امروزمو با دوش گرفتن شروع کردم تا درد و رخوت این چند روز از تن و جانم بره بیرون.
تماسی گرفتم با مادر برای تبریک تولدش.
نشستم پای آزادنویسی. وا کردم غصههامو .
گوش دادم فایل جلسه سوم خودواژه رو .
انجام دادم تمریناتش رو و سری زدم به پیجی که استاد معرفی کردن.
نگاهی انداختم به کانال دوستان .
از اونجایی که نرفتم سرکار ، ظهر رفتم پیادهروی. سعی میکنم تو پیادهروی حس دیدن و شنیدنم رو به کار ببرم.
وقتی برگشتم پختم ناهارمو و خوردمش در تنهایی.
به توصیه دکتر، استراحتی کردم.
وبینارنویسندهساز رو بودم. آزادنویسی از پرسشها جالب بود.
امروز فرصتی شد تا وبینار شکیباجان و سحر عزیز هم شرکت کنم. ایده نویسنده سخنران فوقالعاده است. پیش از این، وبینار نگار عزیز هم بودم. هر جلسه وبینار دنیای تازه از مطالب برای یادگیریه. فرصتیه برای ارتباطهای تازه و گفتگوهای سازنده. هر کدوم از دوستان روش متفاوت در سخنرانی و تدریس رو دارند که واقعا الهامبخشه. امید که بتونم وبینارها رو بیشتر باشم. از اینهمه لطف و حمایت استاد عزیز بینهایت ممنونم.
«بیشتر مردم به دلیل ترس از قضاوت، نقش بازی میکنند و خود واقعیشان را پنهان میکنند. اما پذیرش خود و آگاهی از ارزشها و احساسات درونی، کلید برقراری ارتباط اصیل و مؤثر است.»
از کتاب «راز گفتگو و اصول مکالمه بدون تظاهر»
گزارش نیک در قالب دست نویسندهساز
-پیادهروی: رفت و برگشت از خانه تا محل کار
-آزادنویسی: نیم ساعت و پانصد کلمه
-تکرارآموزی: دیوان حافظ و «هزار نکته باریکتر ز مو اینجاست».
-کلمهبرداری: «شقایقانه» از «فرهنگواره فارسی خلاق»
-گزارش نیک: در حال نوشتنش خوابم میبرد.
گزارش نیک ۱۳۰ من/ شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵
ساعت ۴:۳۰ بیدار میشوم دلم برای اذانگوی عربدهکش تنگ شده. ۸ روز است در خانهی جدید در سکوت و آرامشی ساکنیم که نگو و نپرس دارد. وسایلمان امروز کاملن چیده شد و فقط چندین کارتن در پارکینگ مانده که باید به انباری منتقل شود. و امروز هر چند از خستگی و کوفتگی نا نداشتیم اما آرامش حاصل از چیدن وسایل ما را با هر نگاه به شکرگزاری وامیداشت. ۶ صبح پس از نوشتن صفحات صبحگاهی وبینار استاد اعظم رمضانی با عنوان : تفاوت تعارض معمولی با آزار روانی جلسهی دوم بود و مبحث مورد علاقهی من که چون در این زمینه مطالعه و اطلاعات دارم و مریم جان هم بیدار بود در جوابگویی به سوالات مشارکت هم نمودم.
_ ساعت ـ۱۱ صبح مشاوره محصولی بود که بسیار آموزنده بود نکاتش.
ـ ساعت ۱۴ تمرینجا را حین انجام آشپزی و پختن زرشک پلو شنیدم.
ـ دولینگوی عربی و از پرت شدن به ششم، خود را به دوم رساندنم.
ـوبیکار الهه جان علیزاده و مبحث جذابش و مرور جلسات شیرینش با نحوهی بیان شیرینترش. و مهمان شیرینش شیما صادقی نازنین و چرخ زندگی که من از سال ۱۴۰۰ دارم و با آن مانوسم و در کوچینگ هم به آن اهمیت داده میشود و برای کسب موفقیت باید به آن توجه داشت.
_نویسندهساز و موضوعات جذابش و با جدیت یادداشتبرداری کردنم که اکنون چراغ چون خاموش است نمیتوانم از مطالب عنوان شده بنویسم اما یکی از کاربردیترین وبینارها بود که آغازش که ده دقیقه بخاطر وبیکار دیر رسیدم استاد جان در مورد محمود کیانوش میگفت و از او خاند و …
در هر دو کانالم در مورد :_ چرایی زندگیتان را میدانید؟ نوشتم از تجربیاتم و در بله بازخوردهای جالبی داشتم. جالب است که کانال بلهام که ۹۰ درصدشان افراد عادی هستند در نظر دهی بسیار فعالترند و بیشتر از تلگرامم خانندههای فعال دارم که اعلام نظرات دلگرم کننده است.
_رنج و معنا و ارتباطشان _ و یک مطلب از یک بخش از کانال خودشفقتورزیام گذاشتم.
_یوپریم دوست داشتنیام و کوچینگ زنده منا رضایی کوچی قبلیام در سال پیش که رشد خوبی داشته است و برایم خوشحال کننده بود. و بعدش منتورینگ جذاب بهناز طریقپیما و مهران بهشتی که از ساعت ۲۰ تا ۲۲:۴۰ ادامه داشت و بسی لذت بردم از تجربهها و نازکبینیهاشان.
_امروز بدلیل تا ساعت ۱۳ درگیر جابجایی آخرین وسایل بودن نتوانستم طبق برنامهام کتابم را ویرایش کنم. فردا که مریم جان عازم تهران است و تنهایم باید تلافی عقبماندگی امروز را هم درآورم.
_امروز بیشتر دریافتم که هیچکسی را نمیتوان تغییر داد. تلاش بیهوده نکنم. از کوزه همان برون تراود که در اوست، را باید آویزهی گوشم کنم.
صفحات صبحگاهی نوشتم.
به گلها آب دادم.
ناهار پختم. لباسها را ریختم توی ماشین لباسشویی. ظرفها را شستم. خانه را مرتب کردم.
پادکست وبینار نویسندهساز را گوش دادم.
آزادنویسی کردم که داستانکی شکل گرفت.
دخترم را بدنسازی بردم. خودم هم رفتم پیادهروی. وقتی که برگشتم، توی ماشین منتظر دخترم نشستم و از پیادهرویام نوشتم.
«شازده احتجاب» را تمام کردم و رفتم سراغ «گاوخونی». ۷ صفحه خواندم.
کلمهبرداری کردم.
دخترم را بردم کلاس بسکتبال و رفتم خانهٔ جاریجان. نیمساعت نشستم و بعد رفتم دنبال دخترم.
نشانی کانال من:
https://t.me/bargmoments
ششم آبان راهی طبسایم با ماهه و اعظم و همسران. گروه ششنفریمان با آریوتور داریم میرویم جاذبههای کویر طبس را سیر کنیم. همسرجان بار اولی است با تور ایرانگردی میکند.
ساعت دهونیم چهارشنبهشب روبهروی ترمینال صفه سوار اتوبوس ۴۴ نفره میشویم. جمعی شلوغ و پرشروشور و بیشترشان جوانتر از ما میانسالان.
ابتدای سفر آشنایی همسفران است با معرفی کوتاهی از آنان. بعدترش تا ساعت یک بامداد پایکوبی جوانترهای گروه. صبح پنجشنبه میرسیم به اقامتگاه عمورضا. خانهای بومگردی با چند اتاق و ایوانی وسیع با کرسی در میان آن.
اتاقها کفخواب است و تنها پنجرهای کمعرض با دری چوبی و قدیمی راه نفسکش آنهاست به خرندی دنگال.
صبحانهای مفصل سر میز برای مسافران تور چیده شده. نان و پنیر و خیار و گوجه، کره و مربای هویج و آلبالو و عسل، تخممرغ نیمرو، و شربت و چای. بعد از آن پای نهادن به باغ گلشن است و تحسین نخلهای سربه فلک کشیده و پلیکانهای پرافادهی شناگر بر روی آب استخر میانهی باغ. دو پلیکان جوان بالها را دامنگون بالا گرفته و چون پرنسسهای کاخ ورسای، بر روی آب سُر میخورند و از گوشههای چشمشان فخر میفروشند. آن وسطی فرتوت است و کرک و پرش ریخته. از جایش تکان نمیخورد. با نگاهی پرحسرت شاخههای پرتوپ خرما را بر بالای نخلها مینگریم. آقای اسماعیلی میگوید اگر اینجا باغ گلشن نبود، تسمهای به دور کمر میانداختم و چون قرقی میرفتم بالا و خرماها را میچیدم. موزهی مس گلشن را سرکی میکشیم و همان خنزرپنزرهای مسی قلمزده که روزی در مغازهی پدر میدیدیم به چشممان میخورد.
بعدش میرویم سمت ازمیغان. اندکی پیادهروی در آب است و لذت از هوای پاک و عبور از کرت بین گندمزارها.
برمیگردیم به ۱۴۰۰ سال پیش و حملهی اعراب به ایران. خانههای مخفی گبرها در دل کوهها برای حفظ جانشان از مهاجمین عرب و در عجبیم از معماری هنرمندانهی ایرانیان ساسانی.
ناهار چلومرغ خوشمزهای است در خانهای روستایی مشرف به باغات نخل ازمیغان.
احمد در سرو غذا همکاری میکند. دیگران چای آویشن میریزند.
