابکاری نکنم مه مانند دیگرا نیستم هر لحظه یک کنج هسته بمه معلوم نیست شایدن حتی دورِ بعد نتونم بیآم باید تا میتونم سرمایه جمع کنم ببرم بخاطری همیام دارم تمرین کنم خدانگهدار تا فردا.
✓🟥 گزارش نیک | رویای سیل
خواب دیدم با چند نفر در منطقهای بودم که سیل به آن هجوم آورده بود. درست نمیدانم آنجا کجا بود؛ از آن مکانهایی که در خواب، پیش از آنکه فرصت کنی شکل و شمایلشان را به خاطر بسپاری، ناگهان خود را در میانشان مییابی. آب همهجا را گرفته بود و با نیرویی پیش میآمد که نمیشد در برابرش ایستاد. ما فرار میکردیم. نمیدانم صدای آب را میشنیدم یا بیشتر هراس نزدیک شدنش را احساس میکردم؛ فقط میدانم چیزی از پشت سرمان میآمد که مجال ایستادن و فکر کردن نمیداد.
با چند نفر بودم و همین حضور دیگران، در آن آشفتگی، حال عجیبی داشت. هرکدام از ما درگیر نجات خود بودیم، اما هنوز با هم فرار میکردیم؛ انگار سرنوشتمان، دستکم برای مدتی، به هم گره خورده بود. نمیدانستم به کجا میرویم و آیا جایی که به آن پناه میبریم واقعاً امن است یا نه. در من چیزی میان تردید و امید دستوپا میزد؛ ترسی که نمیگذاشت به نجات اطمینان کنم و امیدی که اجازه نمیداد از آن دست بکشم.
سرانجام نجات پیدا کردیم. از آن لحظه، تصویر روشنی در خاطرم نمانده است؛ نه میتوانم بگویم دقیقاً چگونه از خطر گذشتیم و نه به یاد میآورم در لحظه نجات چه احساسی داشتم. آنچه باقی مانده، بیشتر خودِ عبور است؛ گویی از جایی تاریک و نامطمئن گذشته باشم و اکنون، با فاصلهای اندک از آن، هنوز صدای نزدیک شدن آب را در خودم احساس کنم.
عجیب است که از میان تمام تصاویر خواب، این تردید و امید است که در من مانده؛ نه سیل بهتنهایی و نه حتی نجات یافتن. شاید چون این دو احساس را در بیداری هم میشناسم: لحظههایی که نمیدانم چه چیزی در انتظارم است، اما همچنان به راه ادامه میدهم؛ لحظههایی که امید نه یقین به رسیدن، بلکه میلی است که نمیگذارد از حرکت بازبمانم.
حالا که به خواب فکر میکنم، نمیخواهم برای سیل معنایی قطعی پیدا کنم. شاید فقط تصویری بوده از چیزی که در من میگذرد؛ از آن بخش زندگی که هنوز نمیتوانم به روشنی ببینمش و بااینحال ناچارم از میانش عبور کنم. تنها میدانم که در خواب، با وجود تمام تردیدها، نجات پیدا کردیم؛ و همین پایان، هرچند مبهم و دور، هنوز در خاطرم روشن مانده است.
#رویانگاری
.
روزبارانی نیک
امروز ابرباران قشنگی بود. وقت دندانپزشکی داشتم و مراجعه کردم. از وضعیتی که پزشک مقابلم گذاشت، یاد فیلم رم، شهر بیدفاع افتادم. البته داستان فیلم ربطی به حالوروز دندانهای من ندارد، اما مجموعهٔ دندانهایم انگار بیدفاع بودند- مثل قلعهای که دیوارهایش از جاهایی فروریخته، از جاهایی گود برداشته، از جاهایی ترک خورده و از جاهایی هم وصلهپینه شده است.
سفرنامهها را دوست دارم و این روزها با سفرنامهٔ ناصرخسرو مأنوس شدهام. امروز، در پارهٔ بیستودوم، به عرقه رسیدم. ناصرخسرو از باغها و کشتزارهای اطراف و نیشکرهایی میگوید که از آنها شیره میگرفتند. این منطقه امروزه با کمآبی و تغییرات اقلیمی دستوپنجه نرم میکند، اما فعلاً چیزی به جناب نگفتم تا ببینم در وقت مقتضی ، چه گِلی به سرم بمالم!
از سفرنامهٔ عزیزپیر هزارساله که بگذریم، امروز مروری هم بر سفرنامهٔ اگر به خودم برگردم، نوشتهٔ والریا لوئیزلی، داشتم. شیرینی و رهاییِ یک گردشگر جوان، دقیق و آگاه در کلامش موج میزند. حیف که او به لبنان نرفته وگرنه خسرو خوبان را روبهرویش مینشاندم. جنگِ پیری و جوانی تماشایی میشد! بههرحال، امروز دو جستار از این کتاب خواندم.
بعد از ناهار برای پیادهروی رفتم و همزمان فایل درس محمدحسن شهسواری را شنیدم.
خواندن جلد اول مادران و دختران مهشید امیرشاهی را شروع کردم. قبلاً نسخهٔ صوتیاش را شنیدهام و مروری اجمالی بر هر چهار جلد داشتهام، اما از امروز برگبهبرگ خواندم و کلمهبرداری کردم، که مهشید خانم عزیز دل است
خدیش امروز اقبال چندانی پیشم نداشت. غبار رویم نشست؛ بسکه قدیمیخوانی کردم، گفتم نفسی تازه کنم.
اما ده صفحه خواندم. آنچه عالمتاج را برای من جالب میکند، فقط زندگی پررنجش نیست- صدای معترض و آگاه زنی است که دربارهٔ موقعیت زنان، ازدواج و نابرابری از تجربهٔ خودش شیرین مینوشته است.
درنگی بر جای خالی سلوچ را بازنویسی و نهایی کردم.
امروز سرِ صبحی، بعد از مدتی، فهرست کارهای روزم را نوشتم. باز هم ظرفیت خودم را درست نشناختهام؛ هنوز چندتایی از کارها تیک نخورده ماندهاند.
یادداشتم بر جای خالی سلوچ را در کانال نوشتسار منتشر کردهام، اگر مایل بودید، از اینجا بخوانید:
https://t.me/Mitra_Nevis39/1219
کل روز در جمعِ رفقا بودم. خوشی گذشت. ظهر اسپایدرمن دیدیم و شب به دلِ طبیعت زدیم و دوباره مست شدن بدون الکل رو تجربه کردم.
راجع به اسپایدرمن، من فکر نمیکنم فیلم دربارهی ابرقدرتها بود؛ بلکه دربارهی تنهاییای بود که همهی ما تجربهش میکنیم. به تنهایی، دربارهی تنهایی نبود، اما تنهایی بخشِ قابلِ توجهِ فیلم و زندگیِ ماست.
زنگ آرایشگاه را که فشار میدهم دلم میلرزد. برگردم؟ بیخیال شوم؟ حرفها توی سرم تکرار میشود: «موی کوتاه بهت نمیاد. حیف نیست موها به این پرپشتی رو بزنی؟ حالا جوونی، موهات رو میتونی بلند نگه داری. بعدن نمیتونیها. پشیمون میشی.» دوازده سال است موهایم را فقط به حالت مرتب کردن زدهام. دلم یک مدل موی کوتاه میخواهد. اما همین سالها تحتتأثیر اطرافیان و شوهرم از سلیقهی شخصیام دست کشیدهام.
در باز میشود. میروم داخل. هنوز فرصت دارم. اما مصمم میشوم. ژورنال مو را که میآورد کوتاهترینش را میپسندم. شوشیک خانم دو بار میگوید: خانم مطمئن هستید؟ به همین کوتاهی میخواهید؟ باید بدانید چطوری فرمش بدهید تا قشنگ بشود. میشود امروز تا روی شانهها بزنید چند وقت دیگر بیایید و این مدل بزنید.» ای وای. او هم مرا دچار تردید میکند. اما من مصممتر میشوم.
مدلی مثل دمیمور بازیگر زن فیلم «روح» که مد شده، دلم را برده است.
موهایم کوتاه کوتاه میشود. ترس برم میدارد. اما فوری به خودم مسلط میشوم. برمیگردم خانه. اولین کسی که میبیندم و میگوید «چه خوب شدی» شوهرم است و بعدن اطرافیان. هر کس دید گفت چه تغییر خوبی کردهای.
سه سال بود که دلم میخواست مویم را این مدلی بزنم. پس دردم چه بود؟ مانعم، احترام به نظر بقیه بود.
سالهای زیادی از آن روز میگذرد. حال چه شد یاد این خاطره افتادم.
پرسش الهه علیزاده مرا یاد این خاطره انداخت. به این فکر افتادم که چقدر از انتخابهای شخصیام به نفع بقیه گذشت کردهام. میخواهد چه بشود؟… متن کامل را در کانالم گذاشتهام.
