امروز کلاس اول رو نرفتم. ارائه داشتم ساعت بعد. استرس نگرفتم. دوباره رفتیم کلاس بعدیو ساعت یک ربع به پنج رفتیم خرید. یک عالمه راه رفتیم و خسته شدیم. خداتومن شد خریدهامون. یک سوال حل کردم.و زود خوابیدم شب.
جواب عجیبی داد اما عجیبتر شاید همان سوالی بود که پرسیدم. کاملن ساده گفت:« شالگردن.» تمام بعدازظهر سعی کردم درک کنم چرا کسی مرا شالگردن نامیده؟ یعنی بود و نبود من به اندازهی بود و نبود شالگردن فرقی نمیکرد؟
هربار که یادم میآمد چقدر با بیخیالی پاسخ داد، دنیا بر سرم آوار میشد.
امروز او منی را که هربار آنجا بودم تا دستهای لرزانش را بگیرم، شالگردن نامید؟
تکه لباسی که حتی اگر فراموش کنی با خودت ببری برای برداشتنش باز نمیگردی؟
من اما با تمامِ به قول او، شالگردن بودنم با هر لباسش رنگ عوض کردم و کنارش ماندم.
روزی گفت:« تو معنای امنیتی.» و امروز من شالگردنی هستم در کشویی از کمدِ لباسهای بیشمارش.
صبر کن. نه. من شالگردنم؟ من؟ شالگردن؟
آره شاید راست گفت و من واقعن شالگردنم. من همانم که نبودش زندگی را متوقف نمیکند، اما این چیزی از گرمایی که میبخشد کم نخاهد کرد. من همانم که در روزهای سرد لرزیدم و پیچوتاب خوردم اما باز دورش پیچیدم تا گرم بماند.
من شاید قطعهی مهمی در کمد لباسهایش نباشم اما مطمئنم نبودم احساس میشود. درسته. من شالگردنم. من همان قطعهی رنگارنگ در زمستان بیرنگ او هستم. شاید خودش نفهمد اما من میدانم.
لیست کارهای شنبه:
آزاد نویسی، پیادهروی، کلمه برداری، مطالعه، ورزش، شرکت در وبینار نویسنده ساز، مطالعه یک بخش از کتاب شخصیت پردازی در ادبیات داستانی، طرح ۵۰ پرسش و نوشتن متن با جوابی که از یک پرسش شنیدم.
سالواژه: پیوستگی 🐜
نهم ابان ۱۴۰۵
در سکوت صبح
دیشب بنا به تعهدی که روز قبل به آقا شاهین و بانو جولیا داده بودم، دفتر صفحات صبحگاهیام را بالای سرم، روی کتابها گذاشتم تا صبح فراموش نکنم.
صبح، بعد از عبادت و هوشیار کامل، نشستم و سه صفحه در دفترم نوشتم. چقدر تجربهٔ متفاوتی بود. تکیه داده به بستر، در سکوت صبح وقتی هنوز هیچکس بیدار نشده است. کیفور شدم.
روزهای قبل، بعد از صبحانه مینوشتم؛ زمانی که بکارت ذهن با مشغلههای روزمره از دست رفته و افکار به پریشانیهای زندگی آغشته شده بود. اما امروز، با گشودن چشمهایم، تکیه دادم و نوشتم. افکارم به پرواز درآمدند و روی صفحهٔ دفتر نشستند. انگار پیش از آنکه هیاهوی روز آغاز شود، ذهنم فرصت پیدا کرده بود آزادانه حرف بزند.
چشمتان روز بد نبیند همین که پا به آشپزخانه گذاشتم، با تپهای از گلکلم، هویج، کرفس، سیر و سبزیجات روبهرو شدم که کف آشپزخانه ریخته بودند و به من لبخند میزدند!
یادم آمد دیروز، موقع ناهار و وقتی میز را نگاه میکردم، به خانواده گفته بودم: ترشی و شوریمان تمام شده و باید فرصتی پیدا کنم تا موادش را بخریم و درست کنم. همسرم هم نان را تا تنور داغ بود، چسبانده بود که مبادا خاطرم مکدر شود
بله، زبان سرخ سر سبز میدهد بر باد.
در فرصتی که منتظر خشک شدن آب سبزیجات بودم و خودم را برای ترشی انداختن آماده میکردم. سراغ دفترم رفتم و خوابنگاری امروزم را روی کاغذ آوردم.
دوستی صمیمی بعد از چندین سال از ارومیه به مشهد آمده بود و قرار شام داشتیم تا یکدیگر را ببینیم. دو سه ساعتی کنار هم نشستیم و خاطرات سالهایی را که با هم بودیم و بچهها هنوز کوچک بودند، کاویدیم و زیر و رو کردیم. دیداری شیرین و پر از یادآوری روزهای دور.
امشب گزارش نیکم را مینویسم و تا خواب به سراغم نیامده، بروم سراغ مطالعهٔ آخر شب؛ کتاب «خواب و رؤیا».
شاید خواندنش کمکی کند تا امشب رؤیاهای زیباتری به سراغم بیایند و بر بالینم بنشینند.
#گزارش_نیک
✍️ زری قوام
سالواژه: ثمربخشی
امروز آنقدر به گوشی نگاه کردمکه چشمهایم گزگز میکند فردا میخاهم مطالعه بدن گوشی را امتحان کنم گوشی در خانه و من در کتابخانه.
یک نشانه روز خوب این است که یک زمانی از روز به یک شکلی یک شعر خوب سر راهت سبز میشود.
پرسش.نامه شخصی خودم را نوشتم و در کانال تلگرامم همرسان کردم. اولین بار است از واژه همرسان استفاده میکنم خوشمان آمد.
چخوف روی میزم با من حرف میزند سهیلا بیا سمت من نزدیکتر شو من از گوشی خیلی بهترم و تصمیم میگیرم آخر شب را با چخوف و داستان کوتاهش بگذرانم.
میدانم که یکی از ضعفهای اساسیم موقع نوشتن قطعات بیشتر این است که انتزاعی میشوند و حتی تشبیهات و استعارههای پشت هم را زیاد بکار میبرم البته گاهی خیلی دوست دارم اینگونه تشبیهات ولی بعد از یک مدت که بسراغشون میرم، میبینم چنگی بدل نمیزنن و دور ریختنی هستن و زحمات چندوقتم دائما به هدر میره
اینکه بتونم گام بزرگی بردارم برای تعادل برقرار کردن عینی و ذهنی در قطعات فکر کنم نقطه اوج جهشم بشه توی این کارم.😊
وقت نمیدونم چقدر زمان میبره و چطور میتونم یه برنامه مدون بریزم که هم به واژهشناسی و واژهیابی درست برسم و هم کتابهای شعر مناسب با سلیقه شعریم بخونم و به سبکهای دیگه نگارشی برسم فعلا که بعد این دوماهه هنوز گام سازندهای برنداشتم😔
نامهات را با علاقه خاندم. خوشحالم که از سالهای نوجوانی به جهان من راه یافتهای و بخشی از آن سالهای دور را در میان صفحات «در جستوجوی زمان ازدسترفته» گذراندهای. چه دلپذیر است تصور آن.
نمیدانم در آن سفر به جهان کتابم، چند بار با طعم مادلن به رویا رفتی یا چند بار میان صفحات کتاب، خاطرهای از زندگی خودت را پیدا کردی. اما گمان میکنم خاندن این کتاب، بیش از آنکه سفری در زندگی من باشد، سفری در زندگی خودت بوده است. مخصوصن که گفتی بعدها نیز در بزرگسالی کتاب را خاندی و نگاهی کاملن متفاوت به آن داشتی.
از دلتنگیات برای روزهای ازدسترفته نوشته بودی. مرا به فکر برد. سمیرا، آیا گذشته واقعن از میان میرود؟
من همیشه اندیشیدهام که «زمان»، بهترین دوست ماست و آنچه را زندگی کردهایم نابود نمیکند و حسابی از آن محافظت میکند. خاطراتِ زندگی را در ژرفای وجودمان پنهان میسازد تا روزی، با یک عطر، یک مزه یا صدایی خاص، تمام آن جهان دوباره در برابرمان جان بگیرد. درست مانند کومبره. جایی که گمان میکردیم پشت سر گذاشتهایم، اما هنوز در گوشهای از وجودمان زندگی میکند. هم در وجود من، هم تو. تو هم کومبرهی خودت را با ویژگیهای خاص خودت داری، مگر نه؟
از پرسشنامهای که در پیوست نامه به آن اشاره کرده بودی نیز خوشحالم. انتخاب پرسشِ درست خیلی مهم است. برایت چند پرسش میفرستم. شاید دوست داشته باشی روزی در خلوتِ خود به آنها پاسخ دهی:
•بزرگترین آرزوی تو چیست؟
•از چه چیزی بیش از همه میترسی؟
•دوست داری چگونه انسانی باشی؟
پاسخهایت را نگه دار، شاید سالها بعد، وقتی دوباره به آنها بازگردی، با انسانی روبهرو شوی که زمانی خودت بودهای. کسی که دیگر نمیتوانی به او بازگردی، اما هنوز میتوانی از خلال کلمات پیدایش کنی. آخر چه کسی میداند؟ شاید تمام معنای جستوجوی زمان همین بود: بازگشتن به خیش، از راه چیزهایی که تصور میکردیم برای همیشه از دست دادهایم.