عصرش میرویم کالجنی. جایی است مشابه چاهکوه قشم. آب رود بین دو دیوارهی کوه خشک شده و آدمیان برکت سرزمین اجنه را هم به چُخ دادهاند.
شب کویر دیدنی است. ستارگان چون زریهایی نقطهنقطه در دل پارچهی مخمل سیاه شب به رویمان چشمک میزنند.
جوانان به گِرد آتش میخوانند و پایکوبی میکنند.
ماهه مدام نگران فرورفتن تیغهای بوتهی خار به بدن آنانی است که بیگدار مینشینند لبهی سنگی مقابل آتش.
شب که خسته و کوفته به اقامتگاه عمورضا برمیگردیم، شام آماده است. ماکارونی و کالجوش.ماکارونیاش را با سویا پختهاند و بیرنگ و بیمزهاست. همان کالجوش با نان خشکه انتخابمان است و بشقابهای ماکارونی دستنخورده میماند.
بعد از شام گروه توی ایوان، زیر کرسی مینشینند و پانتومیم بازی میکنند. دیشب توی مسیر بودهایم و چشمانمان خواب میطلبد. توی اتاقهای کفخواب میچپیم و شب روستا را به صبح میرسانیم.
آزادنویسی که تویش ارتباط فقدان باشد که کلمات و جملات به زور و روز دز اما بیرود و تف بهت با این لفاظیهای به ارگاسمنرسیدهات به هر حال میگویندش هذیان هزیان هظیان هضیان و هر شملش قشنگ است چندروزی است مرا بیعلاقگی به علائم نگارشی مینویسم به سیاق نثر فارسی قبل از دخولیات فرانسه
روز را به تحریر در آوردم تا حد امکان که هر چند از هر چه خاهی کفتم الی خود روز کمی از شب گفتم شاید برای همین باید گفتش شبنویسی نوشتم به همین گونه که کنون مینویسم گزارش را البته تا حدی نه عینن
چیز میزهایی از کانال الهه در دادم در پیوی یگلنه شیرین که تا به حال نشنیده بودم فامیلی کسی اسم باشد و آن هم اسم دختر چیزهایی هم فرستادم باز از الهه به زهرا بودش پادکستی با نگاه بنیادین به جنسیت میگفت تو حلسهی دیروزمان مسئلهاش زن و میدانستم الباه این را از قبل هر چند پادکست الهه دیروز مرا آمد یاد
کمی کزدم مرتب یادداشتهایم از وسز را چه بود اسمش نمایش سلطان مار از بیضه
بوسهدرمانیهای ویانا با اینکه بوسه نیست اما درمان است درمان ملال است گاه میآورد مرا سر شوق امروز هم داشت شکیبا وبیناری از ملال و اشتیاق
چندتا مقاله و یادداشت خاندم از سولهی الهه و بهبه و چهچه و گاه اه اه که الهه هم با همهی الهگی در دوران جهالتش تو یادداشت ادبی ایموجی میآورده
دیگر نمیدانم چطور و چگونه بعد از ظهر شده شب که عاقبت فقدان روزنویسی در طول روز است
امروز توی وبینار نویسندهساز، با هم آزادنویسی کردیم و پرسشنامهی پروست خودمون رو ساختیم.
پروست من:
۱. آدمها در ذهن تو به چه دستههایی تقسیم میشن؟
۲. ژانر قصهی زندگیات چیه؟
۳. وقتی چیزی که عاشقشی مُد میشه، ذوق میکنی یا حرصت میگیره؟
۴. تکنیک پِرسنی یا ژانگولربازی پرسن؟
۵. راه مخفی و جادوییات برای سرحال کردن خودت چیه؟
۶. تنهایی برای تو پناهگاهه یا تبعیدگاه؟
۷. برای به دست آوردن چه چیزی حاضری با شیطان معامله کنی؟
۸. بچه که بودی، دلت میخواست وقتی بزرگ شدی شبیه کدوم شخصیت بشی؟
۹. عمق رو ترجیح میدی یا گستردگی رو؟
۱۰. کدوم ویژگی شخصیتت رو اگه از دست بدی، احساس میکنی دیگه خودت نیستی؟
تصمیم گرفتم که گزارش نیک نویسی را از سَر بگیرم و مدوام بنویسم. نه فقط برای اینکه به کمرم نزند، بلکه این روزها متوجه شدم به سبب گزارش نیک نویسی تمایل بیشتری به انجام کارهایم پیدا میکنم و حتی شاید کار هم برای خودم میتراشم و همین مایه خشنودیست. حسابی با کیبوردم کلنجار رفتم و بازهم دکمه نیمفاصله را یافت نکردم. دارم همینطوری گزارشم را تایپ میکنم، اما شما نسخه ویرایش شده را خواهید خواند. امروز از صبح که بیدار شدم، اول کوهی عظیم از لباس را مرتب کردم و چشمم به بالکن افتاد. بیشتر از یک ماه است که میخواستم تمیزش کنم و مدام از زیرش در میرفتم. امروز دیگر کلافه شدم و یکدفعه دل به دریا زدم و خودم را بدبخت کردم. واقعا به یک بالکن نیم وجبی و نهایتا ده تا گلدان نمیخورد تمیزکردنشان انقدر سخت و نفس گیر باشد. احساس میکنم ماشین مرا زیر گرفتهست.
در این حد خسته و بیجان شدهام.
نمیدانم امروز چه بلایی سرم آمده بود. تمام ملحفه هارا هم درآوردم و شستم. جنون تمیزکاری گرفتهام. بعد از نماز شبیه جنازه پشت میزم آمدم تا کلمههای امروزم را تحویل بدهم و سبک شوم. برای ادبیات هم قدمی بردارم.
بعد از ساعتها باغبانی میچسبد.
اول یادداشت های دفترم را تکمیل کردم. فهرست روزانهام را سَر زدم و بعد هم یک متن درست و حسابی برای اتاق بایگانی نوشتم. که اگر مایل باشید میتوانید در لینک زیر بخوانید و نظراتتان را با متصدی درمیان بگذارید. مایه افتخار ماست.
https://t.me/ArchiverooM1
حالاهم گزارش نیکم را مینویسم. به دفتر شعری قدیمی سر زدم و مرور خاطرات شد. چندسال پیش پیرم درآمد تا این دفتر شعر ۷۸ صفحهای را پیدا کردم. نمیدانم چه جنونی بود که به تنم افتاد. در آن سال ۴۰۰ هزار تومان برای خرید تک نسخهاش از بازار سیاه تهران رشوه دادم. فکر میکنم قیمت اصلی کتاب چیزی دور و بَرِ ۱۰ هزار تومان بوده است. باور کنید کتاب مبتذلی هم نیست فقط انگار چاپش تمام شده بود و هیچکس چاپ مجددش را گردن نمیگرفت. بگذریم. همین الان مورچهای را روی میز به قتل رساندم. نمیدانم جدیدا این همه مورچه از کجا میاید. ما اصلا مورچه نداشتیم! هنوز ذهنم درگیر مسابقه ادبی جلال است و نمیدانم باید چکار کنم. شرکت کردن و باختنش ناامیدی میاورد و شرکت نکردنش حسرت.
کمی متنهای ویرایش نشده و کثیف نوشته دارم که باید مرتبشان کنم. کثیفنوشته از اختراعاتِ همین الانیِ خودم است. در فکر داستان کوتاه نویسی هم هستم اما امشب دیگر رمقی ندارم.
بیایید برای اختتامیه سهراب بخوانیم.
«هر یک از ما آسمانی داشت در هر انحنای فکر.
هر تکان دست ما با جنبش یک بال مجذوبسحر میخواند.
جیب های ما صدای جیکجیکِ صبحهای کودکی میداد.
ما گروه عاشقان بودیم و راه ما
از کنار قریههای آشنا با فقر
تا صفای بیکران میرفت.*»
سهراب سپهری*
روزها، به قد صبح تا ظهر آب رفتهاند. کفشهایم هنوز جفتاند جلوی در. چهارشنبه بود؛ ماندگار شدیم در بیمارستان. افتاده بودم سر لج که باید وبینار را شرکت کنم. بغل گرفته بودیم در خیابان اصلی. صدای ماشینها و موتورها و کامیونها بیخ گوشم بودند انگار. پشیمان شدم. گفتم بیخیال. حالم خوش نیست. شلوغ است اینجا. معطل میشویم. سوتی میدهم. گفتی نه. باید باشی. باید برگردی. یکی تو گفتی، یکی من. آخر کدام اصرار راهیام کرد؟
صداها تمرکزم را میپراندند. تو هم خابیده بودی. تمام شد. استرس داشتم. کلافه بودم. قطرهقطره سرم میبارید. اول رگم ترکید. آنژیوکت را عوض کرد پرستار. نوبت به آمپولها رسید. شیفت عوض شد یا چی، نمیدانم؛ پرستاری آمد، خدا ببخشدم، گولاخ و بیاعصاب. سوال مسخرهای پرسیدم: «نمیشد تو همون سرم زد؟» چنان توپید به هیکلم که خندهام گرفت. درد داشت و تمام شد. وقتی به خانه برگشتیم، شب بود و گرسنگی قاروقور میکرد. منی که تا به حال آش نپخته بودم، بنا کردم آش بپزم. منی که تا به حال از زودپز استفاده نکرده بودم، بنا کردم با زودپز بپزم. خودم را میخاستم سرگرم کنم. چرا؟
ساعت یازده، از گشنگی کاسهکاسه آش میخوردیم. تو سرم را گرم کردی به شعر. هی پرسیدی، پرسیدی، پرسیدی. با چه هیجانی توضیح میدادم. وسطمسطها میگفتم: «دوست داری ادامه بدهم؟» میگفتی دوست دارم. یکجا خیلی خوشت آمد. گفتم همه میگویند شعر را معنی کن، ولی هیچکس نمیگوید تخیل کن.