یک روز معمولی را گذراندم. خدا کند همیشه بخیر باشد. روز آبیاری گلها، روز شستوشوی لباسها.
«پس هوا برچیست برهیچ است و بس
هیچ هیچ است اینهمه هیچ است و بس
فکر کن در صنعت آن پادشاه
کین همه بر هیچ میدارد نگاه
چون همه بر هیچ باشد از یکی
این همه بس هیچ باشد بیشکی
عرش بر آب است و عالم بر هواست
بگذر از آب وهوا جمله خداست
عرش و عالم جز طلسمی بیش نیست اوست پس این جمله اسمی بیش نیست …»
-«منطق الطیر» شیخ فریدالدین عطار نیشابوری با مقدمه و تصحیح حمید حمید
چلو مرغ خودپز را میخورم. نیرو میگیرم.
وبینار نویسندهساز را شرکت میکنم.
غروب جمعه در خانه تشریف دارم.
ما امیدوارانیم.
سلام بر سرو
سلام بر مهدیه
این پنجمین گزارش نیکم را در سی مهر ماه مینویسم .
میخوام امروز فقط خوبی ها را ببینم و بنویسیم . خوبی صغری جان و خاله آمنه ، خوبی عمو ذبیح و زینب خانم و مهربانی دو قلو های ناتوان ولی مهربان .
رفتم خانه عمو ذبیح .
با زینب خانم کلی کاشت ناخن دیدیم .
با چه گشاده روی از من استقبال کردن و شام فسنجون با غاز خوردم .بعد از صحبت و گفت و گو رفتیم چند تا خروس بگیریم تجربه خیلی خیلی خوبی بود چون اولین بار خروس گرفتم چه از بال و چه از پا .
بعدش رفتیم خونه منتظر پارسا ولی آقا با امیرحسین بود و مستقیم رفته بودن خونه مادر جون و ما رو کاشته بودند و حتی به مرحله بار رسیده بودیم .
وقتی رسیدیم تازه سر اینکه هفته بعد جلسه خانوادگی کجا باشه تو گروه دعوا شد و بالاخره ۲ شب خوابیدیم .
افشین عزیز
بلند آه میکشم. مبهوتم. پسرِ دوست قدیمیام، صالح، دیروز در تصادف جان باخته. هنوز بیست سالش هم نشده بود گمانم. زبانم بند آمده. اصلن نمیدانم چطوری تسلیت بگویم. تسلی بیمعناست. مدام یاد شبی میافتم که رفته بودم خانهشان. آذر ۹۱. براش انرژیزا خریدم. تا نیمهشب میرقصید. شش هفت ساله بود آن موقع. رقصید و رقصید تا نیمهشب وسط مهمانی یکهو پخشِ زمین شد و لای جمعیت خابش برد. حالا هم خابیده. لای جمعیت. باید آه بکشم. تنها همین آه در بساطم مانده. مانده؟
━━━━━━━━━━━━━━━━
ضمیمه کنم فهرستی از ارتکابات جمعه را:
مطالعه تا خرتناق. تماشای قسمتی از سریال «مُتل بیتس». برگزاری جلسهی دوم کارگاه «خودواژه»، چه کیفی میدهد تمرین واژهسازی با بچهها. مرور تمرینها و گزینش کلمات برتر. وبینار نویسندهساز و ارائهی ایدههایی در قالب «دست نویسندهساز». پرسه در بوکلند شیراز و پیادهروی شبانه و باز هم مطالعه تا خرتناق.
باقی فدایت
خداوند رحمت اش کنه به عزیزان اش صبر بده تسلیت میگم صمیمانه درد شه میدانم جوان سخته خود ام داداشم ۲۱ ساله بود عجیب این بود به مرگ طبیعی وفات کرد درک میکنم سخته واقعن سخته
سالواژهام: نظم
۱. بیشتر روز برای امتحان درس خواندم.
۲. وبینار نویسندهساز را بودم.
۳. کارگاه خودواژه را بودم. کلمههایی ساختیم و ترکیب کردنشان هیجانانگیز بود.
۴. همراه با ریتم تمرین کردم و صدایش را به استاد میخواستم بفرستم که گفتم هفتهی بعد بهترش را میزنم.
۵. آهنگ فیلم پدرخوانده را هم بهش فرستادم که تمرینش کنیم.
۶. گزارشنیک نوشتم.
روز به تمرین آزادنویسی و ترکیب گذشت. عصر به کارگاه و وبینار و شب هم به پیمایش.
به سیر باغ رفتم باختم من
نظر بر نوگلی انداختم من
الهی دیده فایز شود کور
که دلبر آمد و نشناختم من
فایز
https://t.me/dreamdrawgrow
گزارش نیک.
دوم مهر /چهار صد وپنج .
اینترنت دفتر قطع شده ، با گوشی هم که نمیشه چیزی نوشت چشم هات چهار تا میشه ، کلا ولمعطلیم ، ولی به خاطر اینکه با خودم قرار گذاشتم لا اقل اینکار را رها نکنم فعلآ تا زمانی که از عصر قجر به عصر استار لینک بپیوندیم همین چند سطر را با گوشی نوشتم ، بازم چشم هام داره دو دو میزنه تا چه پیش آید .
اگر همان شب گزارش نیک روز را ننویسم قطعا فردایش به سختی مینویسم یا کاملا فراموش میکنم. مثل الان. یادم نمیاد دیروز چه اتفاقی افتاد. شاید تنها نکته نیکش این بود که به برادرزاده کمک کردم تکلیفش را انجام بدهد. من که تجربه هنرستان را از دست دادم و سالها حسرتش بر دلم ماند اما سرنوشت را ببین. بعد از سالها حالا در کنار برادرزادهای که بزرگش کردم، دارم تکالیف هنرستان را انجام میدهم. زمان چیز مسخرهای نیست؟ حس میکنم پانزده ساله شدم. سن چیز مسخرهای نیست؟ تکلیفش را مثل خودم دقیقه نودی میخاهد انجام بدهد. از استرسِ زمان، از خلق کردن لذت نمیبرد. موقع رفتن بهش میگویم که باید برنامهریزی کنی، کارهایت روی هم تلنبار نشود تا بتوانی از هنر و خلق کردن لذت ببری نه اینکه بخواهی فقط تمامش کنی. در دلم گفتم کاش با لالاییات خودت هم خوابت ببرد. بهش میگویم به من خیلی خوش گذشت، کلی چیز یاد گرفتم، باز هم بیا با هم چیزمیز خلق کنیم. از ته دل گفتم.
امروز ۲۰ صفحه از سنگ صبور از لینک سایت استاد خوندم .
پونصد کلمه تایپ کردم
نماز اول وقت خوندم
وبینار استاد شرکت کردم
سنگ صبور
چقدر خوب افکار قاتل را توصیف کرد مخاطب را به یاد زمانی که از دستورات خدا تمرد کرد می اندازد و احساس آزادی که داشت ولی در ازای چی از دست دادن انسانیت.