با عشق، به طرفدار باوفایم سمیرا
«پروستَت»
📎پیوست: راستی سمیرا، سوالهایی که در پرسشنامهی پیوست نامهات پرسیده بودی را پاسخ دادم.
۱. خودت را با چه حسی توصیف میکنی؟ با حسرتِ چیزی که تمام عمر در جستوجویش بودهام.
۲. دوست داری چه چیزی در تو هرگز تغییر نکند؟ توانایی شگفتزدهشدنم در برابر چیزهای کوچک.
۳. تنهایی تو را به خودت نزدیکتر میکند یا دورتر؟ نزدیکتر.
۴. دوست داری کدام خاطره را دوباره زندگی کنی؟ بعدازظهرهای کودکیام در کومبره. روزهایی که هنوز نمیدانستم روزی تمام زندگیام را صرف بازگشتن به آنها خاهم کرد.
۵. دوست داری کدام صدا همیشه در خاطرت بماند؟ صدای مادرم هنگام شب، پیش از آنکه مرا ببوسد و از اتاق بیرون برود.
۶. دوست داشتی در کدام زمان و مکان زندگی کنی؟ در کومبره، در کودکیام. نه برای آنکه چیزی را تغییر دهم، بلکه برای آنکه این بار بدانم چه گنجینهای در اختیار دارم.
۷. چه چیزی در تو هنوز زنده است؟
کودکی که هنوز در انتظار بازگشت مادرش است. کودکی که با گذشت سالها، هرگز بهتمامی بزرگ نشد.
۸. چه چیزی به تو امید میدهد؟ اینکه هیچ تجربهای کاملن از میان نمیرود. شاید در حافظهی آگاه ما نباشد، اما جایی در ژرفای وجودمان به زندگی ادامه میدهد.
۹. دوست داری چه چیزی از تو به یادگار بماند؟ «یک باور». اینکه، زمانِ ازدسترفته را میتوان با نوشتن و هنر و با کمک حافظه دوباره کشف کرد.
احساس عقب افتادن میکنم. از نوشتن. انگار که در جلسه امتحانی هستم که همه دارند تندتند برگههایشان را پر میکنند اما من جواب سوالها را فراموش کردهام. نویسندهساز را دو روز است که نیستم و احساس عقب افتادن میکنم. مشقهای نوشتنم مانده و احساس عقب افتادن میکنم. کارهایم تلنبار شده، علایقم خاک میخورند و احساس عقب افتادن میکنم. نه اینکه بیکار و بیعمل باشم، اما انگار هرچه میدوم، نمیرسم. به چی نمیرسم؟ به احساس رضایت از خودم. من میدوم و احساس رضایت میدود. کارها را تحویل میدهم به بهترین شکل ممکن. بر سر قولهایم با دیگران میمانم. به بهترین شکل ممکن وظیفهام را انجام میدهم اما ته دلم نیست آن احساسی که باید باشد. نوشتن از من دور شده و گزارش نیک تنها نقطه اتصالم است. همهی این اتفاقات در دو روز افتاده اما حس میکنم ماهها عقب افتادهام. به خودم یادآوری میکنم که از همانجایی که رها کردی، ادامه بده. مثل نوشتن گزارش نیک که اگر شب قبل از خواب ننویسم، فردا تبدیل میشود به یک کولهپشتی پر از سنگ روی شانههایم، عقب انداختن کارها هم دارد از پا میاندازدم. اگر کاری را در لحظه و زمان خودش انجام ندهی، برای انجامش در زمان دیگری باید هزینههای بیشتری بدهی. این یکی از قوانین زندگی و خودپندهایم است. با اینحال مجرم قانونشکن کتاب قانون خودم هستم. مرور کنم کارهایی که امروز کردم شاید نوشتنشان باعث شود فاصله من با احساس رضایت اندکی کمتر شود.
صبح زودتر از همیشه بیدار شدم، دو تا از کارهایی که باید انجام میدادم و بخاطر سرماخوردگی عقب افتاده بودند را طراحی و ارسال کردم. پیام استاد راهنمایم را میبینم و بله، اصلاحیه مقالهام آمده و باید انرژی زیادی برای اصلاح بذارم. از اصلاح کردن یک کار متنفرم. تمام ذوق آدم را میبلعد. پاسخ میدهم که چشم با دقت میبینم و اصلاح میکنم.
بعد صبحانه خوردم. لباسهای ورزشیام را پوشیدم و مت را پهن کردم و آماده ورزش شدم. از بکلانژ متنفرم و هیچوقت در هیچ شرایطی نمیتوانم دوستش بدارم. هیپتراست را با کش سنگینترین میزنم و بعد از سه ست بیستایی، جان به جانآفرین تسلیم میکنم. تمام عضلات گلوت و چهارسر ران به رعشه افتاد. خداروشکر بقیه حرکات بالاتنه بود. با موفقیت این جلسه را تمام کردم و مستقیم رفتم برای یک چرت. فایل صوتی وبینار مبینا ملائی را پخش کردم و مبینا لالایی میگفت و من میرفتم به خواب عمیقی که مدتها ازش بیبهره بودم. اگر مجبور نبودم غذا برای شوعر درست کنم، یک راند دیگه هم جایزه میدادم به خودم. سریال drops of God را این روزها میبینیم. دوستش دارم. بهم یادآوری میکند که آگاهانهتر، بو کنم و بچشم. ادامه طراحی کتاب ن را انجام میدهم و از اینکه دارد تمام میشود خوشحالم. با سینشین سر پروژه مشترکمان کار میکنیم و هیجانزدهایم و کمی فقط کمی کمالگرا. من ترمز او را میکشم، او ترمز مرا. دوستیِ تراز.
دو وبینار هم شرکت کردم. وبینار شوق ملالانگیز با شکبیا اسکاف و وبینار خطخطی ندا احمدی. هر دو عالی بودند. این روزها بجای پادکست، صدای همسفرهایم را میشنوم. چه سعادتی. قبل خواب هم چند ورق از کتاب «چرا تا بحال کسی اینها را به من نگفته بود» را خواندم.
سالواژهام: بهخانی.
امروز مسیر بهخانی من، از نوک زدن به کتابها گذشت. وفاداری به کتابی که در دست خاندن داریم، همیشه روا نیست.
آنچه امروز خاندم: بخشی از کتاب «نویسندهی پنج دقیقهای»:
«حقیقت این است که با تمرکز روی هرچیزی، میتوانید درموردش دستبهقلم شوید و چیزی بنویسید. مدعی آن نیستم که این نوشته فوقالعاده خواهد شد، اما همچنان میتواند چیزی را خلق کند که قبلاً وجود نداشته است.»
آنچه امروز نوشتم:
یک نوبت آزادنویسی. در وبینار نویسندهساز کوشیدیم با نوشتن فهرستی از سوال، به پرسشنامهای شخصی برسیم.
نمونهای از پرسشهای من:
اگر برای ساعتی کودک شوی، دوس داری کدام اسباببازیات را با خودت بیاوری؟
وقتی هیجانزده میشوی، واکنشت چه شکلیست؟
اهل فهرستنویسی روزانه هستی؟
دوس داری در کدام فروشگاه ساعتها پرسه بزنی؟
از خوراک خیابانی خوشت میآید؟
لبلسهای گلگلی و شلوغ را میپسندی یا ساده؟
برای خابیدن از چند بالش استفاده میکنی؟
با وجود دردهای جسمانی که امروز مرا سوزاندند تلاش کردم بنویسم بخوانم و همراه باشم با دلی که این چنین تلاش میکند و رها نمیکند تپیدن را.
شاید اگر روزگار دیگری بود، تلاش نمیکردم. همت نمیگماشتم که رها نشود این سلسلهمراتب و پیوستگیها. بالاخره هزار و یک طریق برای انحراف هست و یک راه برای ماندن، که همان نیز بازگردانِ میزان علاقه و تعهد توست.
امروز با اینکه بهنام شنبه بود. اما دلگیری جمعه را بههمراه داشت. دردهای جسمانی فرسایشی شدند و تابِ بیداری را از من گرفتند. تا نیمههای ظهر بیمار و بیجان توانِ ایستادن نیز نداشتم. بعد از آن کمی غذا و مسکن و باز استراحت تا وبینار. البته وبیکار الهه جان.
بهجای گردش در فضای مجازی، رفتم در وبیکار الهه. همیشه این زمان مشغول کار دیگری هستم و زمان اجازه نمیدهد. اما امروز لذت بردم از بودن در وبیکار از مطرح شدن مسئله مهمی بهنام « ارتباط.» و اینکه ما بسیاری از مواقع عاجزیم از اتصال برخی چیزها و هیچ ارتباطی میانشان پیدا نمیکنیم. الهه میگفت داستان یعنی ارتباط تصاویر. تصاویری که ایده هستند. در جلسه بعدی بیشتر با مفهوم ارتباط آشنا میشویم و این علل بر ما آشکار میشود.