صبح دانشگاه نرفتم. فکر میکردم بهترم تا اینکه ظهر شد. جمعه هم همینطور. امروز هم همینطور. سرم و آمپولها هنوز توی یخچالند. نمیدانم چرا پیچاندم و طفره رفتم از آنها. همینکه ظهر میشود، پلکهایم میافتند روی هم. تا شب دیگر باز نمیشوند. میخابم. شاید هم بیهوشم.
پدر زنبرادرم فوت شده. شیمیایی بود. سه روز است فقط به او فکر میکنم. با آن چشمهای آبی درخشان. موهای مخملی و لبهای همیشه مهربانش. چه دنیای بیدر و پیکری!
صبح برق اصلی ساختمان پریده بود. نانمان هم تمام شده بود. حوصله نداشتم چیتانپیتان کنم. با همان خابآلودگی، شالم را پیچاندم و چادر انداختم و رفتم از سوپری سر کوچه نان بخرم. بسته بود. رفتم از نانوایی بربری بخرم. گول خلوتی خیابان را خوردم. همینکه خریدم و برگشتم، آقا مرتضی را دیدم. از هول نزدیک بود با پای خودم بروم توی داربستها و گونیهای آبیرنگ ساختمان بغلی. چرا سرکار نبودی آقا مرتضی؟
تقصیر تو بود. هی میگفتی کی اینجا تو را میشناسد؟ چرا سخت میگیری؟ حالا خوبم شد. با همان بلوز آبی و دامن گلدار و صندل و شالی که شلخته پیچانده بودم و خمیازه میکشیدم، آقا مرتضی و پسرش آمدند. گِل بگیرند دروازهی شانسم را. با چهارتا به درک سر و تهش را هم آوردم. نزدیک به ظهر دوباره سنگینپلکم. باید بروم دانشگاه. کو حوصلهاش؟
هوا بارانخورده است. هوس دارم پیادهروی کنم، اما دیرم شده. نیمساعتی دیر میرسم به کلاس. مترو زیر پایم نیست، از سرم رد میشود. خابم. گیج و حواسپرت. دست میبرم به خاندن تئوری شعر. قد یک صفحه یا دو صفحه. تنگ است دلم برای مامان و بابا. شش ماه شد که ندیدمشان. آنها هم میخاستند این را؟ سالی دوبار دیدن هم؟
فکر میکردم سرد باشد هوا. یک بلوز اضافه پوشیده بودم؛ بیاحتساب ساختمانهای بلند، دورهمی اگزوزها و ازدحام آدمها. آب شدم از گرما. ولی هنوز خیابان دانشگاه خنک است. حیاط دانشگاه بیشتر. دوبار کلاس را گم کردم. هی برو بالا و بیا پایین. دست آخر کلاس در سالن همایش بود. در را که باز کردم، اول کمی طول کشید تا آدمها را ببینم. کسی داشت ارائه میداد؛ دربارهی هنر صدا. به اینجا رسیدم که هنر صدا نه در جایگاه موسیقی و ملودی و ساز، که تجربهی فردی، دیدن صدا و شنیدن دیدنیهاست؛ که محدودیتی ندارد در مادهها، محفوظ است در آنها. (اگر دوست داشتی ببینی +)
برگشتنی چندتا خرید داشتم. دخل و خرجم به خاک و خون کشیده شد. بعد هم حالندار بودم. نه چیزی خاندم، نه گوشیبازی و نه فیلمی. به خانه رسیدم و با بیسکوئیت جُمانه خودم را پذیرا شدم. و بعد غذا و غذا و غذا و نوشتن و تا همین حالا. همزمان فایلهای مربوط به هنر تعاملی جلویم بازند. همین روز، هفتهی آینده، ارائه دارم. باشد که نیک.
روزی که نکوست، از صبحش پیداست؟
صبح جمعه رفتیم کوهسنگی. شونزده سال، گذشته. اولینباری که رفتم شش سالم بود. البته که تغییر کرده بود. توی دوران صفویه ساخته شده. از تابلوی معرفی فهمیدم. بهنظرم کسایی که متن این تابلوها رو مینویسن، باید خیلی دقیق باشن. در نگاه اول، همون تابلو اون مکان رو معرفی میکنه. برای گردشگرایی که بعدا بیشتر راجع به اون تحقیق نمیکنن، بهترین راهه. گوگول میفرماید شاه عباس اول اونجا تاجگذاری کرده.
اول صبحی و ییلاق رفتن. هوای تازه و حال خوبکن. تمیز و مرتب. مکانهای گردشگری پاکیزه کم پیدا میشن. کاش تو فرهنگمون زباله ننداختن جا بیفته و اینقدر از سرمون باز نکنیمش.
موقع بالا رفتن از کوه به مهندسها و کارگرایی فکر میکردم که این کوه رو اینطور راحت ساختن. عین آب خوردن میشد بالا رفت. حتی برای کسایی مثل مامان من که آرتروز پا دارن یا خودم که از ارتفاع میترسم.
خیابون منتهی به کوهسنگی خیلی زیبا بود. به حق شهرداری گل کاشته بود. مسیرهای سنگفرش همیشه انرژیبخش و چشمنوازن.
ابتدای پارک، حوض بزرگی بود. ماهی قرمزا توش وول میخوردن. بو میداد. بوی گندآب. آقای سالداری اون اطراف نشسته بود و با لبخند به من و خونوادم نگاه میکرد. تنها بود؟ نمیدونم. اصلا دوست ندارم دم پیری بیکس باشم.
طراوت و سبزی کوهسنگی به دلم نشست. برای مشهدیها که هیچ، برای تمام خراسانیها خوشحال شدم با وجود اون هوای خشک، سبزی هم دارن.
مهاجران افغانستانی زیاد بودن. ناراحتکنندست. جدا موندن از وطن رو نمیتونم تاب بیارم. خدا بهشون صبر بده. به امید آزادی وطنشون. دوست افغانستانیم میگفت بیشتر مهاجران افغانستانی در ایران، از قوم هزارهان. چون نسلکشی هزارهها تو تاریخشون بسیاره و همچنان مورد آزار و اذیت قرار میگیرن.
از کوه بالا میرفتیم به قصد دیدار. دیدار شهدای گمنام. مامان با درد پاهایش سر کرد. بهخاطر ذوق سفر و دیدن شهیدان و طلب حاجت. گمنامی در عالم شهادت. زبونم از وصفش قاصره. زیارت عاشورایی روی سنگ یکی از آنها پخش کردم و به فکر فرو رفتم.
نمیدونم چه جادویی داره این زیارت. آرومم میکنه. روزهای جنگ از ترس از دست دادن، میذاتمش و خواب میرفتم. از صدای خوش علی فانی انتظاری غیر این نمیره.
از آن بلندی، مشهد زیر پامون بود. چقدر این شهر بزرگ و پهناوره. جابهجا ساختمونهای بلند و آپارتمان بود. خواهری گفت من خونهی ویلایی بیشتر دوست دارم. منم همینطور. خدا رو شاکرم که توی روستا زندگی میکنم.
آب کوه، خنک و گوارا بود. نشست به جونمون. بابا طوری با ولع میگفت آب کوه که کنجکاو میکرد آدم رو. جالب اینکه کتری سوئیت ما رسوب نکرده. گویا املاح معدنی آب شهر خودمون بیشتره. کتریهای خونه پر رسوبن. چتجیپیتی میفرمایند سختی آب بیشتره که رسوب میکنن.
توتهای آمریکایی تو مشهد هم پیدا میشن. والّاه که چیز عجیبی نیست. منتهی من عادت دارم با دیدن هرچیزی ذوق کنم. اولینبار که توی تبریز دیدم، احساس کردم از درختها مغز انسان ریخته رو زمین. هنوز هم نمیدونم چهطور میشه خوردشون. اصلا قابل خوردنن؟ زمین دانشگاه که توتریزون میشه وقت خزان.
بابا با سوت “شب به گلستان تنها” رو میزد. اینقدر این آهنگو میخونم تو خونه که ورد زبون شده. حالوهوای ییلاقی با نوای سوت بابا محشره. استاد سوتزدنه.
رفتیم یه کبابی. انتظارات بابا و مامان که برآورده نشد. چون توی گرگان چندینساله مشتری پروپاقرص رستوران “سرحدی”ایم. این رستوران توی بازار نعلبندانه. یه بازار روباز توی بافت قدیم گرگان. انصافا که کوبیدههای آبداری میزنه.
صاحبمغازه میگفت ما که رفتیم گرگان، کباب درستوحسابی نخوردیم. راضی بودم. همین که مثل کوبیدههای دانشگاه لاستیکی نبود، کافیه. صاحبمغازه هم باشخصیت بود و بازم جذب لهجهی شیرین خراسانی شدم. بندهی خدا دلگیر بود از هزینههای گزاف مغازه. نزدیک حرم بود و پرخرج.