باز افسار پاره کردم آبی. زبان لخت و وحشیای دارم. کنار زنی که کالسکه بدست داشت از کنارم میگذشت رو به مادر و خاهرم فتوا دادم: زاییدن هنر نیست. مامان چیزی نگفت، فقط دوتا تیلههای مهربان قهوهایاش را از من قایم کرد. فهمیدم ناراحت شده. من گفتم زاییدن هنر نیست و آنها لابد شنیدهاند که زاییدن کار سخیف و پوچیست. منظور من این بود که مقایسهی این دو در کنار هم کار پوچ و نسنجیدهایست. این دو با هم هیچ سنخیتی ندارند. لحنم تند بود و زبانم تیزیای سرخ و آبدار. حق داشتند ناراحت شوند. آبی، زاییدن اگر هنر باشد پس کبوتر و فیل و خر و قاطر هم هنرمندند لابد. و این اصلن عادلانه نیست چون هنر پدیدهایست انسانی. من فکر میکنم اولین شرط هنر بودگی چیزی انسان بودگی آفرینندهاش است. من معتقدم هنر در آفرینش خود همانقدر محتاج شعور و عقل آدمیست که آدمی به هنر. آبی من روی کلمهی هنر خیلی حساس شدهام. دیگر هنر برای من فقط هنر نیست. هنر برای من بدل شده به یک مسالهی حیاتی. سعی میکنم از این کلمه درست و بجا استفاده بکنم تا مبادا بشکند چینی نازک هنر. همین الآنش هم چهار ستون بدنم میلرزد که نکند چیزی اشتباه گفته باشم. آبی یک لحظه از دلم گذشت که کاش تو هم زبان میداشتی و با من حرف میزدی. یا که آدم میبودی و دست و پا میداشتی، آنوقت شبها جای بالش تو را بغل میکردم و میخابیدم. کمی بعد اما حرفم را قورت دادم. یادم آمد که با آدمها آبم توی یک جوب نمیرود. ارتباط هنوز برایم گنگ و تعریف نشده است. برای من هنوز ارتباط رنجیست عظیم. آبی وقتی مستندی از ناصر تقوایی دربارهی فروغ دیدم حس همذاتپنداریام گل کرد. میتوانم خودم را فروغی ببینم که سرگردان است و هیچکس زبانش را نمیفهمد. فروغی که مدام در رفت و برگشت است میان وجدان و شعر و جامعه. بین آنچه دیگران درست میپندارند و آنچه واقعن درست است. آبی تو برای من یک رنگ نیستی فقط، آدم هم نیستی، بل چیزی هستی ورای این دو. از دید من تو شعور داری، عقل داری، احساس داری. تو میدانی هنر راستین چیست و این مسرورم میکند. میخاهم بدانی که دوستت دارم. بیشتر از آنچه یک انسان میتواند رنگی یا آدمی را دوست بدارد. کاش یادت نرود. تو یک شگفتانهای آبی. تو همهچیز را دربارهی من میدانی بی آنکه توضیحی از من شنیده باشی. آبی تو اگر آدم میبودی مجبور میشدم خودم را برایت عریان کنم. البته در مواجهه با انسانها آدم نمیتواند آنقدر از خودش مایه و تیله بگذارد. آدمها ظرفیت دیدن عریانی تن را ندارند چه رسد به روح. آبی. آبی جانم، حتا آوای اسمت به من آرامش میدهد. تو کهای؟ تو چهای؟ راستی آبی دیروز وقتی فهمیدم استاد هم تو را دوست دارد نمیدانی چقدر خوشحال شدم. اگر چه من بین آبیای که خودم دوست دارم و آبیای که دیگران دوست دارند فرق قائلم. آبی من آبیترین آبیهاست. علاقهی من به تو بیشتر از بعد احساسیست. بخاطر حسها و خیالهایی که تو در من تداعی و بیدار میکنی. اما استاد فکر نکنم فقط به این چیزها اکتفا کند. خدا میداند چندتا کتاب دربارهی تو خانده. کتابخانهی خایهانگیزش را هیچ دیدهای؟ یکروز که حوصله داشتی میبرمت وبینار و نشانت میدهم. بوس بوس. بغل بغل.
۳:۱۷:۱۰ پنجشنبه ۳۰ مهر ۱۴۰۵
خدا پدرم را دوباره به من بخشید.
دلیل غیبت چند روز اخیرم، درگیریهای زیادی بود که این روزها داشتم و احتمالاً تا مدتی هم ادامه خواهند داشت. با این حال، سعی میکنم به روال قبلیام برگردم.
چهارشنبه بود که پدرم تصادف کردند در واقع چپ کردند. هنوز هم در بیمارستان هستند. پنجشنبه هر دو دستشان را عمل کردند و دیروز دکتر گفتند که احتمالاً یک عمل دیگر هم در پیش خواهند داشت.
ماشین اضافهبار داشت و هنگام حرکت، تعادلش را از دست داده بود. وقتی بابا سعی کرده بودند با فرمان ماشین را کنترل کنند، دستهایشان داخل فرمان قفل شده بود و فرمان به شکمشان برخورد کرده بود. دکتر میگوید در سیتیاسکن، لخته خون مشاهده شده است. احتمال پارگی روده وجود دارد، اما به دلیل چسبندگی روده، در حال حاضر امکان جراحی نیست و باید تحت نظر باشند.
خلاصه اینکه این چند روز را بین خانه، بیمارستان و مطب دکتر در رفتوآمد بودهام.
امروز صبح، پیش از اینکه داداشم را راهی مدرسه کنم، به بیمارستان رفتم تا به بابا سر بزنم و مامان بتواند جواب سیتیاسکن را برای ترجمه ببرد.
تخت روبهروی بابا، آقایی از تهران بستری هستند که بسیار شوخطبعاند. همسرشان هم همراهشان است. وقتی دیدم چای ندارند، از چای بابا به آنها دادم. خلاصه اینکه خیلی از آنها خوشم آمد. آنها هم لطف داشتند و حسابی از من تعریف کردند.
بعد از مدتی، مامان به بیمارستان آمد و من به خانه برگشتم تا برای بابا آبمیوه طبیعی بگیرم. به دلیل مشکل روده، تا امروز چیزی نخورده بودند، اما امروز دکتر اجازه دادند آب سیب، آب پرتقال و آب هویج بنوشند.
کلاسها را هم امروز، هرچند دستوپاشکسته، شرکت کردم. میدانم که عملکردم چندان خوب نبود، اما به نظرم همین هم بهتر از این بود که کلاً از کلاس ها فاصله بگیرم.
از آنجایی که امشب تنها هستم، قرار است دوستم بیاید و پیشم بماند. فردا هم باید به دکتر مراجعه کنم تا جواب سیتیاسکن را نشان بدهم.
در پایان امروز، میخواهم از خدا تشکر کنم که پدرم را دوباره به من بخشید. از او میخواهم که سلامتی را به پدرم برگرداند و به همه بیماران، فرصت دوبارهای برای زندگی ببخشد.
دوباره هوس کردم، برای صبحانه ماست و تخممرغ درست کنم. تخممرغی که در آب جوش میپزد. برای درست پختنش و پخش و پلا نشدن سفیدهها، یک چالش شده برای آزمون و خطا. این سری خرابکاری کمتر بود. بعد از پخت تخممرغ، سفیدهها را آبکش کردم. اون هم با الک آرد شیرینیپزی. ولی باید زمان پخت را بیشتر میکردم. سه دقیقه اصلن کافی نیست. غذا درست کردن، برای من، مثل یک کار آزمایشگاهی است.
بعد از ارائه دو عملکرد مختلف، با همکارم برای بررسی یک استعلام رفتیم. قرار همکارم این بود که زیاد در اون واحد نمانیم که خطرناک است. بعد خودش، جوگیر شد و بیش از یک ساعت صحبت کرد. آخه چرا باید هرچی میدانی بگی. موقع برگشتن به خانه احساس کردم، این مأموریت، ناخاسته چه تأثیری بدنی بر من گذاشته. چرا، نمیدانم. متوجه بدنم شدم، قسمتی از گلوم درد میکرد. پوست کنار ناخنم را کنده بودم. و انگشتم درد میکرد. حرف یا رفتار مشخصی به ذهنم نمیآمد. ولی در مجموع از نحوه برخورد آن مجموعه و حرفهای زیادی که همکار زده بود، ناخودآگاه عصبی شده بودم.
خاندن گزارش نیک دوستان و شنیدن آهنگ «گل گلدون« با صدای خانم سیمین غانم، یادم افتاد به مرگهایی که در فامیل و آشنایان اتفاق افتاده بود. در وقت آزادنویسی، از مرگ نوشتم و به جای روزهایی که برای مرگ گریه نکرده بودم، گریه کردم. واقعن نمیدانم چرا، مرگ برخی از عزیزترین افراد، من را به گریه نیانداخت. و چرا برای خیلی از افرادی که نمیشناختم، بیشتر گریه کردهام.
یک ایده برای کسبوکار، حسابی برایم معنا و شوق ایجاد کرده است. به جای یک پومودوروی بیست و پنج دقیقهای، روزی دو ساعت بهش اختصاص دادم.
✓🟥 در کتابفروشیِ استاد
نمیدانم چه شد که خودم را در آن کتابفروشی یافتم. از آن مکانهایی بود که آدم گاهی در خواب واردشان میشود، بیآنکه راهی را که به آنها منتهی شده به یاد داشته باشد، و بااینحال، به محض ورود، چنان احساس آشنایی کند که گویی مدتها در انتظار بازگشت به آنجا بوده است. ظاهراً کتابفروشی متعلق به آرش آذرپناه، استادم، بود. همین دانستن مبهم، که در خواب به هیچ توضیحی نیاز نداشت، به مکان حالتی بخشیده بود که اکنون، در بیداری، هرچه میکوشم آن را بازسازی کنم، بیشتر از دستم میگریزد.
از خود کتابفروشی، بیش از آنکه شکل دقیق قفسهها یا ترتیب اشیا را به یاد بیاورم، احساسی باقی مانده است. احساسی مرکب از سکون، صمیمیت و آن اندوه شیرین و نامعلومی که گاهی در مکانهای آکنده از کتاب به آدم دست میدهد، گویی هر کتاب، افزون بر آنچه در صفحاتش نوشته شده، زندگی دیگری را نیز در خود پنهان کرده است. زندگیای که نویسندهاش روزگاری در خلوت خویش آغاز کرده و سپس، با سپردن آن به کاغذ، آن را از خود جدا ساخته است.