بعد هم وبینار استاد را میروم. انرژی استاد، انرژی تحلیل رفتهام را جبران میکند. از محمود کیانوش شعر میخواند. هنوز آثار این نویسنده را نخواندهام. بزودی به سراغشان میروم. آزادنویسی کردیم با خیزش انبوهی از سوالات که قرار است ارسال شود اما نیازمند مختصر پاسخیست نه تفکر و پاسخ طولانی.
متنی در کانالم از فیلم رستگاری در شاوشنگ میگذارم. معمولا بعد از تماشا، از فیلم نمینویسم. یک هفته ده روز بعد مینویسم که ببینم چه به یادم مانده از فیلمها و داستانشان.
رمان« مادران دختران» امیر شاهی را طبق برنامهٔ دوستان در چالش کتابخوانی پیش میبریم و در فصلهای پایانی جلد اول مشرف میشویم به عروسی دو جوان محسن خان؛ عباس خان و شمس السطلنه. بهترین کار این ماه شرکت در همین چالش دسته جمعی خواندن این رمان بود. هدفم خواندش در زمستان بود. اما حالا در این جمع و با صوت خانم امیرشاهی بیشتر خوش میگذرد.
چند یادداشت از « من با شما نبودم» فرسی میخوانم و دیگر میخوابم که فردا باید صبح برخیزم.
گزارش نیک ۸
۹ آبان ۱۴۵
مهدیه جان سلام
خوابهایم سرشار از وان پیس و فارماکولوژی است و بیداری ام غوطه ور آزمایش.
بافت غذا همیشه مسئله من بود ، چون بهینه سازی دستگاه ها و فرایند ها به نتایج خوبی میرسد .
روزی که گذشت عرصه آزمایش همآهنگی اندازه مواد در سالاد ماکارونی کردم.
گروه های مختلفی تهیه شد .در سه اندازه متفاوت مواد نسبت به مدل و پخت پاستا یکسان . اندازه برخی مواد نیز در هر سه آزمایش یکسان و متغیر ثابت بود که شامل اندازه نخود فرنگی و ذرت می باشد .
نتایج و تفسیر
بخشی که انتخاب روش بررسی و آزمون دردسر آن است . خب آنچه من می پسندم سایز خیلی ریز بود ولی باید دانست که تنها چیز ریزی که مجوز مادر را برای ارائه سرسفره مهمان دارد سالاد شیرازی به دقت ریز نگینی شده است .
کارهای نیکم در شنبه
۱. مرور فارماکوژی بنزودیازپین ها
۲. تکمیل نیمی از پروپوزال کمیته
۳. سالم غذا خوردن ( صبحانه ، پروتئین)
۴. دارودرمانی پسوریازیس
۵. سه تا هفت دقیقه نوشتن
من مینویسم پس هستم
اذان صبح در حال نواختنه که معناش اینه آخرین فرصت برای نگهداشتن و مراقبت از دیروز داره از دست میره و اگه حالا با کلمات به بند نکشمش مثل پریروز برای همیشه از دست میره.
با توسل به دست نویسندهساز، فهرستی مینویسم از کارهایی که کردم در روز شنبه:
+روزنویسی سرکلاس به جای زلزدن تو صورت استاد( درس رو حالیم نمیشد)
+پیاده آمدن مسیر بازگشت دانشگاه به خانه(حدود چهل دقیقه؟)
+تماشای اپیسودی از فریندز
+تلاش برای حرف زدن بداهه انگلیسی حین راه رفتن
باقی بقایت
نهمین روز از آبان ۱۴۰۵
شنبه روزی که گذشت
/بازگشت/
_______________
بلاخره بعد از چند روز در پادگان ماندن بازهم بازگشتم به گروه دوست داشتنی نویسندهساز. دیروز هم (شنبه) خورتین های مختلفی انجام دادم (طبق قراردادم در یکی از گزارش های نیک خورتین همان ترحمالی های روتین است) و با جنگ و دعوایی که همیشه با همخدمتیم انجام میدهم روز را به پایان رساندم. آمدم خانه و خسته بودم، کمی روزهایم را نوشتم. در پادگان کتاب رابرت گرین در مورد طبیعت انسان را پیش بردم و نکات آن را در فایل نکاتم ذخیره کردم، در لابهلای کتاب خواندن هایم، لغات تازه را دوباره در دفترچه کوچک فيزيکي ام هم وارد کردم هنوز فایلی دیجیتال برایش آماده ندارم. آماده وبینار شدم و تمرین جالب پروستی خود را نوشتم و چه سوالهای جذابی که از سیل عظیم خلاقانه دوستان را یادداشت برداری نکردم! سوالهایی که شاید واقعا اگر ده بار دیگر لیستم را در تنهایی مینوشتم نمیتوانستم نظیرش را ایحاد کنم.
چند سوالی را دوست داشتم:
۱. بهترین کادویی که دادی چه بوده؟
جوابی جز چند تولد قدیمی نداشتم و تصمیم بر این شد اقدام تازهای انجام بدم.
۲. چه ویژگی در خودت را دوست نداری؟
واضح بود و نوشتم.
۳. چرا میدانی باید کاری را صورت دهی ولی اقدامی نمیکنی در قبالش؟
باز منو گیر انداختن این سوال های کوچکریزخفتکننده!
______________________
بعد به تماشای سریال میراث نشستم و بعدش برایم سوال بود واقعا که این فیلمی که دیروز شاهین خان معرفی کرد چه بود و رفتم فایل صوتی جلسه پنجشنبه و جمعه را باهم گوش دادم و بله.
به یاد کلاس زبان و آت تلفظ نوک زبانی (ث،س،ص،ث) افتادم و کمی هم دعا به جان خندانندهاش کردم.
بعد از آن هنوز هم اهمال کاری میکنم پروژه پوستر کوفتی را. نمیدانم چرا همیشه اینطوری میشود. دوست دارم لپ تاپم را خورد و خاکشیر کنم وقتی به این نقطه میرسم.
دیگه رسما خودم و کارفرما رو گیر آوردم!
امیدوارم در گزارش نیک فردا این کار را به سرانجامی رسانده باشم.
جمله قصار امروز:
به راستی خانه کجاست؟ آیا خاک همان خانه توست؟ آیا صداهای در کودکی تمثیل آن است یا واقعا خود آن است؟ نمیدانم و شاید تمام اینها باشند.
-ناشناس
سختکاری
چه روز پر تنشی بود.
ریشهی دندانی که سالها در سکوت بود و امروز
قرارم را گرفت.
خانهای که ۱۰ سال مأمن و پناه دلخستیگیم بود، امروز خالی شد تا به دیگری واگذار شود.
همین دو مورد تمام روزم را از دستم قاپید و با درد به پاهایم برگرداند. حالا همین چند خط نه برای توجیه کمکاریِ، که برای گزارشی از یک روز طولانی و پراسترس است.
شنبه از پی جمعه بیدار شد .خوابم آشفته شد .کار خونه را به سامان رساندم .کلاس ورزش با وجود رفت وآمدبا اسنپ ،تعویض لباس ،پهن وجمع کردن مت ،حس خوبی برام داشت.وخبر خوبم گویا یک لپ تاپ دست سوم نصیب من شد .وبینار رو شنودم .قرار شد چند نمونه از پرسش ها در تمرین ازاد نویسی به اشتراک بگذاریم .پرسش های من.
۱- دوست داری با کدام نویسنده از نزدیک دیدار کنی؟
۲- طلوع آفتاب رو دوست داری یا غروب آفتاب؟
۳-اگر خواستی به کسی هدیه کتاب بدهی ،چه کتابی رو انتخاب میکنی؟
۴-به نظرت شجاعت تو زندگی در یک کلمه چیست؟
شاید دل حلزون زخمستانه
شاید باید غمخوارِ مرواریدسازی پیدا کنه و دوباره خوشگل بشه از محو و ماتی در بیاد.
شاهین کلانتری جان، ای بگم خدا چه کارت کنه.
اشکای قلمبهم هنوز رو گونهمه.
با این انتخاب شعرت.
سه بار باهاش گریستم.
دوبار وقتی خودت خوندی و شنیدم تو نویسندهساز،
یه بارم الان که خودم خوندم.
البته که خودت میدونی پسر جان،
خیلی به گردنم حق داری.
شکوهِ ۹۸ کجا و شکوه ۴۰۵ کجا.
کاری کردی کارستون،
یه تنه، روانشناسم بودی، استاد نویسندگیم بودی، شعر و محتوا و کپیرایتینگ یادم دادی، تمام سعیت رو در داستانآموزی هم البته کردی.
دمت گرم عزیزم. خدا تو رو صدوبیست سال به مادرِ غلامببخشه.
امیدوارم چشم ایشون(مادرغلامو میگم) هر روز به موفقیتی بیش از پیش در زندگیت، روشن بشه.
اول هفتهم شلوغ و پلوغ گذشت.
پیلاتس، استحمام، آشپزی، تازه رفتم دم مرکز فیزیوتراپی مامانمو برداشتم بردمش خونهش.
طفلکی پیر شده ، خداروشکر که پیر شده. روزیِ همه مامانا، همه جوونا باشه پیری. روزیِ همه.
تو راه برگشتنی رفتم خرید.
رسیدم خونه شام رو علم کردم و پریدم تو اتاق آماده شدم واسه گوگل میت.
داره ماهنامهمون به یه جایی میرسه شکر خدا.
من خوشحالم.