موندم عکاسهای مشهد چهطور هنوز مشتری دارن. باوجود هوش مصنوعی، فتوشاپ چهرهها غریب و سخت نیست. یادمه ۱۶ سال پیش، من و خواهرم ذوقمرگ شدیم. فرشتهای شده بودیم توی صحن. روبهروی گنبد طلا. تو دستمون هم گرد سحرآمیز بود. برق میزد. تاجهای باشکوهی هم رو سرمون بود. عکاسی که نزدیک سوئیتمون بود و تبلیغ میکرد به بابا میگفت حق همسایگی رو بهجا بیاره و نره جای دیگه عکس بندازه.
نونهای مشهد هم به مذاقمون خوش اومد. یکی از حسنهای کلانشهرا اینه که نونوایی زیاد داره. از یکی خوشت نیاد، میری یه جای دیگه.
کفشملّی تو مشهد هم شعبه داره. چه کردن این ملّیها. این هم تعجبی نداشت. اما برای من جالب بود. درست مثل دیدن آن آقای کتوشلواری روی موتور هوندای کلیک.
اولینبار بود که دوچرخههای اشتراکی میدیدم. این هم یکی از نیکهای مشهده. کاش دوچرخهسواری بلد بودم.
بعدظهر، قصد وکیلآباد کردیم. اولینبار بود که خونوادم مترو میدیدن. ابهت قطار زیرزمینی به وجد آوردشون. تأسفآوره که توی ایران شهرهای محدودی خط مترو دارن. امان از متروهای مشهد. ما از ایستگاه امام خمینی رفتیم. تو سیمثانیه ما رو قال گذاشت. شلوغ بود. افتضاح. بابا رو چپوندم تو یکی از واگنها. به حساب اینکه طرف خانمها نباشه. تا رفتیم با مادر و خواهرها سوار شیم، رفت. انگارنهانگار. ما موندیم و حوضمون. چندتا پسر عرب هم مثل ما جا موندن. کربلا پر ایرانیه. مشهد و قم هم پر عرب.
با نوبت بعدی رفتیم. اما باز هم امان. نقشهی خط مترو مثل متروهای تبریز نبود. تو تبریز به هر ایستگاهی که میرسیم، چراغش سبز میشه. اعلان صوتی هر ایستگاه هم معمولا کار میکنه. اما تو این مترویی که ما بودیم، نه. باید شیشدونگ حواسمون رو جمع میکردیم تا جا نمونیم. استرس جا موندن نمیذاشت خیالمون راحت باشه. بار اول بود. دفعات دیگه، عادت کردیم.
چندتا ایستگاه خیلی شلوغ بودن. هرچی به وکیلآباد که آخرین ایستگاه بود، نزدیک میشدیم از جمعیت کم میشد. اتوبوسها هم چندان شلوغ نبودن. البته بعضی جاها چرا. دستگاهی برای شارژ کارتها وجود داشت. توی تبریز باید توسط مسئولی شارژ بشه.
گردشگری هم یه هنره. مهارته. تو همین چند روز بهش رسیدم. آخه کی عصر میره باغوحش؟ اون همه راه رو کوبیدیم رفتیم تا وکیلآباد، تهش روی ماه حیوونات رو ندیده، برگشتیم. از همان راهِ اومده.
مادربزرگ هماتاقیم برای گرفتن امانتیاش اومد. چه خانم گل و مهربون و نازنینی. برامون سوغاتیهای مشهد رو آورد. زعفران و نبات. کیک خوشمزهای هم پخته بود. میگفت بوی هماتاقیام رو میدم. مریمها بوی همو میدن. خدا حفظشون کنه. اینقدر خوشانرژین که ناخودآگاه لبخند به لبم میآرن.
قسمت مامان هم شد. تبرک امام رضا. از چایخوری حرم هم چای نوشید و دلش آروم گرفت. برای مامان خیلی خوشحالم. یکی از آرزوهاش دیدن دوبارهی امام رضا بود.
از آشنایی با همسفرهای من سرحال شد. لیلا و خونوادهاش رو میگم. آهنربای مهربونیشون همون اول، مامان رو هم جذب کرد.
دوتا اتوبوسکافهی خوشگل هم دیدم. یاد یه فیلمی افتادم. فکر کنم اسمش “خانوداهی آشپز” بود. اونا اتوبوسرستوران داشتن.
بازارها و مغازههای مشهد، خصوصا اونهایی که نزدیک حرمن، پر شدن از بوی ادویهجات و عطر. همینحالا پیچید توی دماغم.
تو هر قدم یه عطر و ادکلنفروشیه. تا برسی به مقصدت، دستت پر میشه از کاغذهای عطرآگین. حواست نباشه، سرکیسهات میکنن. بله. مشهد اینجوریه.
توی کوچهی خونمون، چندتا خونهی قدیمیه. ارزش زیادی هم دارن. خاک برشون داشته. کهنه و رها شدن. خدا میدونه داستان این خونههای متروک چیه و آدمهایی که زمانی توش زندگی میکردن، به چه سرنوشتی دچار شدن.
کوهسنگی کالسکهسواری داشت. گوشت تن اسبا انگار ریخته بود. خوب نعل نشده بودن. کالسکههای میدان نقش جهان به خاطرم اومد.
آقایون برای خانومهاشون گل خریده بودن. رز قرمز. پسرانی فرصت رو غنیمت شمرده بودن. شمّ بازاریابیشون فوقالعاده بود. توی پارک و گل فروختن.
قلق این جغرافیا دستم اومده. جغرافیای حرم. دیگه گم نمیشم. صفایی که اینجا داره، گفتنی نیست. جدای از هردیدگاه و اعتقادی، آرامش اینجا قابل انکار نیست بهنظر من.
صبح جمعه عالی آغاز شد. اما انتهای روز بدوبدو بود و خستگی. ولی با خانواده که باشی، جهنم هم گلستان میشه.
گزارش نیک ۱۴۰۵/۰۸/۰۹
چند روزی هست که سرماخوردگی امانم را بریده. گزارش نیک تایم کوتاه تر از همیشه میشوند. فعالیت روزانه ای به آن صورت انجام نمیدهم. نهایتا پذیرایی میکنم از مهمان ها. امروز متنم را دوباره نوشتم و آپلد کردم اما گویا ثبت نشده بود. فردا احتمالا استاد بازخورد میدهند به متنم. نمیدانم نظرشان چیست اما از حالا استرس دارم. کلاس های تمرین جا رو شرکت کردم و بعد هم کلاس های نویسنده ساز. یکی از سوال های که همیشه از خودم میپرسم اینه. آیا تو این کار را برای خودت انجام میدی یا دیگران ؟ دیگران میتواند پدر مادر یا حرف و حدیث فامیل باشد.یکی دیگه از سوال های که همیشه از خودم میپرسم این هست چرا میترسی ازت انتقاد بشه ؟ چرا همیشه نیمه خالی را میبینی؟ چرا به خودت ایمان نمیآوری و…، خب شاید مسخره به نظر بیاد که همه سوال هام منفی هستند چرا هیچ چیز مثبتی پیدا نمیشه. خودم هم نمیدانم در حال حاضر این ها دغدغه های من بودند. یک چیزی که متوجه شدم این بود که من در آزاد نویسی پرش ذهنی فراوان دارم اما همه چیز را مینویسم تا فاصله ذهن و دستم کمتر شود. تمرینی که هفته پیش داشتم نوشتن از روی کتاب سایهی تندرشکه چی بود اما هنوز بخش کمی را نوشته ام و تداوم هر روزه اش را نتوانستم حفظ کنم. اما حتما به روتین باز میگردم. امروز هم برخلاف گفته ام نتوانستم پیاده روی کنم مثل دیروز. راستی اواسط کلاس حدودا ساعت پنج و نیم برق رفت همه جا تاریک بود تنها نور اتاق نور گوشی دستم بود که صاف چشمانم را هدف گرفته بود هیچ چیز قابل مشاهده نبود از پله ها پایین رفتم. مامان بابام آهنگ گذاشته بودن گوش میدادند. برق ها آمد نگاهی گذرا به آلبوم عکس های قدیمی انداختم. همین حین بود که صدای در خانه به زنگ در آمد. ساک را جمع کردم سریع لباس عوض کردم و رفتم پایین خاله ام آمده بود از پدرم سری بزند. بعد کمی با رضا برادرم بازی کردیم و خوش گذشت. در پایان روز بخوام بگم ناراحتم که از چرخه عادی زندگی ام دور افتادم اما دوباره باز میگردم.
مانند هر روز، با شور و اشتیاق فراوان به سوی مدرسه راه میافتم. شنیدن آهنگهای زیبا و استشمام عطر و هوای پاییز، روحم را تازه میکند. به خود نویدِ روزی بهتر از دیروز میدهم؛ بهویژه در مورد کلاس و درس که متأسفانه این روزها از جایگاه واقعی خود فاصله گرفته است.
در کلاس هفتم، چهارپارهای از محمدجواد محبت میخوانیم. چقدر این قالبِ چهارپاره را دوست دارم؛ قالبِ اصلیِ شعرِ کودک. بخش دیگرِ درس، متنی دربارهٔ نوجوانی است که پیرامون آن بحث و گفتگو میکنیم. از دانشآموزان میخواهم که نسبت به علایق خود بیتفاوت نباشند. میگویم که به آنها غبطه میخورم، چرا که هنوز فرصتِ زیادی پیشِ رو دارند. تفاوت میان «غبطه» و «حسادت» را با مثال برایشان بازگو میکنم. در کلاس هفتم به من خوش میگذرد؛ با آنها پیوند عمیقی برقرار کردهام.
