گزارش نیک ۱۷۰
ضریب امید
بیداری ۵:۴۵
روی صندلی کنار میز مینشینم و به برگهی روبرویم نگاه میکنم. برگهای با جملات انگیزشی و تشویقی برای خودم.
«معصومه جان: هر روز تمرین کن.
تمرین زیاد، راهنمایی صحیح، مشاهدهی واقعیات، بررسی آثار اساتید هنرِ طراحی»
ساعت ۶ و ربع پیاده راه میافتم به طرف نانوایی. پنجشنبه است و تعطیلی مدارس و ادارهها و خلوتی شهر.
نان را که گرفتم باز هم پیاده برمیگردم. به خیابان خودمان که میرسم خانم همسایه را می بینم که دارد از سمت دیگر خیابان میرود. همیشه وقتی او را میبینم، خندهام میگیرد. یاد زمان کرونا میافتم. زمانی که همه ماسک میزدند و من نمیتوانستم ماسک بزنم. من را که از دور بدون ماسک دیدند، چادرش را روی سرش پیچاندند. من هم به روی خودم نیاوردم و به مسیرم با کمی فاصله ادامه دادم.
ساعت ۸ گوشی را برمیدارم و یادآوری خوانش گروهی را می گذارم و یک موسیقی.
چایی میخورم آن هم ۳ لیوان. یاد ضربالمثل چینی میافتم که میگوید؛ «سه روز بدون غذا بهتر از یک روز بدون چای.»
ساعت ۱۰ و نیم به مطب دکتر میروم تا نسخه رییس را بنویسد. دکتر اهل خواندن است و مثنویخوانی. در مورد جلسات آنلاین گروهی هم که دارند صحبت میکند.
ساعت ۱۴ بریدهای از کتاب هنرمند، بیوگرافی آندرس اینستا فوتبالیست معروف استوری میشود. «باور دارم که هم در زندگی و هم در حرفه، انسان باید روزهای سخت را تجربه کند تا رشد داشته باشد و پیشرفت کند.»
امروز چندین بار خندهام میگیرد. یاد نخستین بازخوردم در دوره شعر استاد شاهین کلانتری افتادم: « شاعرِ خشمگین» و در جلسه قبلی «شاعرش خوبه» . حالا نمیدانم این درجهای محسوب میشود یا خیر. مسلما انحراف معیار دارد ولی خوبیاش این است که ضریب امید را بالا میبرد. منتظرم تا اسمم در ردیف یاران ثابت قدم نوشته شود.
وقت گردش در کانالهای اجتماعی، در کانال جیوگی مطلبی با عنوان اگر من یک مجسمه بودم؛ کارگاه مجسمهسازی و ساخت سلفپرتره می بینم. در ادامه نوشته بود اگر قرار باشد از خودتان مجسمهای بسازید، چه چیزی را به تصویر میکشید؟ چهرهای که هر روز در آینه میبینید، یا بخشی از خودتان که در هیچ آینهای پیدا نمیشود؟
🪷 ارتکابهای تکراری(با عاریهی واژهی ارتکاب از استاد) – نوشتن واژگان، رسیدگی به امور رییس، کارهای خانه. خواندن کتاب، یادگیری زبان فرانسه، خبرهای روزانه، شبکههای اجتماعی، گپ با دوستان، طراحی و اسکیس زدن.
سالواژه: نظم
خواب عجیبی میبینم. پر از نماد. دعا، سفره، مهمانی، معنویت، دلتنگی.
قرار است به مهمانی برویم. منتظر خبرم. نمیشود. خوابم تعبیر میشود. از مهمانی خبری نیست.
خانه تمیز است. همانطور که میخواستم. شب موقع خواب همه چیز را نظم دادهام که صبح کمی بیشتر بخوابم.
کلاس نقاشی برگزار میشود. هر هشت شاگرد آمدهاند. بیکم و کاست. کار دو نفر بعد از چندین جلسه تمام میشود.
میخواهند ببرند. هنوز نواقصی دارد. نمیگذارم. ناهار را هستی درست میکند. به وقت کلاس.بچهها ماندهاند دختری به سن و سال او چطور آشپزی بلد است. سهلگیری من او را مستقل بار آورده است. حالا خرید مواد اولیهی غذایش را هم خودش انجام میدهد.
برای ناهار خالهاش را دعوت میکند.