پیادهروی اینتروال نه، اما پیادهرفتم تا دلت بخواد.
میدونی شاهین، خوندن نوشتن شده جزء لاینفک روزگارم.
امروز کتاب قلب ضعیف رو خوندم.
کلی نوشتم.
سی تا سوال واسه پرسشنامهخودم طراحی کردم.
دوست دارم به این سوالش جواب بدی👇🏻
🔴اگه یه جادوگر با خال روی بینی و لباس و کلاهِ سیاه سوار جارو، بیاد دنبالت، سوار حاروش میشی بری بگردی؟
🤭🤭
میبینی، محمود کیانوش با شعرش اشکمو در آورد و من بعد از ریختن مرواریدهای چشمام، دوباره سرخوش شدم.
همون دوباره، دنبالِ جادو جمبل و کلاهم، دنبال چوبِ جادو و جارو برای پرواز.
دیگه برم.
یه عالمه کار دارم. خدافظ.
داشتم پیامهای گروه مادران باردار را چک میکردم که فهمیدم مامای همراهم به شاهرود رفته است. نوشته بود که این هفته در هیچکدام از کلاسهایش حضور ندارد.
آن هم در هفتهای که من قرار است زایمان کنم. آن هم وقتی قول داده بود روز زایمان کنارم باشد.
احساس میکنم تمام برنامهریزیهایم به هم ریخته است. چندین بار گفته بودم که از نظر روحی و جسمی به حضورش نیاز دارم. اما حالا انگار چارهای نیست. باید تنهایی از پسش بربیایم.
ساعت ۸ صبح از خواب بیدار شدم و دیگر نتوانستم بخوابم. یک ساعت بعد، مامان هم بیدار شد. با هم صبحانه خوردیم و من برای کمی استراحت به اتاقم رفتم. فهرستی از کارهایی که قصد داشتم امروز انجام بدهم نوشتم. حتی نگاه کردن به فهرست هم خستهام کرد.
احساس کردم دلم میخواهد فقط بخوابم. گوشیام را کنار گذاشتم و خوابیدم. خوابی کوتاه و عمیق.
وقتی بیدار شدم، وقت ناهار بود. هیچکس صدایم نزده بود. سه تماس از دسترفته از سعید داشتم. تماس گرفتم و گفت بار برایش رسیده و ما بدون او ناهار بخوریم. هیچکدام گرسنه نبودیم. صبر کردیم تا سعید بیاید. مامان برنج و شامی درست کرده بود. میل چندانی به غذا نداشتم، اما چند لقمهای خوردم.
بعد از ناهار دراز کشیدم و با دوستانی که در اینستاگرام دارم، درباره بارداری صحبت کردیم. چیزی نگذشت که سعید به مغازه رفت و من و مامان هم برای پیادهروی آماده شدیم.
مامان که قبلاً خیلی زود از راه رفتن خسته میشد، کمرش درد میگرفت و مجبور بود جایی بنشیند، حالا حسابی به پیادهرویهای طولانی عادت کرده است. حتی وقتی من پیشنهاد میدهم کمی بنشینیم، میگوید فایدهای ندارد و بهتر است ادامه بدهیم.
امیدوارم وقتی به گراش برگشت هم به پیادهرویهایش ادامه بدهد و روزبهروز بدنش توانمندتر شود.
بعد از ۴۵ دقیقه پیادهروی، کمر و لگنم حسابی درد گرفت. تصمیم گرفتیم به خانه برگردیم. در راه برای مامان کرم آبرسان خریدیم. خوشحال شدم که بالاخره بعد از مدتها برای خودش چیزی میخرد. او آنقدر همیشه به فرزندانش اهمیت میدهد که گاهی خودش را فراموش میکند.
ساعت ۲:۳۴ نیمهشب است و همچنان مشغول نوشتن گزارش نیکم هستم. شکم و کمرم بدجور درد میکند. لیلیا مدام خودش را تکان میدهد و انگار کمکم قصد دارد از رحم مامانی دل بکند.
سر شب هم همین احساس را داشتم، اما دردهایم چندان طول نکشیدند. هر بار فکر میکنم این دفعه دیگر وقتش رسیده، ولی بعد از مدتی حالم بهتر میشود.
بعد از پیادهروی کمی استراحت کردم و سپس سراغ ورزشهای خانگی رفتم که ماما برایم نوشته بود؛ حرکت اسکات، لانژ، حالت سجده، چرخش لگن و…
امروز هم مثل همیشه شربت زعفران و عسلم را خوردم. خرما را هم در برنامه غذاییام جا دادم و برای شام آبدوغخیار درست کردم. این روزها باید غذاهای سبکتری بخورم تا اذیت نشوم.
بعد از شام سریال شهرزاد را تماشا کردیم. فصلهای دوم و سوم آنطور که باید جذاب نبودند. انگار سریالهای ایرانی معمولاً در ساخت فصل اول موفقتر عمل میکنند.
امشب، وقتی سریال را تماشا میکردیم، دیدیم شهرزاد برای دومین بار باردار شد و زایمان کرد و من همچنان باردارم. همگی خندیدیم. کاش بارداری واقعی من هم مثل فیلمها اینقدر کوتاه و آسان بود.
لیلیا تا میتواند به شکمم فشار میآورد و کمردردم همچنان ادامه دارد. نکند جدیجدی امشب وقتش باشد؟ زیر شکمم گرفته و درد میکند. کمرم هم همزمان درد میکند. با خودم فکر میکنم مامان را بیدار کنم یا نه. همچنان نفس عمیق میکشم و صبوری میکنم.
آخر شب، بابایی مثل همیشه لیلیا را نوازش میکرد. گفتم: «صبر کن به دنیا بیاید؛ یک دختر شیطون میشود که بیا و ببین.»
امروز حسابی تکان خورده و به پهلوهایم فشار آورده بود.
بابا گفت: «فکر نمیکنم! اگر بچه شیطون و بازیگوشی بود، تا حالا به دنیا آمده بود. او حتی آنقدر آرام و خسته است که ترجیح میدهد در شکم مامانش بماند.»
هر دو خندیدیم و لیلیا تکان خورد.
گفتم: «هرچقدر هم تنبلی کند، بالاخره این هفته به زور آمپول فشار هم که شده، بیرونش میآورند!»
دوباره کمردرد دارم. باید نوشتن را رها کنم. هی کمرم میگیرد و ول میکند. این بار میروم تا مامان را بیدار کنم.
همستر زیادهگو میگوید:
دیشب نوشتن را نیمهکاره رها کردی. کمی کنار مامان خوابیدی و دردهایت ادامه داشتند. اما بالاخره نزدیک صبح آرام شدی و توانستی به اتاقت برگردی.
این بار هم دردها به زایمان منتهی نشدند و لیلیا هنوز میلی به بیرون آمدن از شکم مامانش نداشت.
این روزهای آخر ممکن است بارها امیدوار و ناامید شوی، اما بهترین کار این است که همهچیز را به خدا بسپاری. قطعاً بهترین زایمان را برایت رقم خواهد زد.
⸻
🌿 نمرهی امروز
🚶🏻♀️ حرکت و ورزش: ۱۰
🌬️ مدیتیشن و تمرین تنفس: ۴
🤰🏻 مراقبتهای آمادگی زایمان: ۸
🥗 تغذیه و آب: ۸
✍🏻 نوشتن و ثبت زندگی: ۱۰
📖 خواندن و شنیدن: ۶
📱 تولید محتوا و آفرینش: ۳
💄 زیبایی و خودمراقبتی: ۱۰
❤️ روابط و محبت: ۱۰
😴 استراحت و خواب: ۱۰
محمود کیانوش در کتاب دوستی گفته است:
🍼
«غمِ خود را اگر در دل نگه داری
از این پنهانِ زهرآلود
به هر یک لحظه صدها خار خواهد رُست؛
دلت را با غمِ پنهان
مکن،
ای دوست،
زخمستان.
بیا،
من دل نه،
دریایی صدف دارم؛
به من ده هر غمی داری
و در دیدارِ دیگر
از منِ غمخوار
برای زینتِ شادیت
مرواریدها بستان!»
چقدر قشنگ میگوید. غم را نباید نگه داشت. دل جای قرار غم نیست. مرکب غم نیست. پس چگونه این انبوه غم را در دلهامان جا دادهایم؟
به هوای شنبهها. شنبه برای من دوستداشتنیست. نه اینکه انتظار آمدنش را بکشم. نه، اما وقتی میآید دیگر دوستش دارم. صبحهای شنبه سحرخیزترم. دلشورهای شیرین من را میگیرد و رها نمیکند. انگار هفتهای دیگر عمری دیگرست. رویایی دیگر. حرفی دیگر. سرنوشت نانوشتهی دیگر. انگار وسواس میگیرم که از دست ندهمش. لحظههایش را بیشتر بپایم. بیشتر تاب بیاورم. بیشتر برای خودم خط و نشان بکشم. بخشندهتر بیاغازم. شنبهها برایم اینگونه است.