در زنگهای بعدی با بچههای هشتم و نهم کلاس دارم. در کلاس نگارش، بحثِ «حکایتنگاری» است که تمرین بسیار خوبی برای تقویتِ نوشتن محسوب میشود؛ به این معنا که حکایتی قدیمی را بازنویسی میکنیم و بخشهای مختلف آن را با ذوق و سلیقهٔ خودمان گسترش میدهیم. اما متأسفانه بسیاری از دانشآموزان، میلی به نوشتن ندارند و تنها برای رفع تکلیف، صفحهای را سیاه میکنند؛ و چقدر دشوار است که بخواهی به این نوشتهها نمره بدهی! کاش در درس انشا، نمرهای در کار نبود و معیارهای بهتری برای سنجش وجود داشت؛ آن وقت شاید آنها بیشتر علاقهمند میشدند و بدون هیچ دغدغهای مینوشتند. البته من همواره تلاش میکنم در نمره دادن، سختگیر نباشم.
عصر، کمی پیادهروی میکنم تا به ذهنم استراحت دهم. سپس، با توفیقِ حضور در وبینار «نویسندهساز»، دوباره به یادگیری میپردازم. این وبینار اگرچه هر روز برگزار میشود، اما با برنامهریزی و حسنِ سلیقهٔ استاد، هر بار جذابتر و پربارتر میشود. من همچنان از ایشان و دیگر دوستان میآموزم.
چند صفحهای از کتاب «فلسفهٔ پیادهروی» را که امروز اسناد معرفی کرد، میخوانم؛ بسیار جالب است و دوست دارم در فرصتهای مناسب، آن را تا پایان مطالعه کنم. کمی دربارهٔ تمرینهای دورهٔ شعر و کارگاه «خودواژه» فکر میکنم و یافتههایم را یادداشت میکنم. سپس، با خواندن چند شعر زیبا و آمادهسازی مطالبِ فردا، به کارهای امروز پایان میدهم و دل را به «دانای کارساز» میسپارم تا فردا را چگونه برایم رقم زند.
—
فهرستی از پرسشهای مهم برای گفتگو با دیگران:
۱. هنگام خجالت کشیدن، چه شکلی میشوید؟
۲. در نزد دیگران، با چه صفتی شناخته میشوید؟
۳. پول را شبیه به چه چیزی میدانید؟
۴. آیا تا به حال دروغی گفتهاید که پیامدهای بسیار بدی داشته باشد؟
۵. رویاهایتان را شبیه به کدام حیوان میبینید؟
۶. شغل فعلی خود را با کدام شغل عوض میکنید؟
۷. آیا تا به حال علایق دیگران را به مسخره گرفتهاید؟
۸. در هنگام خشم، چه واکنشی از خود نشان میدهید؟
۹. با بدترین فردِ زندگیتان چگونه برخورد (محاکمه) میکنید؟
۱۰. دوست دارید شبیه به کدام شخصیت کارتونی باشید؟
از سلسله نامههای من به بدنم.
شمارهی یک
—————————————————
«دستِ» عزیزم سلام.
همانجور که درحال نوشتن هستی به من گوش بده.
پیش از هر چیز بگذار بگویم که بینهایت شادمان و سپاسگذارم که دو دستِ سالم دارم. از تو ممنونم برای تمام لحظههایی که به کمک من میآیی.
حتی تصوّر نبودنت هم زجرآور است.
میخاهم لیستوار مرور کنم لحظاتِ همراهیت با من را و تشکرکنم بابت این همراهیها.
…………………………………………………
-ممنونم بهخاطر هربار که کتاب را برایم نگهمیداری.
-ممنونم بهخاطر هر روز بستنِ بند کفشهایم.
-ممنونم بهخاطر نگهداشتن فنجان قهوهام.
-ممنونم بهخاطر حریمی که دور بدنِ کسانی که دوستشان دارم میسازی. همان آغوش منظورم است.
-ممنونم بهخاطر نگهداشتنِ موبایل. خیلی خسته میشوی گاهی، من را ببخش.
-ممنونم بهخاطر تندتند تایپ کردن. میدانم گاهی گهگیجه میگیری.
-ممنونم بهخاطر شُستنِ من.
-ممنونم بهخاطر لمسِ چیزها.
-ممنونم بهخاطر خاراندن هرجایی از من که میخارد.
-ممنونم بهخاطر نگهداشتن و هدایت قلم و قلمو.
-ممنونم بهخاطر نشاندادن فحش. مخصوصن شما انگشت وسطِ محترم.
-ممنون و عذرخاهم بابت هربار که خاستم چیزی بسازم و اثری هنری خلق کنم و تو آسیب دیدی.
-ممنونم بهخاطر پوستکندن میوه.
-ممنونم بهخاطر باز و بستهکردنِ در.
-ممنون و عذرخاهم بهخاطر همهی ضرباتی که در والیبال زدی و خوردی. مخصوصن از انگشت شست که دوبار برگشت.
-ممنونم بهخاطر همهی وقتهایی که برای عزیزی دست تکان دادی. یعنی من تکان دادم و احتمالن تو سرگیجه گرفتی.
-ممنونم بهخاطر حمل چیزهایی که میخرم.
-ممنونم بهخاطر حرکاتت که رقصیدنم را زیباتر میکند.
-ممنونم بهخاطر همهی وقتهایی که در کتابفروشیها، روی عطف کتابها حرکت میکنی.
-ممنونم بهخاطر اینکه هربار زمین خوردم خودت را حائل کردی.
-ممنونم بهخاطر همهی وقتهایی که من را آرایش میکنی.
-ممنونم بهخاطر اینکه قاشق و چنگال را نگه میداری تا من غذا بخورم.
-ممنونم بهخاطر اینکه هستی تا با بودنِ تو لمس را تجربه کنم. لمسِ هرچیز و هرکس که در مسیر زندگی و عاشقیام قرار میگیرد.
-ممنونم بهخاطر پاککردن اشکهایم.
-ممنونم بهخاطر همهی لحظههایی که بیصدا و بیچشمداشت، هستی تا من کمی بیشتر و بهتر زندگی کنم.
…………………………………………………
نیکهایی که امروز با دستانم انجام دادم:
-خاندن کتاب «منحنی خلاقیت».
-بازخانی و ویرایش یکی از نوشتههایگذشتهام.
-یک ربع آزادنویسی.
-دستدادن به گرمی با یک دوست.
-در آغوش کشیدنِ یک دوست.
-نگهداشتن کیفم، ضمن پیادهروی.
—————————————————
و در انتها، دوستدارت
غزاله.
میون آماده شدن مهرسام و محمد پریده بودم وسط وبینار فاطمه یاوری.
سر و صدا میکردند، نمیفهمیدم چی میگه. داشتم دنبال کیف پولم میگشتم که مهرسام گفت مامان اسم تو رو میگه.
اومدم و چیزکی نوشتم. مهرسام رفت و محمد مشغول خاطره گفتن شد و فقط صحبتهای گلی موعودی عزیز رو شنیدم.
تموم شد. با اینکه چیزی نفهمیدم نمیدونم چرا شدیدا حس خوبی گرفتم.
تموم وبینارها رو سر زنگ گذاشته بودم که شرکت کنم. از اونجایی که مهمون خونهی مادرشوهر که همون خالهی گرام هست بودم، نمیتونستم شرکت کنم.
الههی علیزاده و نصیری رو قاطی میکنم. همون معماری تفکر رو شرکت کردم. ولی باز باید به صحبتهای هیجانی خاله جواب میدادم و نمیفهمیدم.
مجبور شدم وسطش قطعش کنم.
این بلا سر وبینار نویسندهساز هم اومد.
فردا خودم وبینار دارم.
یعنی کسی شرکت میکنه؟
نمیدونم.
دیگه امشب مطمئن شدم که چی میگم.
اینجور مواقع به خودم میگم فردا شب این موقع میدونی چی شده.
فردا شب این موقع اولین تجربهی وبینار عمرم رو گذروندم.
اگر عمری باشه.
نهمین روز از آبان ماه با شکرگزاری و آزادنویسی و تمرین نویسندگی و روزنویسی
آغاز شد. شکوفههای عناب را خواندهام و کتاب فلسفه پیادهروی را و کلماتی را نیز از هر دو کتاب یادداشت کردم. محدثه هم به کارهای خودش رسید. برنامه معنوی را جلو بردم. مصحف شریف را خواندم آنجا که مژدهی پسردار شدن ابراهیم را به او میدهند و همسرش شگفتزده میشود که در کهولت سن بتواند باردار شود. هر بار میان قصص قرآنی مفتون قدرت پروردگار میشوم.
بعد از آن با محدثه گپ زدیم پیشنهاد خوبی داد برای برنامهمان، مثل همیشه.