شاید بوی کاغذ در آنجا وجود داشت، بوی خشک و اندکی شیرین کتابها، یا آن رایحه محوی که از آمیزش مقوا، مرکب چاپ و گذشت زمان پدید میآید. شاید هم این بو را اکنون، در لحظه بهیادآوردن، به رؤیایم میافزایم، زیرا حافظه، برخلاف آنچه تصور میکنیم، همیشه چیزی را که از گذشته باقی مانده به ما بازنمیگرداند، بلکه گاه از میان بقایای پراکنده آن، چیزی میسازد که از اصل ازدسترفتهاش نیز برایمان واقعیتر است.
گمان میکنم قفسهها از کتاب پر بودند. کتابها، کنار هم، با عطفهای رنگارنگشان، در نظمی که شاید فقط از دور نظمی کامل به نظر میرسید، ایستاده بودند. هرکدام حامل نامی، عنوانی و جهانی بودند که برای ورود به آن کافی بود دست دراز کنیم و جلدی را از میان جلدهای دیگر بیرون بکشیم. چه تناقض عجیبی است که کتابها، با آن همه زندگی محبوس در صفحاتشان، در بیرون چنین خاموشاند. بااینحال، برای کسی که نوشتن را تجربه کرده، این خاموشی نمیتواند کاملاً بیطرف باشد. آدم، در برابرشان، گاه به یاد آن لحظهای میافتد که نخستین جمله نوشتهای را روی کاغذ آورده، بیآنکه بداند آن جمله روزی به کجا خواهد رسید، یا آیا اصلاً کسی جز خودش آن را خواهد خواند.
در آن کتابفروشی، با دوستانم مشغول گفتوگو بودم. موضوع صحبت، کتابهایی بود که نوشته بودم یا در انتظار انتشارشان بودم. من، برخلاف بسیاری از لحظههای زندگی روزمره که در آنها آدم برای گفتن چیزی از خود، ابتدا آن را در ذهنش سبکسنگین میکند و سپس، با احتیاطی که گاه از خود سکوت سنگینتر است، بر زبان میآورد، با شور و شوق حرف میزدم. از نوشتههایم میگفتم و احساس میکردم که باید دربارهشان بگویم. نه از سر وظیفه و نه حتی صرفاً برای آنکه دوستانم از آنها باخبر شوند، بلکه از آن رو که لذتی در بیانشان بود که نمیخواستم از آن چشم بپوشم. انگار تا آن لحظه، بخشی از شادی نوشتن در خلوت خودم باقی مانده بود و اکنون، با گفتن از کتابهایم، میتوانستم آن را از محدوده تنهایی بیرون بیاورم و در فضای مشترک میان خودم و دیگران قرار دهم.
حتی پُز میدادم. این را اکنون با لبخندی به یاد میآورم، زیرا در خواب هیچیک از آن ملاحظاتی که در بیداری آدم را وامیدارند از غرور خود شرمنده شود، مانعم نبودند. از کتابهایم با افتخار حرف میزدم، شاید کمی بیش از آنچه ضرورت داشت، و از این زیادهگویی نهتنها ناراحت نبودم، بلکه لذت میبردم. در آن لحظه، دیگر نیازی نداشتم وانمود کنم که انتشار کتابهایم برایم اهمیتی ندارد، یا اینکه اگر کسی از نوشتههایم تعریف کند، با بیاعتنایی از کنار آن میگذرم. میتوانستم از آنچه کرده بودم خوشحال باشم. میتوانستم خودم را دوست بدارم، نه به سبب آنچه روزی ممکن بود بشوم، بلکه به سبب چیزی که تا آن هنگام ساخته بودم.
و شاید همینجا بود که رؤیا، برای من، معنایی پیدا کرد که اکنون نیز نمیتوانم بهسادگی از آن جدا شوم. زیرا آدم در زندگی واقعی، حتی هنگامی که به خواستهای نزدیک شده است، بهندرت فرصت مییابد آن را بهتمامی تجربه کند. هر دستاوردی، تقریباً پیش از آنکه شادیاش مجال استقرار پیدا کند، با نگرانی دستاورد بعدی، با تردید درباره ارزش آنچه انجام شده و با مقایسه خود با دیگران درهم میآمیزد. اما در خواب، گویی برای مدتی کوتاه از این رفتوآمد بیپایان میان رضایت و نارضایتی رها شده بودم. کتابهایم وجود داشتند. من آنها را نوشته بودم و میتوانستم دربارهشان حرف بزنم، بیآنکه لازم باشد از خودم دفاع کنم یا برای حق خوشحالبودنم دلیلی بیاورم.
حضور استادم نیز، هرچند نمیدانم خودش را بهروشنی دیده بودم یا تنها میدانستم که کتابفروشی به او تعلق دارد، برای این صحنه اهمیت خاصی داشت. شاید بعضی مکانها به این دلیل برای ما معنادار میشوند که به شخصی تعلق دارند که نگاهش، واقعی یا خیالی، در ذهن ما نوعی معیار ساخته است. کسی که حضورش آدم را به یاد جهانی میاندازد که میخواهد در آن جدی گرفته شود. ممکن است من در آن کتابفروشی، بیآنکه خودم بدانم، نهفقط با دوستانم، بلکه با تصویری از جایگاه ادبیای که آرزو داشتم به آن برسم نیز روبهرو شده بودم. گویی آن مکان، به اعتبار صاحبش، مرا به جهانی نزدیک میکرد که در آن کتابها تنها حاصل کوشش فردی نیستند، بلکه وارد رابطهای زنده با دیگر کتابها، نویسندگان و خوانندگانشان میشوند.
اما آنچه از همه بیشتر در من باقی ماند، نه حضور استاد بود، نه قفسهها و نه حتی گفتوگو با دوستانم، بلکه احساس خوشحالی و افتخاری بود که پس از بیدارشدن نیز از میان نرفت. این بخش از رؤیا برایم از خود تصاویرش شگفتانگیزتر است. معمولاً وقتی از خواب بیدار میشویم، جهانهایی که لحظاتی پیش در آنها زندگی کردهایم، با سرعتی عجیب از ما فاصله میگیرند. آنچه در خواب قطعی و بدیهی مینمود، در بیداری به رشتهای از تصاویر نامطمئن تبدیل میشود. چهرهها محو میشوند، مکانها شکل خود را از دست میدهند و حتی حوادثی که اندکی پیش از وقوعشان مطمئن بودیم، بهتدریج از هم میگسلند. اما این بار، انگار احساس از تصویر جانسختتر بود. کتابفروشی میتوانست ناپدید شود، دوستانم میتوانستند از خاطرهام بیرون بروند و جزئیات رؤیا میتوانستند در روشنایی صبح از دسترس خارج شوند، اما شادی همچنان باقی بود، همچون گرمایی که پس از کناررفتن دستی از روی پوست، برای لحظاتی در همان نقطه احساس میشود.
از خودم پرسیدم چرا اینهمه خوشحال بودم. آیا به این دلیل که در خواب، خودم را در جایگاه نویسندهای میدیدم که آثارش در آستانه انتشارند؟ یا به این دلیل که توانسته بودم این جایگاه را در برابر دیگران به زبان بیاورم و از آن شرمنده نباشم؟ شاید هم لذت اصلی در همین فاصله کوتاه میان آنچه در خلوت خود درباره خویش میدانم و آنچه میتوانم در حضور دیگران به آن اعتراف کنم، پنهان شده بود. زیرا نوشتن، دستکم برای من، همیشه فقط عمل نوشتن نیست. گاهی رؤیای رسیدن به لحظهای است که بتوانم درباره نوشتههایم حرف بزنم، بیآنکه صدایی در درونم فوراً بپرسد آیا واقعاً بهاندازه کافی خوباند، آیا کسی آنها را خواهد خواند، آیا حق دارم به آنها افتخار کنم.
در آن کتابفروشی، ظاهراً پاسخ همه این پرسشها را برای مدتی فراموش کرده بودم. نه از آن رو که پاسخشان را یافته بودم، بلکه شاید چون دیگر نیازی به پاسخ نداشتم. تنها میخواستم از کتابهایم بگویم، از آنچه نوشته بودم و آنچه قرار بود منتشر شود، و در این گفتن، خودم را به صورتی تجربه کنم که در بیداری همیشه بهسادگی در دسترسم نیست. من در آنجا کمی خودنمایی میکردم، به دستاوردهایم میبالیدم و از این کار لذت میبردم. چهبسا این غرور کوچک، بیش از آنکه نشانه اطمینان کامل به خودم باشد، نشانه اشتیاقی بود که مدتها در انتظار فرصتی برای آشکارشدن مانده بود.