شروعش را از ۵ صبح آغازیدم. مناجات با من بود. دوست دارم زیاد دست به دامن خدا باشم. اما دست نمیدهد. از خدا خواستم بیشتر از پیش بر من بتابد. شاید روشنتر شوم از دیروزها و دیروزترها.اندیشیدم کاش تاریکیهایم را در تشتی بخوابانم و بسابمشان. و دوباره اندیشیدم به دلمهبستن این تاریکیها. اندیشیدم گوشهی دلم تقه خورده است و شکسته است؟ شاید سوراخی در کنج دلم نشسته است که خیال پُرشدن هم ندارد. بعد مهربانیهایم کمکم از آن درز نامرئی تَم میرود. نکند تمام شود مهربانیهایم؟ تهی نشود دلم از عشق؟ و لابد از همانجا نمنم تاریکی ور دلم خزیده است، آمده و بر دلم چمپره زده. آخر من تاریک نبودم. تاریکی نداشتم. گاهی تاریکیها در دلم پای میکوبند و ولوله میکنند. سرسام میگیرم. خیالم را کش میدهند و قوسی ناجور میدهند خط افکارم را. بخاطر همین از خدا خواستم بیشتر بر من بتابد تا با گرمیاش گوشههای ترکبرداشتهام بدوزم تا دوباره همان ثمانهای بشوم که بودم.
ساعت ۹ یک کلاس حضوری دارم. بعد از کلاس دلم برای مامان پر میکشد. زنگ میزنم و کلی عشق میگیرم و کلی برایش دعا میکنم. خدا کند مادرم بماند زیاد. اما غمهایش نه. اینهمه غم از کجا آمد و خودش را در او جا کرد؟
دخترک مریض است. سرفه میکند. درس دارد. مسابقهی کشتیها را دنبال میکنیم. دخترک میگوید: «خوشبحال اینا. کاش یه روز منم برسم به مسابقات. میرسم؟»
میگویم: «چرا نمیرسی؟ میرسی قربونت برم.» و بعد میاندیشم کاش برسد. آرزو به دل ماندن کاهیدن دلست. نرسیدن، خزیدن حسرتست که عمر را میمکد. عیش زندگی را میگیرد.
به تمرینجا که میرسم، بوی شیراز و هوسش در من دوباره جان میگیرد. شیراز را دوست دارم. استاد همچنان شیرازست.
به کتاب «هنر پرسشگری» سر میزنم. باید آنقدر بخوانمش تا خرفهم شود برایم. و کتاب «با سوالها زندگی کن». عجب کتابی است. دست آدم را میگیرد و در قعر حوادث پرتاب میکند. سوال میکند و سوال را از درونت بیرون میکشد.
به وبیکار الهه میرسم. در ادامهی مبحث معماری تفکر، سعی میکنیم به درک درستی از ذات ارتباط برسیم. سنگین است. اما میارزد غوطهورشدن در تلاطم همین سنگینیها. شاید مهارتی دست بدهد در این دنیای تنهایی برای خودمان مرحمی بسازیم. سدی که خراب نشویم با هر باد و طوفانی. شاید همین تنهاییها روزی پلی شود برای رفوکردن دلهای شکسته.
در وبینار نویسندهساز صحبت از مارسل پروست به میان میآید و پرسشنامهی پر و پیمانش. ۱۵دقیقه آزادنویسی بیوقفه و پرسشهایی به سبک پروست. این پرسشهای بیجواب هم گاهی تراپی میکندمان. گاهی راهی نشان میدهد. پرسیدن گاهی درمانگرست.
نمونهای از پروست من:
۱. به آدمها فکر میکنی؟
۲. وقتی به آدمها فکر میکنی حالت خوب میشود یا غصهدار میشوی؟
۳. اگر غصهات بگیرد با غصهات چه میکنی؟
۴. خندههای کودکیت را کجا گم کردهای؟
۵. آیا کسی خندههایت را دزدیده است؟
۶. آیا خودت با خندههایت قهر کردهای؟
بیوقفه پرسشها را نوشتیم تا تعداد سوالاتمان از سی فراتر رفت.
بعد از آن به وقت نقاشی و خطخطی در کنار ندا خوش میگذرد. یادم میآید چقدر قبلترها را میکشیدم. الان نمیدانم قلمموهایم کجاست.
و ساعتی هم کودک میشویم و با کارتون سیندرلا قدم زدیم. کنار سحر. میپرسد که دوستش داریم یا نه. میگردیم دنبال علت عشق و نفرتمان از سیندرلا. لایههای درونی روانمان. تاثیراتی که در کودکی از کارتونها گرفتهایم.
نقره خانم
بهش گفتم: «چکار به فاصلهها داری؟ فاصله را که با عکسها کم میکنیم، دلتنگیها را نیز. با ویدئو کال هم که انگار در آغوش هم هستیم. هزاران کیلومتر فاصله با کمک تکنولوژی، کمتر از بیست سانت شده.»
عکس فرستاد. گفتم: « خودت که زیبای منی. پشت سرت هم چقدر درختان خوشرنگ و رویاییاند.»
تا این را شنید بیشتر عکس داد. از درختان و برگهای روی زمین. قربانش رفتم و صدقهاش.
روی یکی از عکسها زوم کردم و بعد از بارها ویرایش «شنبهگویم» جور شد:
«اگر درخت یائسه
نباشد
و آفتاب اجاقش کور
آسمان عریان
باشد
و ابر باردار
برگها
سبزِ سبزند
تا همین بهار
منتظر بمان»
نمیتوانم بگویم روزم مثل هر روز بود. هر روز روزی است برای خودش. متوجه نیستیم. روزها انتظار ما را نمیکشند. ما منتظریم تمامشان کنیم. عجله داریم. انگار کسی پشتسرمان گذاشته تا تمامش کنیم. بیشتر لحظهها را لذت نمیبریم.
با الهه علیزاده «سرزبان» بودم.
وبینار نویسندهساز بودم. شاهین کلانتری صفحههایی از «کتاب دوستی» محمود کیانوش را خواند.
پیادهروی غروبانه رفتم. باد و طوفان گرفت برای لحظههایی. نباید که همیشه هوا آرام باشد. همان بادها، حالم را خوب کرد.
ساعت ده «خط خطی» را بودم. با ندا احمدی.
با عذاب وجدان، آخر شبم را گذراندم؛ خوردن دو سه تا شیرینی سببش بود. اَح. اَح. همتم کم شده. جلوی دلغشه را نتوانستم بگیرم.
از شیخ اشراق خواندم با دقت و تمرکز. باید بخوانیدش درست که بفهمید چه نوشته:
«چون مدتی بر این آمد قدری چشم من باز گشودند، بدان قدر چشم مینگریستم، چیزهایی میدیدم که دیگر ندیده بودم و آن عجب میداشتم تا هر روز بتدریج قدری چشم من زیادت باز میکردند و من چیزها میدیدم که در آن شگفت میماندم. عاقبت تمام چشم من باز کردند و جهانرا بدین صفت که هست بمن نمودند. من در بند مینگریستم که بر من نهاده بودند و در موکلان، با خود میگفتم که گویی هرگز بود که این چهار بند مختلف از من بردارند و این موکلانرا از من فروگردانند و بال من گشوده شود، چنانکه لحظهٔ در هوا طیران کنم و از قید فارغ شوم.»
-شیخ شهابالدین سهروردی، عقل سرخ
ساعت ۱۰ بیدار شدم. رکورد ساعت بیداری نه، اما رکورد ساعت بیدار شدن چرا! سومین روز متوالی بود که تختم رو مرتب میکردم و براش شاخوشونه میکشیدم که: «ببین عزیزم، رابطهمون از امروز تعریف تازهای داره. قرار نیست بهجز خواب، کار دیگهای باهات داشته باشم. دلت رو هم خوش نکن. این خونه، خونهی سابق نیست.»
.
بعد از صرف نان و پنیر و انگور، قصهی سرد اندوه (داریوش دچار فلج مغزی)، صفحات صبحگاهی رو با یک سؤال شروع کردم:
«دو چالش بزرگ من در حال حاضر چیه؟»
.
ماشین و کتاب.
.
دو موجود محترم که هر کدوم بهتنهایی ظرفیت تشکیل یک وزارتخانه رو دارن. نشستم و هر کدوم رو به مراحل مختلفی که تا امروز طی شده و کارهایی که هنوز باید انجام بشه تقسیم کردم. خواستم بارِ شمردن و شماتت این دو پروژه رو از روی مغزم بردارم. مغز هم بالاخره یک کارمند قراردادیه؛ نباید همهی واحدهای سازمانی رو یکجا بهش سپرد.
.
ساعت یک قرار کاری داشتم. از اون قرارهایی که احتمالاً حتی یک پیتزا هم از توش درنمیاد. محل قرار، بخش اداری حیات سبز در نیاوران بود. نشستیم و برنامهی کاری سفر شیراز رو برای هفتهی آخر آبان بستیم. فعلاً شیراز در تقویم من جا خوش کرده؛ امیدوارم من هم در تقویم شیراز جا خوش کنم.
.
هوا امروز پاییزی بود. نه گرم، نه سرد؛ لطیف، درست مثل انگشت نوزاد. آسمون هم تا دلت بخواد آبی. از اون آبیهایی که آدم دلش میخواد دست ببره توش و چند مشت آسمون برداره.
.