به سراغ کارهای خانه رفتم و زیتون هم که پای ثابت کار و برنامه است. متن کانالم را نوشتم و ویرایش کردم و خود را به وبینار رساندم استاد شعری از محمود کیانوش خواند که برایم دلنشین بود. میکوشم آثاری از او را پیدا کرده و بخوانم. بعد از آن در طی آزادنویسی قرار میشود که پرسشنامه پروست داشته باشیم سوالاتی را نوشتیم. سوالاتت را خواندم خوب و قابل تأمل بودند این هم تعدادی از آنها:
۱) اگه بتوانی یک فرهنگ را از کل جهان پاک کنی انتخابت کدوم است؟
۲) اگر جهان را یک ارکستر موسیقی در نظر بگیریم تو نوازنده چه سازی هستی؟
۳) به نظر تو زندگی چه رنگی است؟
۴) اگه میتوانستی بین نامرئی بودن و پرواز کردن یک گزینه را انتخاب کنی انتخابت کدوم بود؟
۵) به نظرت آدم خوبی بودن سختتر است یا بد بودن؟
۶) اگر این توانایی را داشتی که یک فرهنگ یا کار را در جهان و بین عموم مردم باب کنی چه کار یا فرهنگی را انتخاب میکردی؟
۷) چه اتفاق یا پدیدهای در زندگی هست که هنوز برای تو رنگ عادت به خودش نگرفته است؟
۸) اگر همنشینی با بزرگان جهان فراهم بدون محدودیت برای تو فراهم شود، سه فرد محبوبت برای معاشرت کردن چه کسایی هستند؟
۹) دوست داشتی میتوانستی در کدام یک از کتابها زندگی کنی؟
۱٠) به نظرت قاتل اصلی ذوق و شوق چیست؟
اواخر وبینار بود که صدای قطرات باران را بر شیروانی شنیدم و سراسیمه خود را به پشت بام رساندم ماندم زیر باران. هوا سرد بود و جذاب. صدای باران را ضبط کردم و باران که بند آمد پایین آمدم.
برنامه معنوی شبانه را طی کردم و بعد به ادامه کارهای خانه رسیدم.
میروم برای برچیدن ختم شب و تفأل به حضرت حافظ برای حسن ختام:
«تو همچو صبحی و من شمع خلوت سحرم
تبسمی کن و جان بین که چون همیسپرم
چنین که در دل من داغ زلف سرکش توست
بنفشه زار شود تربتم چو درگذرم
بر آستان مرادت گشادهام در چشم
که یک نظر فکنی خود فکندی از نظرم»
من همچنان ادامه میدهم
شاهین عزیز
دیروز برایت ننوشتم. افسوس! ساعت دهونیم شب بیرون زدیم. فرصت از کف رفت. حالیا وفای به عهد. از جنبههای صدق رفتاری است. این گزارش نیک.به فرصت یادآوری بسیاری چیز میانحامد. از جمله همین استمرار. شاید مستمربودن پایهی ازچیزهاست. چه در زیسته شخصی. چه در زیسته اجتماعی. (میدانم میتوانستنم نحوه فصیحتری بهکارگیریم.) کلام آخر. اصرار بر استمرار. اصرار بر دگرگونی است. دگرگونی به چالش میانجامد. چه باک. حاصلش فضیلتیست گران مایه است. از زبان زمین فاخر جدا شویم. بپردازیم.
……………….
از شنبهی روز
آموزش فتوشاپ راتا نیمهدیدن
دفترچه خاطرات و فراموشی
نویسندهساز
بازنشر وبینار دوستان (مربوط به جمعه ۸ آبان)
رودراوی ( مربوط به جمعه ۸ آبان)
امروز فیلم therapy done right را دیدم. به نظرم فیلم جالبی بود. غافلگیریهایش را دوست داشتم.
موضوع امروز وبینار برایم واقعن جالب بود. خودم دفتری را قبلن برای طرح پرسش آماده کرده بودم و هر از گاهی برای گفتگوهایم از این سوالات استفاده میکنم. امروز هم چند سوال جدید به دفترم اضافه کردم و چندتایش را هم از دوستانم پرسیدم و خودم هم جواب دادم. به نظرم برای وقت هایی که گفتگوها مسیر کسلکنندهای را طی میکنند استفاده از این سوالها کمککننده است.
امروز کنار شام پروتئینی ام سالاد کاهو و ذرت هم درست کردم و از رنگ و طعم بشقابم واقعن لذت بردم.
سلام وونهو
امروز نه آبان بود. بله همان نه آبانی که هر سال یادش میفتم. به رسم نه آبانها گفتم برایت بنویسم. امروز هم نه آبان بود. اما یاد امروز نبودم. یا همان نه آبان. میدانی از وقتی آبان شروع شده یاد نه آبانم اما امروز نشد که به آن فکر کنم. یادم میآمد ها اما خیلی هم نه یعنی میگفتم امروز نه آبان است. اما تصویری دیگر نداشتم. هفت سال گذشته. یادم است اما نمیخاهم یادم باشد.
امروز نه آبان بود وونهو. امروز میخاستم وبینار بگذارم. از چند روز است که دارم فکر میکنم که نه آبان به نه آبان وصل شده. وبینارم روز اولش افتاده نه آبان. قسمت بود آیا؟ نمیدانم. اما امسال دیگر یاد نه آبان هفت سال پیش نبودم. درگیر بودم با فکر وبینار.
خیلی اتفاقی شد ها. خیلی اتفاقی شد نه آبان. همان نه آبان که تو رفتی. همان نه آبانی که از همهی گروههایم دل کندم و بریدم چون تو رفته بودی. تو رفته بودی و تمام کردم همهی گروهها را. چون آنقدر زیاد دوستت داشتم که نمیخاستم دیگر کسی را دوست داشته باشم که رفتنش ناراحتم کند.
امروز نه آبان بود. همان روزی که رفتی. همان روزی که دیگر مولتی کیپاپر نبودنم.
نه آبان بود وبینار داشتم. وبینار «خطخطی». کلی استرس داشتم. اما خوش گذشت. از نقاشی گفتیم. بچهها تعریف خودشان را از نقاشی گفتند. نقاشی کشیدیم. نقاشیهای بچهها را دیدیم. کلی قشنگ بودند. یوتاب هم برای نقاشیها هشتگ مستکشی را انتخاب کرد. باحال است نه. مستکشی.
نه آبان بود امروز اما مثل نه آبان نبود. دیگر نه یادش افتادم و نه بغضم گرفت. فکر که میکنم کمی فقط کمی ناراحتم میکند. شاید هم نه نمیدانم. زمان زخمها را درمان میکند نه؟ رفتن تو هم زخم بود. ردی ازش باقی هست اما خوب شده. زمان خوبش کرد. هفت سال. بعد از هفت سال باید خوب بشود نه؟
امروز نه آبان بود و خانهی سید بودیم. عروسمان. زودتر رفتیم. من و محبوب و سیدی کمکش. ماژیکهایم را هم برده بودم. پوستر «خطخطی» را کشیدم. نه آبان بود و کلی خوش گذراندیم.
امروز نه آبان بود. همان نه آبانی که هفت سال پیش آمد و یادش تا همهی سالها هست. امروز نه آبان بود اما مثل نه آبان نبود.
گزارش نیک
هرکی خربزه میخوره پا لرزشم باید وایسه. وایسادم. همان اول صبح که از رختخواب با دردکوفتگی و لرزش بدن ایستادم به شروع روز. شب پیش سهقاچ خربزه خوردم. عین یک توپ کوچک وسط جمع شبنشینی چشمک میزد. نمیدانستم فردا روز چه برسرم میاورد. صفحات صبحگاهی و صبحانه و وبینارکلونتری. مرغها را توی سینی فر چیدم. هوش مصنوعی به یارا گفتهبود به جبران کلهپاچهی دیروز غذای امروز را سبک و رژیمی میل کند. رشتههای پیاز با رشتهی افکارم گره میخورد. اما درد استخوانهایم هر رشتهای را از دستم میربود. فقط دوست داشتم به رختخواب برگردم و بخوابم. هویج نگینی قارچ فلفل دلمه سیبزمینی حلقهحلقه. در انتها به سلیقهی غذایی یارا چند برش گوجه هم اضافه کردم. همه را توی ظرف با عشق چیدم. خزیدم توی جا. خوابم نمیبرد. یکساعت ولگردی اینستاگرامی. صدای رعدوبرق میامد. از صبح نشستم توی بالکن در انتظار باران. با صدای غرش اسمان چای ریختم و کمی باقلوا رفتم تماشای باران. “سام” پسربچهی اپارتمان روبرو هم به استقبال باران امدهبودم. توی سرم میچرخید: این بچه این ساعت مگه نباید مدرسه باشه؟ لباسهای شسته یهلنگهپا روی جارختی اویزان بودند. تازدم و چیدم توی کمد.کمی رفتم وشستم. ساعت14:30 مرد خانه امد. ناهار خوردیم. میدانستم خیلی دوستش ندارد. مجبورم. برای سلامت او از نمک کم کنم و با خست تمام بهقدرضرورت به روغن لعنتی دستببرم. خوابیدیم. ساعت17 بیدارشدم و رفتم به خوانش کتاب مسکوب. متنی نوشته بود دربارهی انسان و اجتماع. چندباره خواندمش. بار اخر با صدای بلند خواندم و ستودمش. از روز قبل تکپیراهنی مانده بود برای اتو. صافش کردم. شام سوخاری رژیمی خوردیم.قارچ سیبزمینی سوسیس خانگی. درود بر مخترع سرخکن بدون روغن. لقمههای صبحانه یارا را چیدم. نانجو پنیرگردو و لقمهی دیگر کره مربای زنعموپز. سبد شبنشینیاش را چیدم و برایش انار دون کردم. دوستداشتن حوصله میخواهد به قدر دونکردن دانهای انار. نشستم به اموزش دیدن. بازار بورس. معنی این کلمه از مردی بهنام واندر بورس گرفتهشده. در زمان قدیم خانهی واندر بورس محل دادوستد و معامله بوده و از ان پس هر دکان معاملهی همگن بهنام بورس نام میگرفت. از سال 1341 وارد ایران شد. با یارا رفتیم شبنشینی. عموی یارا میگوید زبان عربی یک حروف کم دارد اما خیلی از واژهها معادل فارسی ندارد. من هم با او موافقم و میگویم. دوستی عربزبانی داشتم که میگفت ای کاش میتوانستم بعضی مداحیهای عربی را ترجمه کنم تا بدانی چه معنای عمیقی در ان نهفته است. چند واژه برای صدق مثال میاورد. هرچه میکنم یادم نمیاید. بهفارسی میشد جنگل خوفناک جنگل وحشتناک اما معادل عربی ان به خاطرم نمیاید. برمیگردیم خانه و یکراست این گزارش نیکو را با شعف تمام مینگارم.