اکنون که به آن رؤیا فکر میکنم، میبینم آنچه بیش از همه دوست دارم به یاد بیاورم، خودم هستم. خودم در آن لحظه، با آن شور و اشتیاق، با آن میل بیپرده به حرفزدن از کتابهایم و با آن شادیای که برای باقیماندن در من، به هیچ شاهد بیرونی نیاز نداشت. شاید رؤیا چیزی را به من وعده نداده بود. شاید حتی قرار نبود معنای پنهانی داشته باشد. ممکن است تنها بازتاب روزهایی بوده باشد که ذهنم بیش از همیشه درگیر نوشتههایم و سرنوشت آنهاست. اما همین بازتاب، بهخودیخود، برایم ارزشمند است. اینکه توانستهام در خواب، برای لحظاتی، لذت بهرسمیتشناختن خودم را تجربه کنم.
و چه میدانم. شاید سالها بعد، اگر کتابهایی که امروز دربارهشان حرف میزنم واقعاً منتشر شده باشند و اگر روزی در کتابفروشیای، میان قفسههایی که بوی کاغذ و مرکب میدهند، چشمم به نام خودم بر جلد یکی از آنها بیفتد، آن لحظه مرا نه به روز انتشار کتاب، بلکه به همین رؤیای کوچک بازگرداند. به آن کتابفروشی که شاید هرگز دقیقاً به همان شکل وجود نداشته، به دوستانی که در میانشان با غرور از نوشتههایم حرف میزدم، و به شادیای که پیش از تحقق هر چیزی، برای چند لحظه، به من اجازه داده بود احساس کنم به آن رسیدهام.
زیرا گاهی آنچه از آینده در خاطر ما باقی میماند، نه تصویری از آنچه واقعاً اتفاق افتاده، بلکه احساسی است که زمانی، در خواب یا بیداری، پیشاپیش از آن چشیدهایم. و شاید همین احساس است که بعدها، وقتی واقعیت سرانجام از راه میرسد، به آن طعم آشنایی میبخشد، چنانکه گویی آن را پیشتر، در جایی دور از دسترس زمان، زندگی کردهایم.
#رویا_نگاری
امروز دلم میخواهد از وسطیترین نقطهی روز شروع کنم به نوشتن گزارش، واژهی روزم آبدزدک بود.
قبل از شرکت در وبینار و یک ربع نوشتن با بقیه در حیاط کمی پیادهروی کردم.
هر چند میدانم فایده چندانی ندارد و باید از خانه بیرون رفت اما خب شرایط مهیا نبود و همین هم از هیچ بهتر است.
راستی این روزها برای کلمهی سالم جدیتر و محکمتر قدم برمیدارم.
میخواهم در واژهنامه پارسی هومرآبرامیان که عصر معرفی شد هم گشتی بزنم.
در این صورت نمرهی روزم از ده فراتر میرود.
امروز با شوق دیدار دوستانم از خواب بیدار شدم و سالواژهام را یاد کردم و با خطی خوش در دفترم نگاشتم تعهدورزی. دست و صورتم را با آب روان و پاک شستم و به نماز ایستادم و دعا بر همگان کردم و بسوی نوشتن رفتم و دقایقی نوشتم صبح صادق با روشنایی محو رسید و پای را بیرون از خانه نهادم و پیادهروی بر سر پیمان بود. بعد به دیدار دوستانم شتافتم و با هم سری به بهشت زدیم و به جهنم راهمان ندادند اما به قدری خوف انگیز بود که همگی لال شدیم و سکوت کردیم و به دنیا برگشتیم و و مثل اصحاب کهف در غارهایمان که همانا خانههایمان است خزیدیم. کتابی دیگر از جلال آل احمد را دست گرفتم به نام دید و بازدید و امروز از خوردن دست کشیدم تا دم مغرب بعد از نماز چای و شیرینی خوردم دلتان نخواهد. نمرهام را نه میدهم. و با دوستانم همان خاطرهی سفر به مشهد را مرور کردم. واژهی بهشت آسا را نوشتم. وبینار شرکت نکردم. آدرس کانال تلگرام مهرابی 👇💫
https://t.me/notetoday1
استاد جان، نکات را خواندم. چهاردهتا. بعضیشان را قبلاً شنیده بودم و بعضیشان را امروز. اما گزارش نیک، جواب دادن به نکتهها نیست، نشان دادنِ آنهاست روی زندگیی یک روز. پس بگذار جوابش را با خودِ روز بدهم.
سالواژه: ماندن
نکتهی ۱ میگوید نویسندگی مثل نوزاد است. قبول. اما نوزادِ من از اول سال با مدرسه همراه نبود. قبلتر سرِ اولین پیچ، عزم برگشت داشتم و کار راحت را برمیگزیدم. چندی است میکوشم ماندن را در عمل بیازمایم، نه در کلام، و همین نوشتنِ بیوقفه، نخستین پیروزی است.
پیادهروی
نرفتم. و این را مینویسم، که دروغ از نرفتن بدتر است. نکتهی ۱۴ میگوید سطری نیمهکاره بهتر از ننوشتن است، درست، اما سطرِ دروغ هیچ نیست.
آزادنویسی
نکتهی ۲ و ۶ را با هم آزمودم: نیم ساعتی چرند نوشتم، و در میانهاش چند صحنهی خیالی بر کاغذ نشست و به متنی رسید که در کانال هوا شد. چرند، نخِ نامرئی است، و ایده اغلب در هنگام نوشتن شکل میگیرد، نه پیش از آن.
تکرارآموزی
نکتهی ۱۰. «در حال و هوای جوانی» را دوباره خواندم و این بار جملهای اندوختم که بار اول از کنارش گذشته بودم. «توپ مروارید» هم باز شد و چیزی تازه در آن دیدم که نشان میدهد خواندنِ دوم، خواندنِ اول نیست. مطالعهی مکرر را در برنامهی روز نگه میدارم، نه بهعنوان تکلیف، بهعنوان کلیدِ آموختن.
کلمهبرداری
نکتهی ۱۲. از «توپ مروارید»: دخیل — نه دعا، بستنِ خود به چیزی که اگر باز شود، میترسی.
از «در حال و هوای جوانی»: بیگانه — نه غریب. غریب دلش میخواهد برگردد، بیگانه میداند جایی نیست که به آن برگردد.
و سپنج: سبک، پرِ هوا، با فشار جمع میشود، و خانهی عاریهای.
گزارش نیک
نوشتم، بس است. نکتهی ۵ میگوید هر جمله را چند شکل بنویس، این یکی را سه شکل نوشتم و هر سه را پاک کردم. همین که ماند، صادقترینش بود.
نمرهی روز
نکتهی ۱۳ نمره میخواهد. نمیدهم، راضی نبودم. سنجههایم روشن نیست و تا روشن نشود، فقط عدد، فقط فریب. نمرهدادن به روزی که خودت هم قبولش نداری، خودش یکی از همان تقلبهای کوچک است.
یاری جستن
نکتهی ۸ میگوید پرسشگر باش. پرسیدم: چرا؟ جواب نیافتم. چه میشود اگر؟ چیزی عوض نشد. چگونه؟ هنوز نمیدانم. اما سهراب گفته: «بیا با هم از حالت سنگ چیزی بفهمیم.» بیا با هم از سکوتِ سنگ چیزکی بفهمیم، حرف تازه.
گزارش آموختهها
این زندگی من است و کسی نیست. نقش قربانیِ کونگشاد را بازی نکنم، دردی را دوا نمیکند که هیچ، عمر را هم تباه میکند. دوای افسردگی و بیانگیزگی قرص نیست، یک درکونیِ زلزلهزاست و دیگر هیچ. این را از نکتههای چهاردهگانه یاد نگرفتم، این نکته از دل زندگی میآید.
رسانهی شخصی
نکتهی ۳ و ۴. کانالی تلگرامی دارم، شبیه کمدِ لباسِ زیر: نامرتب، و هر چه بخواهم قایم کنم آنجاست. اما میکوشم پارهای برگزیده از همین یادداشتها را ویرایش کنم و آنجا بنهم، انتقال آموختهها را در اولویت میگذارم.
manebipar@
ضمیمه: ارتکابات امروز
خواندن، نوشتن، پیادهرویی نرفته، و ارزیابیی ردشده.