بعد از جلسه فرصت رو غنیمت شمردم و رفتم توی کوچهپسکوچههای نیاوران قدم بزنم. تصمیم داشتم عکس نگیرم. اما تصمیم و تصمیمگیرنده در من دو شخصیت کاملاً مستقلاند. ابرهای قلمبهقلمبه کنار هم ایستاده بودن و چشمک میزدن. من هم تاب مقاومت نیاوردم و تقتق چندتایی عکس گرفتم. خلاصه که عکاسی با ارادهی قبلی ممنوع بود، با اغوای ابرها آزاد!
.
گوشی یادآوری وبینار تمرینجا رو فرستاد برای مغزم. رفتم تا به جمع دوستان در وبینار نویسندگی دیگری ملحق بشم. ساعت پنج هم طبق روال همیشگی، وبینار نویسندگی.
.
از کتاب «کویر» دکتر شریعتی، واژگانی رو که قبلاً بیرون کشیده بودم، انداختم وسط واژهبازی:
موکشا، بیرزد، پرعجایب، کلیله و دمنهدانها، خاتمیت.
.
واژهها هم برای خودشون عالمی دارن. بعضیهاشون رو باید از توی کتاب بیرون کشید، خاکگیری کرد و گذاشت وسط مجلس تا ببینی چه کسی با چه کسی سر صحبت رو باز میکنه.
.
تمرین تازه هم رسید: سؤالهای پروستی و فهرست بیانتهای پرسشهایی که قرار بود آدم رو به خودش نزدیکتر کنن.
.
چهار سؤالی که به ذهن من رسید:
۱. دوست داشتی جای کدوم نویسنده باشی؟
۲. سه نفر الگوی تو کیا هستن؟
۳. اگه قرار بود چیزی رو از گذشته تغییر بدی، چی بود؟
۴. اگه اجازه داشتی فقط یک نفر رو برای یک ساعت ببینی و باهاش گپ بزنی، اون کی بود؟
.
چقدر سؤال چیز زیباییه! فکر رو باز میکنه. مثل سودوکو؛ با این تفاوت که در سودوکو باید عددها رو سر جای خودشون بذاری، اما در سؤالهای خوب، گاهی خودت رو از جای قبلیت تکون میدی.
.
بعد از وبینار، روتین تمیزی و درخشش پوست و اتاق رو اجرا کردم. این دو تا چه ربطی به هم دارن؟ ظاهراً هیچ. اما در نظام مدیریتی من، پوست و اتاق هر دو زیرمجموعهی واحد پاکیزگی و درخشش هستن.
.
یک ساعت آزادنویسی کردم.
در اینستاگرام پست گذاشتم.
برای سحر فرهادی مجله فرستادم.
برای وبینار خاطرهنویسی ثبتنام کردم.
.
خلاصه که روز از نظر کار و بار، بارور بود و از نظر بیکاری، بیکار!
.
اما آخر شب، یک سؤال از طرف یکی از مخاطبها، کل دستگاه گوارش روحیام رو بههم ریخت.
.
پرسیده بود: «چرا مثل قبل سفر نمیکنی؟ چرا هتلهای خوب رو در جاهای مختلف ایران معرفی نمیکنی؟»
.
خب، احمق جان! قبلاً سه تا مرد سینهچاک داشتم که هوام رو داشتن، رانندهام بودن و سفر و کارم رو راه میانداختن. الان من موندم و مامانی که نمیشه تنهاش گذاشت.
.
زندگی هم که ماشین لباسشویی نیست؛ دکمهی برنامهی قبلی رو بزنی و دوباره همون دور و همون چرخش رو تحویلت بده.
.
آدمها تغییر میکنن، شرایط تغییر میکنه، آدمهای زندگی کم و زیاد میشن، مسئولیتها جابهجا میشن، بعضیها میرن و بعضیها میمونن؛ گاهی هم آدم میمونه و یک عالمه کاری که باید از نو یاد بگیره تنهایی انجام بده.
.
دوست دارم بدونم زندگی همهی آدمها همیشه روی یک خط ثابت حرکت میکنه که انقدر راحت با چراهاشون قضاوت میکنن؟
.
چرا سفر نمیری؟
چرا نمینویسی؟
چرا مثل قبل نیستی؟
چرا کمکاری؟
چرا عوض شدی؟
.
شاید چون زندگی، برخلاف اینستاگرام، امکان بازگشت به نسخهی قبلی رو نداره. شاید هم بعضی روزها آدم فقط داره تلاش میکنه از پس همین نسخهی فعلی بربیاد.
.
خلاصه، امروز با تمام نان و پنیر و انگور، ابر و عکس، واژه و نویسندگی، به یک سؤال رسیدم:
.
کاش قبل از پرسیدن «چرا مثل قبل نیستی؟» کمی هم میپرسیدیم «این روزها چه به سرت اومده؟»
.
بدفاز شدم.
اه!
دوست دارم از دوستانم بپرسم
افشین عزیز
با همسفران «نویسندهساز» تصمیم گرفتیم هر کداممان
«پرسشنامهی پروست» خودمان را بسازیم؛ یعنی مجموعهای از پرسشهایی که خوش داریم از دوستان نزدیک خود بپرسیم. این هم پرسشنامهی پروست من، خرسندم میکنی با پاسخهایت:
1. کوهستان یا دریا؟
2. به عشق باور داری؟
3. بین انسان و حیوان چه تفاوت بارزی میبینی؟
4. دلت برای چه کسی بیش از همه تنگ میشود؟
5. اگر قرار بود به یکی از اشیای زندگی روزمره تبدیل شوی انتخابت کدام بود؟
6. آیا رؤیا دیدن شگفتزدهات میکند؟
7. بین گذشته و حال و آینده کدامیک در کانون ذهن تو قرار دارد؟
8. از هدیه دادن چه چیزی بیشتر لذت میبری؟
9. دوست داری چه چیزی هدیه بگیری؟
10. کدام عضو صورت آدمها را بیشتر نگاه میکنی یا میپسندی؟
11. آیا تابلویی هست که همیشه از خیره شدن به آن لذت ببری؟
12. کدام فیلمهای سینمایی ارزش دوباره دیدن دارند؟
13. گیلاس یا شلیل؟
14. جوجه یا کوبیده؟
15. اسپرسو یا آمریکانو؟
16. احمقانهترین ضربالمثل زبان فارسی؟
17. مرگ را نزدیک میبینی یا دور؟
18. پیشرفت علم و تحققِ عمر جادوانه برای همگان را محال میدانی یا واقعیتی دسترسپذیر؟
19. از گفتن بیشتر لذت میبری یا از شنیدن؟
20. شوخطبعی را فضیلتی مهم میدانی یا نه؟
21. دست یا پا؟
22. حواس پنجگانه به ترتیب اهمیت از نظر تو؟
23. کدام کتاب را دوست داشتی اما بعدها از چشمت افتاد؟
24. کجای دنیا تو را دچار حیرت از هستی میکند؟
25. شبها را بیشتر دوست داری یا روزها را؟
26. شبها عاشقتری یا روزها؟
27. روزها غمگینتری یا شبها؟
28. شبها مضطربتری یا روزها؟
29. بین زن و مرد تفاوت عمدهای میبینی؟
30. آیا تفاهم بین زن و مرد را ممکن میدانی؟
31. شنیدن واژهی «ازدواج» غالبن چه احساساتی را در تو برمیانگیزد؟
32. آیا زندگیات را آنقدر مهم یا ارزشمند میدانی که زندگینامهات را بنویسی و منتشر کنی؟
33. بخشی از دنیا هست که تو دیده باشی یا لمس کرده باشی ولی بسیارانی نه؟
34. اگر ماشین زمان داشتی به کدام دورهی تاریخ سفر میکردی؟
35. پرسیدن چه سؤالی از تو همیشه به وجدت میآورد؟
36. سیاست مهمتر است یا اقتصاد؟
37. آزادی یا عدالت؟
38. آدمی اسیر جبر است یا صاحب اختیار؟
39. هوش مصنوعی نگرانت میکند یا امیدوار؟
40. چه حسی به بوسه داری؟ آن را طبیعی و ضروری میدانی یا ادایی و الکی؟
41. وقتی به هدف یا آرزویی میرسی، هنوز همانقدر برایت جذاب است؟
42. چقدر به سنات فکر میکنی؟
━━━━━━━━━━━━━━━━
بیفزایم فهرستی از ارتکابات شنبه را:
صبح، نوشتونویسِ جانانه و کتابغرقگی. جلسهی «تمرینجا» و بررسی ۴ نوشته. کلاس خصوصی و ارزیابی سطربهسطر متن، وبینار «نویسندهساز» و اشاره به شعری از محمود کیانوش در «کتاب دوستی»+تمرین نوشتن پرسشنامهی شخصی. پرسهی شبانه در قصرالدشت و عفیآباد. مطالعهی شبانگاهی و…
━━━━━━━━━━━━━━━━
یادآوری کنم:
ثبتنام ۷۸دورهی نویسندگی خلاق و ۱۵مین کارگاه شعر در جریان است.
از این دوشنبه کارگاه «خردهخاطره» را میآغازیم.
━━━━━━━━━━━━━━━━
ما آیندگانیم.