بهقول کلونتری ما ایندگانیم.
فاطمه بهزادیمقدم
شنبه
9 ابان 05
نیک ترین هایم بیدارشدن در صبح زود، خواندن نماز و آیاتی از قرآن و دو سه جمله ای درد دل با خدایم و شکر نعمت هایش بود.
وبینار دیروز آن جا که آقای کلانتری در مورد زنان خانه دار گفتند و دل مشغولی های فراوانشان،مرا بی نهایت خوشحال کرد دریافتم هنوز انسان هایی هستند که پرنده ی مهربانی در قلبشان آشیان دارد و از اینکه از ما زنان خانه دار حمایت می کنند حس خوبی پیدا کردم.
یک آن به یاد آوردم روزهای سخت زندگی را بزرگ کردن بچه ها، پخت و پز، جارو، گردگیری ،شستن ظروف، شستن لباس، تاکردن و اتوکشی لباس ها،پاک کردن شیشه ها، رسیدگی به تکالیف مدرسه ی بچه ها،تدارک عروسی دخترها،تهیه ی سیسمونی، نگهداری از نوه ها،پرستاری از همسر و بچه ها به هنگام بیماری و بسیاری کارهای دیگر را ،چند سال پیش یک نفر با صدایی بلند فریاد زد که من می آیم و کاری می کنم که زنان خانه دار را بیمه کنند ولی همان وقت صدایش خاموش شد این هم از بخت ما زن های خانه دار
ادامه ی خاطره ی گزارش نیک صد و هفتادم
روز انار:
و خواهر کوچولویم می رود تا صعودش از درخت بعدی را انجام دهد و این بار عجب صعودی هنوز شاخه ی اول را درنوردیده لِنگ پا می شود یک لنگ در هوا و لنگ دیگرش آویزان میان زمین و هوا، طفلک ترسیده و میان زمین و آسمان تاب می خورد دستانش شاخه ای را به زور چسبیده،پدر انارهای دستش را ولو می کند روی زمین، می دود؟ نه، می پرد و دختر دردانه اش را از فضا می قاپد سپس در آغوش می گیردش و با بوسه هایی پیاپی انزجارش را از درخت، انار و شاخه ی انار به نمایش می گذارد و می گوید:《بابا صَب کن انارچینیم تموم بِشَه بَه خدا کلکِ این دِرَخ را مِکَنَم.》و من چشم در چشم پدر تنها در دلم می گویم آخه پدرِ من به درخت چه مربوط، دخترت را ادب کن این نازدردانه ات را ! دختر به این ریزی و خُردی درخت بالارفتنش چه گذاشته؟
خواهرم خدا را شکر آسیبب ندیده فقط کاسه ی زانوی شلوارش پاره شده این هم که مشکلی نیست به یزد که می رویم پدر خوشکلترش را برای عزیزکرده اش می خرد و ناگفته نماند که تا شب درخت اناری نمانده بود که این دردانه ی پدر بالایش نرفته و تبرّکش نکرده باشد.
عصر می شود خورشید هنوز می تابد حرارتش کم شده و رمقی هم برایش نمانده، او مسافر است باید برود، درنگ جایز نیست نیمه ی دیگر زمین خوابند و باید بیدارشان کند.
ولی خب هر چه او دیرتر بار و بندیلش را ببندد و برود روز ما درازتر و شب آنها هم، پس حساب صافِ صاف
پدر و برادرم تکانی به خود می دهند برگ ها و خاک و خاشاک را از خود می رانند و غیب می شوند.
لحظه ای کوتاه نگذشته که بر می گردند چند جعبه ی پلاستیکی داخل فرغون نشسته اند.
پدر کنار هر تَلِ اناری روی کرت چنباتمه می زند انارها را وارسی می کند.انار پوسیده ای ( پلاسیده)اگر هست جدا می کند.هر بار دو جعبه داخل فرغون جا می شوند، برادرم فرغون را کنار در انبار می گذارد.واچیدن انارها در انبار، دستان مادر و مادربزرگ را می بوسد.مادربزرگ خبره تر است و وسواسی، دانه به دانه انارها را نگاه می کند چون مفتّشی، سالم باشد روی انارها می چیند وگرنه روی ازش می گرداند و پرتش می کند توی جعبه ی پوسیده ها،اگر این انار قاطی انارهای انبار شود فاتحه ی انبار انار خوانده شده است.
مادر هم انار وامی چیند ولی دل به کار نمی دهد چرا دل به کار نمی دهد مادر؟
مادر هزار و یک کار روی سرش آوار شده به کدامشان برسد؟ معلوم است به تمامش،به صبحانه، به ناهار، به شام،به واچیدن انار،به رخت و لباس بچه ها، به پذیرایی از شاگردان بومی و مهمان های فردا و شاید پس فردا،به جاروی اتاق ها، به شستن ظرف ها،به…یک مادر است و هزار و یک کار
ما بچه ها چه بی خیالیم در باغ خوش می گذرانیم، تفریحی انار می چینیم، تفریحی انار می خوریم آن هم هر اناری که به قول یزدی ها جونتَر است.کنار بند کرت ها حتی زیر گِل ها را تفحص می کنیم برای یافتن بادام هایی که تابستان کلاغ ها زیر خاک پنهان کرده اند.هر کس شانسش بیشتر بادامش بیشتر،جمع کردن بادام از زیر خاک یک نوع سرگرمی ست شاید هم وقت کشی زیرا در اتاق بالاخانه چند گونی بزرگ پر از بادام تنگاتنگ هم ایستاده اند از تابستان تاکنون،
و اما وقتی مادر زیر این همه کار کمرش خم می شود این وقت کشی چه معنایی دارد؟ آن سال ها و این سال ها چقدر از مادر غافل بوده ایم ؟و آیا هنوز هم غافلیم؟
ادامه دارد…
۸۸
فکر کنم ۸۸ درصد از کتاب بوفکور را تازه فهمیدم تا بخوام دربارهش اقدام به نوشتن درست کنم
ولی فعلا کتابهای نقد که بتونم بفهمم رو پیدا نکردم که دانلود کنم و نقد ته کتاب بوفکور که اصلا نفهمیدم.
ببخشید سر کتاب بوفکور اینهمه میپرسم چون این کتاب برام بعد از معرفی سر اون وبینارتان جذاب شده دوبارهخوانیش.
امروز ساعت ده ازخواب بیدار شدم ولی دلم میخاست بازهم بخابم.
صبحانه ام را خوردم وناهار درست کردم.
ساعت یازده ونیم راهی محل کارم شدم.
امروز زود رفتم که به کارهایم رسیدگی کنم ولی فرصت نشد. چون بچه ها زودتر از زمان تعیین شده به موسسه آمدند.
شنبه ها بازی هدفمند داریم.بچه ها موقه بازی افسار گسیخته میشوند.
ازخوشحالی سر ازپا نمی شناسند.به هرطرف میدوند.ازسر وکله همدیگر بالا میروند.هیچ صدایی به جز سر وصدای خودشان را نمی شنوند.
هرچه صدایشان میکردم که آرام کنار دیوار بنشینند،گوش نمیکردند.
در نهایت به آنها گفتم که اگر به حرفم گوش ندهند ،برچسب های تشویقی شان را کم میکنم.
با هر ترفندی که بود آنها را به دو گروه تقسیم کردم. وبازی تشخیص رنگها را انجام دادم.
بعد از بازی به کلاس برگشتیم.
وبرچسب دو تا ازبچه ها که همدیگر را کتک زدند ،خط زدم.آنها هم با من قهر کردند وگفتند دیگر به کلاس نمیآیند.
این حرف همیشگی بچه های پیش دبستانی است.
هر وقت که برچسب می گیرند ،کلاس ومربی را دوست دارند.
هر وقت که برچسب نمیگیرند،با من وکلاس قهر میکنند.
عصر به خانه برگشتم وکمی استراحت کردم.
بعد ازآن شام درست کردم.
بعد ازشام ،همسایه بالایی وبچه هایش به خانه ما آمدند.
فرصت زیادی برای تمرین نداشتم وفقط یک صفحه آزاد نویسی انجام دادم.
موضوع زیر را برای تمرین امشب انتخاب کردم وچند سطر نوشتم:👇👇
اعتماد…
اعتماد روزی بهترین دوستم بود ولی حالا دیگر نیست.