نقاشها، رنگها را دوست دارند، آدمها نقاشها را
امروز یک بومِ نقاشی به اندازهی خودم، گرفته بودم دستم. بیشترِ مواقع نگاهِ خیرهی دیگران اذیتم میکند اما وقتی بومِ نقاشی دستم دارم، نگاه آدمها را دوست دارم. آنها وقتی نقاش میبینند، لبخند میزدند و احساسِ آرامش دارند. احساس میکنم، آدمها نقاشها را دوست دارند. احساسِ من است. این جمله، جمله و ادعای بزرگی است. اما احساس، که ادعا برنمیدارد. احساسم دوست دارد، فکر کند که آدمها نقاشها را دوست دارند. شاید میبینند یک نفر دنبالِ قیمت دلار و طلا نیست. شاید فکر میکنند نقاشیِ این بوم به این بزرگی، حداقل چندماه زمان میطلبد، در این شرایط جنگی فقط یک نقاش و هنرمند میتواند تا سهماه و چندماه و حتا بیشتر امیدوار باشد. در این شرایط هم به رنگبازی ادامه دهد و به فکر آفرینشِ زیبایی باشد. مگر میشود نقاش را دوست نداشت؟ نقاشِ واقعی دست به قلمو که میبَرد خودش را هم فراموش میکند، چه برسد به خشمی که از دیگران دارد. دیدی چشمهایشان برق میزند؟ برقِ بخشش. یعنی تو را بخشیدم. میدانی چرا؟ چون کودکم. چون قلبم عاشقِ رنگ است. دنیای عاشقِ رنگ، مشکی را هم، همبازی میداند. یادم میآید، استادم میگفت: «سعی کن مدادرنگ را طوری استفاده کنی که با هم کوچک و کوتاه شوند.» منظور او تکنیکی بود، یعنی از جعبهی مدادرنگِ 120 رنگ، باید رنگهای همطیف را استفاده کنی تا ارزشِ هُنری تابلو را بالا ببری. اما من منظورش را «دوستی» برداشت میکنم. یعنی همهی رنگها را به یک اندازه دوست داشته باشم. کوششم این است.
جملهی ناب امروزم:
بدانی که نوشتار «دقیقاً همان جاییست که تو نیستی»- و بدانی که این آغاز نوشتار است. رولان بارت | کتابِ سه گام بر نردبانِ نوشتار | اِلن سیکسو
از خودم:
فردا میروم مزونِ لباس. خیاطم هم اهلِ خواندن و نوشتن است. صادق هدایت میخواند. دوست دارد زندگینامهاش را بنویسد. فردا میخواهم سارفنِ بندیِ پاپیونی سفارش دهم.
از گردهماییهای دوستانه:
فردا باید بروم تماشاخانهی مانیاد، میخواهم نمایشِ «کُوزت» را ببینم. این نمایش، نگاهیست به رُمان بینوایان. میدانستید یکی از رُمانهای محبوبم است؟
کلمههای امروز:
برفسیما، درونلرزه، نیمبهشت
از جملههای هر روزم:
دلم برای نوشتن تنگ شده.
مخم درد میگیرد، حس خنگی میکنم، حس کور بودن. عددهای به آن بزرگی را نمیبینم، مدام خطخطی میکنم. حاتمی بزرگ میگوید این خطخطی زدنا خط قرمز منه.
مثل بز سر تکان میدهم که بله، بله، درست میگویید، اما باز هم خطخطی میکنم، بسکه کورم. حواسم کجاست، نمیدانم. میخواهم سرم را بکوبم به دیوار. حاتمی بزرگ میگوید این هفته ازت کار میخوامها، این هفته باشد همهچی رو تحویل بدی، این هفته.
حق دارد خب، حسابهایش را سپرده به تو، به توی کور، همین دوتا حرف را هم نزند؟
میگویند برای اینکه توی یک کار خوب باشی، باید اول توی آن کار بد باشی. امیدوارم این حرف درست باشد و به بد بودن تو کار عادتم نشود، که به خوب بودن برسم.
خوب بودن، خوب بود. امروز خوب بود تا قبل از اینکه کوربازی دربیاورم، خوب بود.
کتاب «دستهایم در همین نزدیکی» را تمام کردم، تصمیم گرفتم کتابهایی که نام برده بود را بخوانم. «مینوی خرد» دانلودش کردم و بیست صفحهای هم مینوی خرد خواندم. پادکست مناهج گوش دادم، در مورد تاریخ یهود حرف میزد.
روی طراحی سایت کار کردم، یک طرح جدید و کاربردیتر. دوستش داشتم، بیشتر از قبلیها تر و تمیزتر.
خوب بود، همهچیز خوب بود تا اینکه کور شدم، عددهای یه آن بزرگی را ندیدم و حرف شنیدم. حرف به حقی بود، اما یعنی بعد از سه چهار هفته هنوز میلنگم، هنوز بدم، هنوز در کارم راه نیفتادهام و این آزارم میدهد. مقایسه میشوم با حسابدار قبلی، با خواهرم، که خواهرت اینطور بود، آنطور بود. خب، خواهرم سه چهار سال سابقه داشت که روتینش شده بود، اما من اول راهم.
بدی با آشنا مشغول کار شدن این است که، مقایسهاش به کنار، مشکل بزرگتر این است که آبرو و معرفت را کف دستهایت میبینی و حس میکنی با هر بار گند زدن، اعتبار معرفت را هم زیر سؤال میبری.
هوشی میگوید یک اشتباه را فقط در حد همان اشتباه نگه دار. میگوید که نباید اینقدر خودت را، کل شخصیت خودت را، زیر سؤال ببری. میگوید مسئولیتپذیری یعنی پذیرش اشتباه و سعی بر عدم تکرار آن.
میگوید اگر یک نفر دیگر این کار را انجام میداد، این اشتباه را میگفتی کور است؟
مرقومهات به دستم رسید و بسی مسرور و مشعوف گشتم. چه نیکوست که میبینم برای پیشرفت خویش همت گماشتهای و در راه رشد و تعالی خود قدم برمیداری. آدمی را چه سعادتی بالاتر از آنکه ببیند دوستانش در پی بهتر شدناند و از سکون و روزمرگی رضایت نمیدهند؟
اما از احوالات این کمینه اگر جویا باشی، امروز زودتر از ایام سابق دیده گشودم و توفیق یافتم یک ساعت تمام آزادانه قلم بر کاغذ برانم. پس از آن، فصلی از کتاب مادران و دختران خواندم و به مطالعهی مقالهای موسوم به «تشویش نوشتن» پرداختم. نویسنده بر این باور بود که برای رهایی از اضطراب نوشتن، باید آن را با نیازهای وجودی خویش پیوند دهیم؛ یعنی نوشتن را نه صرفن برای آفریدن اثری درخور تحسین، بلکه برای ساختن خویشتن و بارور ساختن قابلیتهای درونی به کار گیریم. این سخن سخت به دلم نشست؛ چه بسا پیش از آنکه نوشتن وسیلهای برای رسیدن به جایی باشد، راهی برای شناختن خویش است.
بعد از اندکی نرمش و رسیدگی به امور مطبخ و نظافت منزل، روانهی محل کار شدم. پس از مراجعت، خواب بر من غلبه کرد و چون دیده گشودم، وبینار به پایان رسیده بود و این کمینه از فیض حضور محروم مانده بود. با این حال، بیدرنگ به نوشتن مشغول شدم و سپس فهرستی از کارهای عقبافتاده ترتیب دادم؛ باشد که این امور از حالت بلاتکلیفی بیرون آیند و روزی به سرانجام رسند.
بعد به خیاطی رفتم تا قد لباسم را کوتاه کند. این نیز از عجایب روزگار است که آدمی گاه برای کوتاه کردن یک جامه باید مسافتی بپیماید اما برای کوتاه کردن فهرست آرزوها و کارهای خویش، هفتهها و ماهها درنگ کند. بگذریم.
پس از مراجعت، بار دیگر در مطبخ به تهیهی شام پرداختم. سه قسمت از سریال یل نیز تماشا کردم که به نظر این بنده، ارزش صرف وقت دارد. چند بیتی هم از شیخ اجل، سعدی شیرازی، خواندم که چه خوش فرموده است:
“ای دوست گرفته بر سر ما دشمن
یا دوست گزین به دوستی یا دشمن
نادیدن دوست گرچه مشکل دردیست
آسانتر ازان که بینمش با دشمن”
زکیه میدانی چیست؟ این روزها پیوسته زبان به شکوه و شکایت میگشایم که چرا اوقات فراغتی نیست تا بیش از این به مطالعه و قلمفرسایی مشغول آیم و از خواندن و نوشتن حظّ وافر برگیرم اما زود خود را تسلی داده و با خود میگویم که شاید باید در میان همین کارهای روزمره، لحظاتی برای خویشتن دستوپا کنیم؛ چراکه اگر انتظار روزی را بکشیم که همهچیز مرتب و خاطرمان آسوده باشد، چه بسا عمر به سر آید و آن روز موعود از راه نرسد. بگذریم. نمیخواهم پرده از رازهای مکتوم سینه بردارم و خاطر عزیزت را مشوش کنم.
زکیهی عزیزم، تو بگو. حال تو چگونه است؟ این روزها چه میخوانی و چه مینویسی؟ دلم میخواهد از احوالاتت بیشتر بدانم و بشنوم که در این روزگار پرهیاهو، برای دل و جان خویش چه میکنی.