🌿🌿🌿هر روز از عمرم که با مدرسهی نویسندگی میگذرد، وابسته میشوم به تمامش. تشنه میشوم به زلالی رودش که بیتلاطم جاریست. و امیدوار میشوم به خودم که روزی شبیه شاهینمان میشوم؛ سرسخت، پرخوان و پرنویس. شاید روزی برسد که استاد از ته دلش بگوید که رسیدهام. شاید آنروز باور کنم حرفش را. شاید باور کنم خودم را.
دیشب مهمان داشتم و نتوانستم گزارش نیک را ارسال کنم. اکنون ارسال کردم تا پیوستگی ادامه داشته باشد.
صبح شنبه و نداشتن نان؛ پس کلهسحر به نانوایی رفتم و برای لقمه دخترانم نان تازه گرفتم. صاحب نانوایی بعد از چند سال فهمید همشهری هستیم. مرد قابل احترامی است.
صفحات صبحگاهی نوشتم. مادرم به خانهام آمد، کلی بوسش کردم و بدجنسبازی هم درآوردم. عصر دخترم را به کلاس بردم و نتوانستم در وبینار نویسندهساز شرکت کنم؛ پس فایل صوتیش را گوش دادم. این وسطها بوستان سعدی هم خواندم.
منه بر جهان دل که بیگانهایست/ چو مطرب که هر روز در خانهایست
پس از چند بار حضور در کلاس تدریس، امروز وقتی از کلاس بیرون آمدم، احساس بهتری داشتم. از خودم میپرسم چرا حس امروزم بهتر بود؟ کلاس امروز چه تفاوتی با کلاسهای گذشته داشت؟
امروز برخلاف روزهای گذشته، بچهها کار عملی بیشتری انجام دادند. پشت لپتاپ نشستند، یاد گرفتند چطور برای یک سیستم هوشمصنوعیِ فرضی چند سری داده بسازند و مدلِ داده را بشناسند.
با اینکه در طول مدتی که بچهها داده میساختند، مجبور بودم میز به میز، لپتاپها را چک کنم، ایرادهایشان را گوشزد کنم و دانهدانه موارد درست و غلطشان را توضیح دهم، اما درنهایت باتمام خستگی، حس کردم نسبت به روزهای گذشته کلاس پویاتری داشتم.
چیزی که این مدت دستگیرم شده این است که بچههای هنرستان برخلاف دبیرستانیها، علاقهی بیشتری به کار عملی دارند. مباحث تئوری حوصلهشان را سر میبرد و باعث میشود مدام گله و شکایت کنند. اما وقتی کلاس به کار عملی میرسد، شوق و اشتیاقشان بیشتر میشود و در نهایت، همان احساس خوبشان، ناخودآگاه به معلم هم منتقل میشود.
حالا که در حال برگشت به خانهام و خیابان شلوغ و پر از دانشآموزانِ کوچک و بزرگیست که به خانه بازمیگردند، با خود فکر میکنم که چگونه جلسهی بعدم از امروز هم پویاتر و سازندهتر شود.
7 از خواب بیدار شدم. 10:۱۵ کلاسم شروع میشد. تا لباس اتو کنم و چیتانپیتان بکنم ساعت شد ۹:۳۰. خداروشکر اهل صبحانه نیستم. وگرنه هیچوقت اول صبحها بهموقع نمیرسم. حوصله نداشتم. هیچوقت اول صبحی حوصله ندارم.
کلاس اول، ادبیات تطبیقی بود. خستهکننده و گاهی چالش برانگیز است. بعدش رفتیم سلف. شانس آوردم صف طولانی نبود. کلاس بعدی ترجمه متون جغرافیایی بود.چقدر چالشبرانگیز و رویمخ شده است درس.
برگشتم خانه. چرتی زدم. ظرفها را شستم. بلند شدم و نشستم به نوشتن نکاتی برای ارائه فردا. ترجمهای از شعر بشار بن برد که شاعر عصر عباسی است خواندم. چه ترجمهی عجقوجقی کرده استاد.
تا ۱۰ شب درگیر بودم. به هر حال درس را به شوق خواندن «زن بیاهمیت» تمام کردم.
پنجمین گزارش نیک من
نمیدانم چرا گزارشهایم را میشمارم! شاید دارم یک گوشه از این دنیا برای خودم تمرین استمرار میکنم تا چیزی به من ثابت شود، دربارهی خودم!
صبح زود بیدار شدم، صبحانهی مفصلی خوردم شاید بعد از چندسال! معمولا از وعدهی صبحانه خوشم نمیآید مگر اینکه گرم باشد و مزهی غذا بدهد.
حدود ۳ ساعت به مشاورهی کسبوکار گذشت، ۲ ساعت به کوچینگ پذیرش و تعهدی که در حال یادگیریاش هستم و ۳ ساعت هم به جلسات منتورینگ زنده.
این بین ساعت ۱۷ به وبینار نویسندهساز پیوستم و کمی رقیق شدم. ساعت ۱۷ برای من شبیه ایستگاهی شده که در آن میایستم، تجدیدقوا میکنم، میخندم و باکم را برای ادامهی روز از سوخت آن پر میکنم.
درود به شاهین کلانتری
امروز خواب موندم و هیچکدوم از آیین های صبحگاهی رو انجام ندادم. وقتی چشمام رو باز کردم ساعت 9:20 بود! بازار رو چک کردم و در همون حال کمی ادامه دادم تا ساعت 10 شد و پا شدم و از تخت بیرون اومدم و روز رو آغازیدم.کمی کارهام رو کردم تا ظهر شد.
یه ساعت و نیم هم در توییتر وقت سوزوندم! تا ساعت 2 شد و گرسنه ام شد و رفتم برای ناهار. سه مدل نون گرم کردم چون کوفته داشتم برای ناهار و نون پروتئینی نداشتم به یاد قدیم نون باگت سفید برداشتم البته نه زیاد. فقط یک سوم. قدیم ها نون باگت زیاد میخوردم. باگت سفید گویا خیلی نضر بوده. بعد از آشنایی با نون پروتئینی دیگه ترکش کردم. سنگک هم برداشتم و چون خیلی خوب نبود و ساده هم نبود (آخه من کنجدی دوست ندارم) کمی هم نون تافتون سفید برداشتم. میخواستم کشوی فریزر را ببندم که نون باگت عزیزم از دستم افتاد و البته خیلی سریع برداشتم و گرمش کردم. اگه قدیما بود نمیخوردمش ولی حالا به قانون 3 ثانیه اقتدا کردم و به امواج مایکروویو اعتماد. البته آشپزخونه هم تمیز بود و خیلی کارم رو سخت نکرد ولی در ذهنم اومد که ببین چقدر عوض شدی که حالا این کار را هم کردی.
در وبینار شرکت کردم و پرسش نامه پروست نوشتیم. چند تا از سوال هایی که نوشتم:
– اگه میتونستی هر هنری که میخوای یاد بگیری اون چی بود
– دوست داشتی چه کتاب هایی رو مینوشتی؟
– کدوم کتاب ها رو دوست داشتی میخوندی که هنوز نخوندی؟
– کدوم کتاب ها رو دوست داشتی چند بار بخونی؟
– یک ویژگی که میتونستی همین الان در خودت یا اطرافیانت تغییر بدی چی بود؟
– حیوان های مورد علاقه ات کدوم هان؟
– اگه قرار بود بقیه عمرت به جای یه حیوون زندگی کنی چی رو انتخاب میکردی؟
داشتم به وبینار روزانه شاهین کلانتری گوش میدادم و چقدر این حرفهای امروزش وصف حالم بود انگار که دقیقا خطاب به من بگوید. صبح به راهنما گفتم با خودم چه کنم؟ با افسارگسیختگیام چه کنم؟ چطور بفهمم چه فعل و انفعالی در مغزم رخ میدهد که باعث میشود کارهایی را که دوست دارم و خوب است و به آنها نیاز دارم را کنار بگذارم و بروم سمت گوشی و ساعتها وقتم را در آن به باد بدهم؟ بدون دستاورد و بدون لذت. راهنما گفت نمیشود مکانیسمش را شناخت. شاید لازم است بفهمی که از پس این مشکل برنمیآیی و باید آن را بسپاری به نیروی برتر. جوابش قانعم نکرد. این زندگی من است. من به سرنوشت خودم علاقمندم میخواهم سرنوشت خودم را رقم بزنم. با تنی که یاری نمیکند دقیقا چه کنم؟ اما شاهین امروز یک حرفی زد که شاید برای خودش و شنوندگان دائمیاش خیلی جدید نبود برای من هم حتی نبود اما امروز به حال دلم خیلی میآمد و حس کردم چقدر به هدف زده. شاید این هم جواب نیروی برتر بود از کجا معلوم. شاهین گفت گزارش نیک یکجور مهندسی خویشتن است مطمئنم این را نگفت اما این جور یادم مانده. یکجور پروژه که در آن هدفت بررسی مکانیسم خودت است. البته با منطق مهندسی احتمالا باید گزارش نیک و بد نوشت اما احتمالا در مورد سیستم آدمیزادی با روان پیچیده و ناخودآگاه پدسگش کمی بازیگری هم لازم است و باید نگاه مهندسی انسانیتر باشد. به هرحال که خوشم آمد. شاید از فردا بروم و به گزارش نیکنویسندگان بپیوندم.