قبلن عینکی بود برچشمم، که با آن به همه چیز وهمه کس خوش بین بودم.وهمه را زیبا میدیدم علی رغم زشتیها.
ولی الان دیگر نه آن عینک وجود دارد ونه آن نگاه مثبت.
به خیلی از افراد وخیلی از عنوان ها بدبین شده ام. که همه اش زیر سر اعتماد است .خودش میداند که با من چه کرده است.
دیگر هیچ رفاقتی با او ندارم.او لیاقت دوستی با من را نداشت…
امروز آنقدر حرف در دلم جمع شده که نمیدانم از کدامشان شروع کنم. انگار هر کدام گوشهای از ذهنم نشستهاند و منتظرند نوبتشان برسد. اما من فقط نگاهشان میکنم و چیزی نمیگویم. نه از سر بیحوصلگی، نه از اینکه حرفی برای گفتن ندارم. درست برعکس، آنقدر حرف دارم که میترسم اگر یکیشان را به زبان بیاورم، بقیه هم راه بیفتند و دیگر نتوانم جمعشان کنم.
امروز دلم سکوت میخواهد. از آن سکوتهایی که آدم را از دنیا جدا نمیکند، فقط کمی فرصت میدهد تا صدای درونش را بشنود.
یادم افتاد به آن جملهی دکتر شریعتی که میگوید: «سکوت سرشار از ناگفتههاست.»
فکر میکنم بعضی روزها، سکوت آدم از هزار جمله شلوغتر است. حرفهایی که هنوز شکل نگرفتهاند، دلخوریهایی که نمیشود به زبان آورد، فکرهایی که خود آدم هم هنوز از تهوتویشان سر درنیاورده و حسهایی که فقط میشود با خودت حملشان کنی.
امروز از همان روزهاست. روزی که دلم میخواهد بهجای حرف زدن، کمی ساکت بمانم و بگذارم این همه ناگفته، بیعجله، درونم تهنشین شوند. شاید فردا بعضیهایشان کلمه شوند، شاید هم نه. فعلاً همین سکوت، نزدیکترین چیزی است که میتوانم به حال امروزم بدهم.
گزارش شصت و پنج
سالواژه: تبدیل
صبح میخواستم بروم حمام. قبلش خودم را در آیینه نگاه کردم و گفتم چرا من گریم هالووینی نداشته باشم.
درست است که جَوزدهی اینستاگرام شده بودم اما هالووین را از بچگی دوست داشتم. نمیشود تیم برتون را دوست داشته باشی و هالووین را نه. به نظرم در سرِ تیم برتون همیشه هالووین است.
_خلاصه اسکلتی روی صورتم نقاشی کردم. چندتا عکس که قرار نیست به اشتراک بگذارم گرفتم و تمام.
_برای پیج کاریام کمی تولیدمحتوا کردم.
ظهر بحثی پیش کشیده شد در مورد ارشد خواندن من. پدر این موضوع را به خودم سپرده اما مادر اصرار دارد به خواندن من. کاش خودش ادامه تحصیل بدهد و دست از درس من بکشد. نه که دوست نداشته باشم اما حالا نمیدانم. تصمیمی ندارم و از تراپیست که استاد عزیزم بودند هم کمک گرفتم اما در نهایت ما میمانیم و قوهی تصمیمگیری خودمان. تازه مادر هنوز نمیداند که چگونه ما را از استعدادهای درخشان جا انداختند.
بگذریم. کلافه از این حسها بودم. اگر کاری نمیکردم کل روز را میچپیدم در تخت و غصه میخوردم و کاسهی چه کنمچه کنم را در سرم خُرد میکردم.
_پس گفتم میخواهم کمی رانندگی کنم. تنهایی.
مدتها بود فرصتش پیش نیامده بود. نمیدانستم مقصدم کجاست فقط راه افتادم.
_در آخر هم نزدیک خانه پارک کردم و پیادهروی کوتاهی کردم و برگشتم.
با خودم فکر میکنم اگر بخواهم رفتارم را تحلیل کنم چه میشود؟ مثلا چرا ناگهانی به فکر رانندگی افتادم؟
شاید میخواستم بگویم مادر ببین من یک آدم بزرگم که خودم تصمیم میگیرم و کارهای بزرگانه میکنم.
_کلاس ضبط شدهی خودواژه را گوش دادم. شیرین بود و آموختنی. بعد از آن هم کمی تمرین بعدی را آزماییدم.
_به پیشنهاد پدر پیادهروی دوبارهای رفتیم. این بار طولانیتر و پربارتر و سردتر. در راه به یک مغازهی لوازم تحریری سر زدم. یکی از سرگرمیهای همیشگیام.
_شام هم عدسی گذاشتم. عدسیهایم کمنمک میشوند. ترس از نمک ریختن دارم. فکر کنم باید واژهای برایش برگزینم.
_و بالاخره پس از مدتها پادکست ۵۴۸ را تمامیدم.
بیست و پنج دقیقه نوشتم. از یک پریدریایی که تاجش را گم کرده بود. خودم هم نمیدانستم چطور پیدایش میکند. انگار که من کارگردان فیلمی باشم که تا به حال فیلمنامهاش را نخواندهام.
_شب هم قسمت چهارم کری را دیدم.
تکههای امروز:
خداوندا از اینکه به قدر کافی، به قدر لایق بودنت نتوانستهام شکرگزاری کنم، شرمندهام. اینجا این صفحه و کلمات برای من هستند و میخواهم به لطف تو با زبانِ انگشتهایم از تو تشکر کنم.
ظهر دخترعمهام که انتظارش را نداشتم تماس گرفت و گفت خوابم را دیده. خیر است. انشاالله.
اگر گزارشم را کمی زودتر مینوشتم، امروز پرنیکتر هم میشد.
بهترین قسمت روز، گفتوگو با بهترین دوستم بود. گاهی وقتها باید آن ترازوی کوفتی را بیخیال شد و حرف زد. حتا همین مشکل بزرگ هم از خلا دیالوگ ایجاد شده است. گفتوگو و گفتوگو. گفتوگوی بیشتری باید کرد.
خورشیدکم سلام
حالت چطور است؟ صبحت را چگونه آغازیدی؟ من با نمونهی آزمایش. ترافیک است. بهموقع میرسم. پنج دقیقه به هشت. مدیر نیامده. حوصله ندارم. حوصلهی حرفهای بینتیجه. تمام میشود. بر میگردم خانه.
میروم آرایشگاه. داستانهای غریبی میشنوم. شاید فردا بنویسمشان. نام جدید صاحب آرایشگاه پریناز است. زرییی که پریناز شد. مگر زری چه کم داشت از پریناز. اولش یادم نیامد. بعد یاد پریناز ایزدیار افتادم. کدی بود جهت یادآوری. گفت دیشب در یک مهمانی ۸ ساعت رقصیده. گفت اهل مشروب نیست. حسودیم شد به زری پرینازشدهای که هشت ساعت رقصیده و زری زریمانده که رقصش میلنگد. به خانه برمیگردم.
وسط وبینار استاد میرسم. بعدش وبینار شکیبا جان. شکیبا از شوق و ملال و عشق میگوید. قصه میگوید. دوستداشتنی است. به وبینار خانم سعادت میرسم. موضوعش تابآوری. کلید زندهمانی این روزها. وچه خوب و دلنشین است فهیمه جان.
نوبت دولینگو است. سرگرمی حال خوبکن. روز ششم. گفتگویی دربارهی غذا. کارشناس به سوالاتی در خصوص آشپزی پاسخ میدهد. یک نفر تماس میگیرد و از طعم پیتزایی که آناناس به آن اضافه شده میپرسد. کارشناس میگوید: «غذا ماجراجویی است. امتحانش کن اگر دوست نداشتی ترکیبش را تغییر بده.» پیتزای آناناسی. نمیکشد که.
حالا نوبت سحر است. صحبت از سیندرلا است. از خوشآمدها و نیامدها. علتش. حال یا کودکی. کودکنویی که عمیقن میکاود کودکی و حال را و سحری که مسحورش میشوی.
و زنگ آخر با ندا خطخطی میکنیم. ندا احمدی. چه خوش میگذرد. خطخطی میشود مستکشی. حروف را زندانی میکنم و شعر مینویسم.
ندا میپرسد: «نقاشی چیست؟» مینویسم: «چیزی که نه میشود گفت و نه میشود نوشت.» نقاشی قصهگو است. قصهگوی ناگفتهها، نانوشتهها و ناشنیدهها. قصهگوی نقشها.
From فهیمه سعادت on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From مهدی امینی on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From مهناز روحانی on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From لاله حقیقت on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From مریم جلوانی on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From زهرا هادی on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From مهرگان معدنیپور on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From زینب شهرابی on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ساجده حقپرست on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From مریم سادات صداقت on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From آوا عمارلو on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From توران محمدی on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From غزاله فائق on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From معصومه روستائی on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From زکیه سپهرنیا on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From علی آراسته on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From آتنا کفاشی on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ندا احمدی :): on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From فاطمه بهزادیمقدم on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From مرضیه رضایی on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From پرستو یاوری on مقام شامخ نیمفاصله
From زینب سرخه on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From مرضیه حسینی on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From آتنا پورعظیم on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From یوتاب کیخا on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From پرستو یاوری on نحوهی نحوآموزی
From زری عارضی on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From پرستو یاوری on نویسندهی هزاردل
From پرستو یاوری on از دل کندن
From پرستو یاوری on در واژه میفرساییم