بیش از این تصدیع اوقات شریفه ندهم و قلم از جولان بازدارم تا مجالی برای نامهی بعدی باقی بماند.
آرزوخاتون اکنون که برایت مینگارم ساعتیست که خورشید به پشت کوهها عقب نشسته و هوا نه کاملا ناجوانمردانه اما اندکی ناجوانمردانه سرد است. چه مسرورم از این مکاتبهها که آدمی را با خبر میکند از احوال همدست و همداستان خود.
شرح احوال اینجانب در امروز بدین منوال گذشت:
روز را با آزادنویسی و روزنویسی و تمرین نگاشتن آغازیدم. پس از آن کتاب مادران و دختران و شکوفههای عناب را تورق کردم و کلماتش را مکتوب و عباراتی به قلاب چشمانم افتاد از شکوفههای عناب:
«ما گندم خوردهایم و از بهشت رونده، نه عروس دنیا شدیم نه داماد آخرت.»
«آخر شاهکشی، کاهکشی است.»
بعد از آن به سراغ خلوت معنویام رفتم
مصحف شریف را خواندم و ایضا نهجالبلاغه
این هم سرشکی از دریای ژرفاش:
«برای فهمیدن بپرس، نه برای آزار دادن.»
ساعتی را با دوستی دیرین به گفتگو نشستیم و الحق که حضرت حافظ بهجا فرمودند که:
اوقات خوش آن بود که با دوست به سر شد
باقی همه بیحاصلی و بیخبری بود
القصه، حوالی ساعت پنج خود را به مکتب وبینار رساندم، نبودن جنابتان بسیار در ذوق میزد و جایتان سبز بود. استاد از فواید تکرار در آموزش، لزومت پیاده گزکردن در طول روز، و آزادنویسی سخن راندند.
۱۵ دقیقه آزادنویسی جمعی کردیم که بسی سودمند بود. باز هم جایت خالی.
بعد از آن کسی در باب مسئله هوش مصنوعی این پرسش را مطرح کرد: در این زمان که هوش مذکور رونق گرفته، نوشتن ما راه به جایی میبرد و مفید است؟ که باعث شکل گیری بحثی نوین شد و استاد خاطرنشان کردند که اشتباه ما این است که مقام انسان را تنزل میدهیم. گفتند: ورای هوش مصنوعی چیست؟ کد و عدد. اما در ماورای انسان چه وجود دارد؟ روح، غم، شادی، احساس، عشق، مهر و زیستن.
حال که هوش مصنوعی در حال پیشرفت است ما نباید دست از تلاش برداریم، از بزرگان تاریخ بیاموزیم به مانند انیشتین.
نویسندگی یعنی زندگی یعنی لمس زندگی ما وظیفه داریم خودسازی را ادامه دهیم و معنای زندگی را کشف کنیم.
بعد از آن به سراغ نگاشتن متنی رفتم برای سیاهمشق، که برای من حکم تحریریه را دارد و میکوشم در ساعت هشت شب، چراغش را روشن نگاه دارم.
در سکوت شب تفأل به خواجهی شیراز شعف دیگری دارد، شاه بیت فال امشب را برایت نقشه میبندم:
« دلا دلالت خیرت کنم به راه نجات
مکن به فسق مباهات و زهد هم مفروش»
در طول شبانهروز از همدمهای نمکین من، زیتون است، هر روز کارهایش ملاحت بیشتری دارد. تماشای غذا خوردن و خفتنش آرامشی دارد مطبوع.
شعر، آرزوخاتون، شعر سرشارم میکند. شیفتهی اوقاتی هستم که میخوانم و اشعار و کلمات و روایتها را به جانم میریزم. چندیست که فاصله افتادهست میان من و لاجرعه سر کشیدن جامِ شعرها. کسی طوفان شد و چراغهای لالهی پرنور و درخشان راهم را شکست، در حال بندزدنشان هستم. باز هم برمیافروزمشان. بگذریم عزیزم، بگذریم.
از نوشتن و شرح ماوقع برایت سیر نمیشوم اما بیش از این مصدع اوقات شریفات نمیشوم و میروم ختم شب را برچینم. زیاده عرضی نیست، جز دعاگویی صحت و سلامت وجود عزیزت. این را هم ضمیمه کنم، از اینکه دیدارمان در حال نزدیک و نزدیکترشدن است بسیار خرسندم.
داشتم میخوابیدم که یکهو یادم اومد گزارش نیک امشب رو ننوشتم. اومدم تا به اندازهی دو خط هم شده بنویسم تا این اتصال رو حفظ کنم.
امروز دو تا کار خیلی نیک برای خودم انجام دادم. اول اینکه زیاد پیادهروی کردم و حال و هوام خیلی عوض شد. دوم اینکه با دوستم کمی کدورت داشتیم، امروز که بهم زنگ زد، در موردش باهاش حرف زدم و سوتفاهمها برطرف شد و کلی حالم خوب شد.
استاد جان، نکات را خواندم. چهاردهتا. بعضیشان را قبلاً شنیده بودم و بعضیشان را امروز. اما گزارش نیک، جواب دادن به نکتهها نیست، نشان دادنِ آنهاست روی زندگیی یک روز. پس بگذار جوابش را با خودِ روز بدهم.
سالواژه: ماندن
نکتهی ۱ میگوید نویسندگی مثل نوزاد است. قبول. اما نوزادِ من از اول سال با مدرسه همراه نبود. قبلتر سرِ اولین پیچ، عزم برگشت داشتم و کار راحت را برمیگزیدم. چندی است میکوشم ماندن را در عمل بیازمایم، نه در کلام، و همین نوشتنِ بیوقفه، نخستین پیروزی است.
پیادهروی
نرفتم. و این را مینویسم، که دروغ از نرفتن بدتر است.
آزادنویسی
نکتهی ۲ و ۶ را با هم آزمودم: نیم ساعتی چرند نوشتم، و در میانهاش چند صحنهی خیالی بر کاغذ نشست و به متنی رسید که در کانال هوا شد. چرند، نخِ نامرئی است، و ایده اغلب در هنگام نوشتن شکل میگیرد، نه پیش از آن.
تکرارآموزی
نکتهی ۱۰. «در حال و هوای جوانی» را دوباره خواندم و این بار جملهای اندوختم که بار اول از کنارش گذشته بودم. «توپ مروارید» هم باز شد و چیزی تازه در آن دیدم که نشان میدهد خواندنِ دوم، خواندنِ اول نیست. مطالعهی مکرر را در برنامهی روز نگه میدارم، نه بهعنوان تکلیف، بهعنوان کلیدِ آموختن.
کلمهبرداری
نکتهی ۱۲. از «توپ مروارید»: دخیل — نه دعا، بستنِ خود به چیزی که اگر باز شود، میترسی.
از «در حال و هوای جوانی»: بیگانه — نه غریب. غریب دلش میخواهد برگردد، بیگانه میداند جایی نیست که به آن برگردد.
و سپنج: سبک، پرِ هوا، با فشار جمع میشود، و خانهی عاریهای.
گزارش نیک
نوشتم، بس است. نکتهی ۵ میگوید هر جمله را چند شکل بنویس، این یکی را سه شکل نوشتم و هر سه را پاک کردم. همین که ماند، صادقترینش بود.
نمرهی روز
نکتهی ۱۳ نمره میخواهد. نمیدهم، راضی نبودم. سنجههایم روشن نیست و تا روشن نشود، فقط عدد، فقط فریب. نمرهدادن به روزی که خودت هم قبولش نداری، خودش یکی از همان تقلبهای کوچک است.
یاری جستن
نکتهی ۸ میگوید پرسشگر باش. پرسیدم: چرا؟ جواب نیافتم. چه میشود اگر؟ چیزی عوض نشد. چگونه؟ هنوز نمیدانم. اما سهراب گفته: «بیا با هم از حالت سنگ چیزی بفهمیم.» بیا با هم از سکوتِ سنگ چیزکی بفهمیم، حرف تازه.
گزارش آموختهها
این زندگی من است و کسی نیست. نقش قربانیِ کونگشاد را بازی نکنم، دردی را دوا نمیکند که هیچ، عمر را هم تباه میکند. دوای افسردگی و بیانگیزگی قرص نیست، یک درکونیِ زلزلهزاست و دیگر هیچ. این را از نکتههای چهاردهگانه یاد نگرفتم، این نکته از دل زندگی میآید.
رسانهی شخصی
نکتهی ۳ و ۴. کانالی تلگرامی دارم، شبیه کمدِ لباسِ زیر: نامرتب، و هر چه بخواهم قایم کنم آنجاست. اما میکوشم پارهای برگزیده از همین یادداشتها را ویرایش کنم و آنجا بنهم، انتقال آموختهها را در اولویت میگذارم.
manebipar@
ضمیمه: ارتکابات امروز
خواندن، نوشتن، پیادهرویِ نرفته، و ارزیابیِ ردشده.