دیروز هم اگر چه خیلی توی گوشی بودم اما با نرمافزاری که تا حالا با آن کار نکرده بودم یک کلیپ ساختم از اپیزود صفر پادکست مادرم زمین. برای خودم غذایی عجیب و مندرآوردی درست کردم و به یک فایل صوتی خوب و موثر هم گوش دادم که حس کردم دوست دارد کمکم کند. قشنگ معلوم بود دوست دارد.
امروز مقدار زیادی پیادهروی کردم و بعد رفتم باشگاه و کلاس قدم. چیزهای خوبی گفتم و شنفتم. با ظرف خالی و با دل بیپناه رفتهبودم. ظهر برای خودم غذای خوب پختم در تنهایی خوردم و ساعت واقعا کمتری توی گوشی بودم. به کارهای خانه رسیدم. نوشتم و تصمیم گرفتم نیاز به بازخورد در مورد پادکست و هر چیز دیگر را عمیق و بی داوری مشاهده کنم و بگذارمش زیر آفتاب آبان یزد. بگذارمش و هر روز نگاهش کنم تا بالاخره بفهمم با آن چه میشود کرد. تصمیم گرفتم به شکل مشخصی تصمیم گرفتم سر دو هفته و بدون هیچ اما و اگری پادکستم را منتشر کنم و هیچ انتظار دیگری نداشته باشم. همین که زندگی به من فرصت و امکانات ساختن این کار را داده و میدهد از سرم هم زیاد است. چرا؟ چون دقیقا این کاری است که دوست داشتم در جهان باشد و حالا زندگی به من فرصت داده که ایجادش کنم برای خودم و بقیه. حساب همینجا در همین نقطه تسویه میشود و روز از نو روزی از نو. آیا هر روز گزارش نیک خواهم نوشت و به تماشای خودم خواهم نشست؟
ترسویی دیگر چیست؟
گاهی یادم میرود،باخود میگویم نباید احساس ترس داشته باشم،نباید بترسم ،باید جرئت داشته باشم، اما کمی که فکر میکنم میبینم نمیشود ترس را که احساس طبیعی آدمی ست از بین برد، میترسم اما جرئت داشتن که نترسیدن نیست، بلکه اقدام است، اقدام کردن ،انجام دادن، عمل کردن ،سازش خَرکی نکردن، جرئت از نظر من یعنی کاری را کردن حتی اگر میترسیم.
و من به ظاهر افراد نگاه میکنم و خود را مقایسه میکنم که آنها نمیترسند،اما کسی چه میداند؟
صبح آدینهی هشتم آبانماه در خانهی بومگردی عمورضا به صبح کویر کردآباد طبس، چشمک میزنیم. شب قبل شش نفرمان عین گلابی کنار هم چپیدهایم در اتاقی شش متری، خوابی خوش رفتهایم و خستگی از تنمان درآمده.
میز صبحانه را در حیاط چیدهاند. امروز املت است در جوار سایر مخلفات دیروز.
علی کافی، تورلیدرمان سفارش کرده ساعت هشت صبح توی اتوبوس نشسته باشیم. حدود ساعت نه صبح راهی چشمهی مرتضیعلی میشویم.
رژین و مژان دختران دهههشتادی صندلیهای جلویی من و ماهه نشستهاند. وقتی میفهمند ما همکلاسیهای دبیرستانیم، غبطه میخورند که چرا چند تا همکلاسی صمیمی برایشان نمانده که با هم دوردور بروند و سالهای تنهاییشان را رنگیرنگی کنند. میگویند در کلاس زبان با هم آشنا شدهاند. شاید بشود جمع دونفریشان را حفظ کنند برای سالهای آتی.
مسیری پلکانی را پایین میرویم تا به بستر رودی در مسیر تنگه برسیم.
چشمه مرتضیعلی از چندین چشمه تشکیل شده که مجموعهی آنها در شرق شهرستان طبس و در دامنههای جنوبی کوه کشسیاه قرار دارند. این مجموعه سه چشمهی اصلی و چند چشمهی فرعی دارد که نکتهی عجیب در مورد آنها اختلاف دمای آنها است.
اولین چشمه، چشمه قنبر است که آب آن سرد و مسیر آن شرقی- غربی ست. چشمهی دوم، چشمه مرتضی علی ست که آبی گرم دارد و گرمای آن نتیجهی شکستگی و فشار گسلی است. آخرین چشمه، چشمه جعفری است که محل پیوستن دو چشمهی قبلی نیز هست. در نهایت آب این سه چشمه به سد خاکی نهرین میرسند که برای تأمین آب باغات و زمینهای کشاورزی طبس مورد استفاده قرار میگیرد. به دلیل اختلاف چگالی آب چشمهها، این آبها با یکدیگر مخلوط نمیشوند و مسیر پیادهروی در آب، دماهای مختلفی دارد. در بخشهایی از رودخانه گویی یک پایمان در آب گرم و پای دیگرمان در آب سرد راه میرود.
سد خاکی میراث عهد شاهعباس صفوی است. در باریکترین قسمت معبر رود بنا شده تا جلوی سیل را بگیرد و شدت ورود آب را کنترل کند.
از دهانههای غارمانند دیوارهی تنگه آبی ولرم بیرون میریزد و برخی زیر آن مینشینند تا از خواص درمانی آب چشمه بهرهمند شوند. خانمی مقابل دهانهی یکی از این حفرهها ایستاده و مانع ورود همسفرانمان میشود. میگوید شوهرش در آن حمام طبیعت لُخت نشسته. لجمان میگیرد. یک نفر همه را علاف کرده. بچهها محل نمیگذارند و میروند داخل حفره. ماهه هم میرود و از آن داخل فیلم میگیرد. مردک بیخیال نشسته زیر آب گرم چشمه و ورود بقیه را به شخم گرفته.
خانمی تپل روی سنگی بر بستر رود سُر میخورد و با باسن خیس آب و به سختی برمیخیزد. خودش از خنده ریسه رفته و ما نگران دنبالچه و ماتحت مبارکش هستیم ولی گویی مشکلی پیش نیامده.
ماهیهای کوچولو در این آب گرم و مطبوع دور پایمان جمع میشوند و توک میزنند. این همان فیشدرمانی است که توی تایلند و چین کُلی باید برایش هزینه کنیم و توی آب چشمه مرتضیعلی میتوانید رایگان فیشتراپی کنید.
گروهی دیگر با سیستم صوتی آمدهاند.آقا رسول زنگنه نگهشان میدارد در جمعمان. ترانهی ننهی معین را پلی میکنند و پسران گروه ما بر بستر چشمه پایکوبی میکنند.
برمیگردیم. دیگر نزدیک ظهر است. چند ساعت پیادهروی در آب حالمان را جا آورده و آشیل پایمان کش آمده. در مسیر برگشت جاماندگان تور بجنورد را که روز قبل به گاه بازگشت از کالجنی سوار اتوبوسمان شدند را میبینیم. تورلیدرشان عاقلهمردی کُرد است. روز گذشته اتوبوسشان نقص فنی پیدا کرده و همسفرانش را ورودی کالجنی در تاریکی شب رها کرده بود. بعد هم که اتوبوس را رفع نقص کرده و آمده دنبالشان، با کامیونی تصادف کرده و کلی خسارت به اتوبوسش وارد آمده بود.
به اقامتگاه میرسیم. ناهار، چلوگوشت شتر است که من میگویم شترپلو. دوستش نداریم ولی من از بس گرسنهام به ضرب سس رُبی سرآشپز میخورم. همسرجان که به غایت بدغذاست و ایرادگیر، لب نمیزند. با چای و شیرینیهای زبان که از قنادی بوعلی اصفهان آوردهایم، تهبندی میکند. ساعت از سه بعدازظهر گذشته که سوار اتوبوس میشویم و به سمت اصفهان برمیگردیم. توی مسیر علی کافی برایمان بستنی کیم میهن میخرد. آخرین پایکوبیهای اتوبوسی را به تماشا مینشینیم. ساعت از یازده شب گذشته که میرسیم روبهروی ترمینال صفه.
نیکروز چشمه مرتضیعلی در جوار دوستان همکلاسی دبیرستان و همسران در صفحهی خاطرات ماندگارمان نقش لبخند میزند.
From مریم امیری on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From حلما واعظی on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From زری قوام on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From سهیلا حشایب on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From پرستو یاوری on کلید رؤیا را در قفل آرزو بگردان
From سمیرا نشانیفر on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From فاطمه شَبّه on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From هانا حسینی on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From زهرا بلامپور on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From سرو (مهدیه )شیوایی on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From پانته آ قبادی on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From حیدر چنعانی on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From علی فرخی on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From مریم گل مکانی on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From صدیقه علیزاده on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From زهره عسگری on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From شکوه طایفی on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From زهرا قاسمیزادگان on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ناهید راستی on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From عسل فاطمی on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From نجمه عزیزی on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From شاهین کلانتری on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From شاهین کلانتری on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From معصومه فاتحی on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From مهسا جعفری on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From سیما دهقانپور on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From فرناز کاظمی on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثمانه چیتگرها on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From مه خورشید کلاه on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From نجمه عزیزی on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From شاهین کلانتری on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From najme azizi on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From مائده حسینی پور on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From مریم جلوانی on گزارش نیک ۱۷۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