— تنها در خانه
امروز قبل از خورشید بیدار شدم. فقط نور نداشتم تا بتابم. البته هرجور حساب میکنم، امروز نه من، بلکه خورشید هم نور نداشت. ابرها پرتوهایش را میخوردند. دستبهدست هم خورشید را محاصره کرده بودند.
همسرم را بیدار کردم تا به همراه مادرش برای عمل آب مروارید به بیمارستان بروند. بعد از رفتن آنها، هرچه پهلو به پهلو شدم، خوابم نیامد. خیرش را خوردم و از رختخواب کندم.
— جایزهی مادرشوهر
میخواهم برای مادرشوهرم آش ماسوا بپزم، بهعنوان جایزه، چون دوست دارد.
پس نخودهایی را که از شب قبل با نمک فراوان خیسانده بودم، آبکشی کردم و با آب جوش و زردچوبه گذاشتم بپزد و بلغور گندم را هم در قابلمهای بزرگتر با آب جوش گذاشتم جا بیفتد، که بلغور عزیز برای لعاب انداختن صبوری میخواهد.
جلوجلو بگویم مهمانمان خیلی مزهی آش را دوست داشت.
در ادامه، لباسها را داخل لباسشویی ریختم. نمیدانم با کدام عقل این کار را کردم، چون هوا بارانی شد. از اول هم آفتابی نبود.
رختخوابها را مرتب در کمد قرار دادم. هرچه میگذشت، رغبتم به ورزش داشت کم و کمتر میشد. مسواک زدم و بعد شیرسنجدَم را خوردم که دیگر ساعت هشت و نیم شده بود.
— هر هفته شنبهها مهمند
هر شنبه آقای طیبی که به او میگویم «آقای آب»، میآید تا آب دماوند برایمان بیاورد. جانمان دماوندی میشود. امروز همسرم نبود، خودم آب خریدم. دبهها را به خانه آوردم.
زمان طلایی ورزش مدام داشت از دست میرفت. مَت ورزشی را پهن کردم، اما حوصلهی ورزش اصلاحی را نداشتم. دلم پیلاتس میخواست. از یوتیوب جلسهی سوم را دانلود کردم و نیم ساعت با مربی ورزش کردم.
خیلی خوب بود، چون بعدش حمام لازم شدم. امروز یادم بود قبل از رفتن به حمام، پلمب شامپوی جدید را باز کنم.
بویی نداشت آنچنان که در خاطرم بماند.
— ساعات روز
دیگر تا صبحانه آماده شود، ساعت یازده شده بود.
خوشبختانه قبل از رفتن به حمام، چای را دم کرده بودم.
بعد از صبحانه، پیازداغ و سیرداغ را آماده کردم و مشغول گوش دادن به اپیزودهای داستانی چای با بنفشه شدم.
— دیوانهبازیهای دو معشوق
خسرو و شیرین کم بود، باربد و نکیسا دو اپیزود را به خود اختصاص دادند، طوری که در آخر شیرین فریادش درآمد. ای خدا، خیرت بدهد دختر، داشتم دچار روانپریشانی میشدم. فکر کنم ولکن مطربها خراب شده بود.
القصه.
در اپیزودهای پیشین، شیرین پاچهی خسرو را میگرفت و در اپیزودهای جدید به موسموس کردن افتاده بود. خلاصه که کاری کرد تا خسروی ایرانی، شیرین ارمنی را عقد خود کند. درود بر تو، شیرزن. اما برای این کار روان ما را خطخطی کردی. به نظر میرسد این خاصیت نگیر بودن خسرو نسلبهنسل منتقل شده. البته از تجربهی دوستانم این نتیجه را گرفتم.
وگرنه که همسر من خیلی بگیر بود. کارمان به پاچه گرفتن و موسموس کردن نرسید، شکر خدا.
— کوتاه میگویم
تمرینجا را بودم، نکات خوبی یاد گرفتم. البته زمانی مشخص میشود که چیزی بنویسم و ارسال کنم.
جاروبرقی کشیدم، اما حوصلهی دستمال کشیدن سطوح را نداشتم.
حواسم به آش بود و بقیهی اجزایش را در وقت مناسب میافزودم.
حواسم به ماه هم بود. خدا را شکر، پنجرهی آشپزخانه رو به طلوع خورشید است و حتی رو به طلوع ماه. من از این قاب، سلام هر دو را میبینم. امروز ماه خیلی زیبا بود. هرچه تلاش کردم زیباییای را که میبینم ثبت کنم، نشد آنچه میدیدم.
گزارش دوستانم را خواندم. کوتاه نوشتن لنا خیلی برایم خوشایند بود. دوست دارم یک روز امتحانش کنم.
کمی با ترانه صحبت کردیم دربارهی نام نینی که دارد در وجودش شکل میگیرد.
با تماس تلفنی جویای احوال خواهرزادهام شدم، چون قوزک پایش دررفته بود.
در نویسندهساز بودم که همسرم با مادرش برگشت.
مادرشوهرم اول روحیهی یک مریض را به خود گرفته بود، ولی کمی که گذشت، به تنظیمات کارخانه بازگشت. البته نه چندان کامل. شوخطبع و پرحرف شده بود.
کمی با دوستم سمانه صحبت کردیم و پشت خط آمدن برادرش باعث شد گفتوگو زود تمام شود.
دارم به تهران برمیگردم. خوشحالم از تجربههایی که بهم اضافه شد. چقدر ایده برای نوشتن برداشتم و قوطی ایدهام پر شد از جرقههای خوب. شارژ شدم. سپاسگزار بودنم.
«مدیر مدرسه» جلال آل احمد را شروع کردم.
چهلوپنج دقیقه پیادهروی صبحگاهی حسابی انرژی گرفتم.
چند صفحه «از سکوی سرخ» درباره شعر یدالله رویایی خواندم.
جلسه تمرینجا شرکت کردم. باز هم به نکات تازهای در نوشتن رسیدم.
کتاب مجموعه شعر فریدون مشیری به امانت گرفتم. چند صفحه میخوانم.
وبینار امروز پونزده دقیقه نوشتیم. فقط از خودم سوال پرسیدم.
شام لوبیا پلو درست کردم با سالاد شیرازی و ترشی.
یک صفحه اشعار پروین اعتصامی خواندم: «ندهد هیچ کسی نسبت طاووسی
به شغالی که دُم زشت کند رنگین»
خوشحالم که امروز پنج نوبت آزاد نوشتم.
و برنامه روزانهی فردا را مینویسم.
From سهیلا حشایب on گزارش نیک ۱۶۴: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From حیدر چنعانی on گزارش نیک ۱۶۴: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From صدیقه علیزاده on گزارش نیک ۱۶۴: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From علیرضا اندیشمند شوشتریان on گزارش نیک ۱۶۴: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From میترا رستگاران on گزارش نیک ۱۶۴: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From علی علیپور on گزارش نیک ۱۶۴: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ناهید راستی on گزارش نیک ۱۶۴: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From سرو( مهدیه)شیوائی on گزارش نیک ۱۶۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From شاهین کلانتری on گزارش نیک ۱۶۴: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From صدیقه علیزاده on گزارش نیک ۱۶۴: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From سوین درخشانی on گزارش نیک ۱۶۴: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From مـهـرداد شـقاقـی on گزارش نیک ۱۶۴: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From masud rad on گزارش نیک ۱۶۴: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From فاطمه شَبّه on گزارش نیک ۱۶۴: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From فاطمه آقاجانی on گزارش نیک ۱۶۴: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From فاطمه محمدی on گزارش نیک ۱۶۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From آوا عمارلو on گزارش نیک ۱۶۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From مهشـید خوشآموز on گزارش نیک ۱۶۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From مریمبانو صنعتی on گزارش نیک ۱۶۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From علیرضا اندیشمند شوشتریان on گزارش نیک ۱۶۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From زهرا آزادی on گزارش نیک ۱۶۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From سیمین مهرابی on گزارش نیک ۱۶۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From بیتا پرهام on گزارش نیک ۱۶۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From آرام قنبری on گزارش نیک ۱۶۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From محبوبه نیری on گزارش نیک ۱۶۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From آرزو بابایی on گزارش نیک ۱۶۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From زکیه سپهرنیا on گزارش نیک ۱۶۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From بهار فلاحی on گزارش نیک ۱۶۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From بیتا پرهام on گزارش نیک ۱۶۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ساره شوندی on گزارش نیک ۱۶۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From عادل صالحی on گزارش نیک ۱۶۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثریا احمدیانی on گزارش نیک ۱۶۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