کلی ظرف روی دوش من میگذارد. ظرفها را میشویم.
وریتی را نصفه میبینم یادم میافتد که قبلاً کتابش را خواندهام. کتابی از کالین هوور. هوس نوشتن به سرم میزند.
پرندهای پرواز میکند.
روی دستهی مبل مینشیند.
ایدهی داستانی در سرم پدیدار میشود.
داستانم را نصفه و نیمه مینویسم.
ادامه نمیدهمش.
مثل همهی داستانهای نیمهتمام فصل تنهاییام، تمام نمیشود.
زبان میخوانم
حرفهای همسایه را میخوانم و دل میسپارم به این حرف
باید مانند دریای ساکن و آرام باشی. دارای دو گوش: یکی برای شنیدن آواز حق و درست و یکی برای شنیدن هر نابهحق و ناهمواری. نادرستها که مردم میگویند راجعبه هرچیز و هرکس، حتی راجعبه خود تو. میدانی که دریا از بادهای شدید به حرکت درمیآید نه از لغزیدن سنگی و جابهجا شدن شاخهای. اگر به جز این باشی از اثر خود کاستهای و موجودی هستی با یک جام آب برابر و باید در دستها مثل بازیچه بگردی.
و عاشق خلوتم میشوم و دیگر از ان به هربهانهای نمیگریزم.
و از ترکیب واژهی بسیط زمین که نیما به خود نسبت میدهد، حظ میبرم
و در پایان میروم سراغ نوشتن گزارش نیک.
باقی بماند.
یا حق
-رئیسش دستور داده بیخ حلقم را بگیرد. بگو چرا تلفظ کلمه را ۶٠٠ بار در روز چک میکنم و مثل پرندهای از سر زبانم میپرد که میپرد. هیپوفیز نمیدانم چه برادرکشتگی داری اما تیروئید را به حال خودش بگذار. اصلن برو سراغ بقیه غدهها. نه نه نرو. گویا تیموس و آپاندیس هم سری توی سرا درآوردهاند و از سرطان و اسهال خونی جلوگیری میکنند. اما من چیزی میخاهم که اسهال قلمیام بند نیاید. همین تروئید اگر بد کار کند، ضعف و بیحالی و فراموشی پدرها میسوزاند. همین امروز زیر آب داغ حمام خاطرهای نوشتنی یادم آمد اما کیبوردبهدست که شدم، پریده بود و یک کوزه آب پشتش ریختم.
– در هفتهای که گذشت ارائهی درس و طراحی بازی درسمحور توسط شاگردان اجرا شد. چهقدر از این نوع بودن بیزارم. هنوز شبیه معلمها نشدم. سال اول در روزی که مدرسه نبودم و مدیر نمرهای میخاست و تماس گرفت که لیستت را برداشتهام تا نمرهی دانشآموز چک کنم اما نمیفهمم چی نوشتی. هنوز لیستم صورتی است. اما فارسی شده. حواسم هست غیر از خودم شاید بازرسی بیاید که سوادش یکزبانه باشد. داشتم میگفتم. ادای معلم، خوب درمیآورند و من هم روی صندلی مینشینم و ادای شاگرد درمیآورم. آدم هر چیزی که دقیق ببیند میتواند ادایش دربیارود؟ کاش ادای پرندهای را بیاورم در که شاد است و پرزا. هی پربزایم و بدهم به بیپرها.
– یکمرتبه بوی ماکارنی و ترشی در کلاس پیچید. پرسیده بود: «حالم خیلی بده میتونم بخورم؟» من هم که دلرحم. با خودم گفتم ساندیچ نون و پنیری، کیکی، مغزی درمیآورد و موشوار میجود. با بوی سیر حال همه را بد کرد و با بوی ماکارانی هنوز هوس ماکارانی دارم اما وقت نشد بپزم.
– دوست خوشذوق و شادم. نوشت که به زودی از تیچری توی مدرس لفت میدهد و تنها دلیلش بیکفایتی مسئول اداره است. ناراحت شدم که حسوحالی شبیه خودم میبینم. فکر میکنم معلم با حقوق پایین، با ابلاغ ٣٠ ساعت در هفته، با شاگرد روی مخ، کنار بیاید ولی با بیکفایتی بالادستی نه. با شنیده نشدن نه. مشکل را با پشتی کلفت که صدایش بالای صدایشان، زورش بالای زورشان، در گوش کمشنوای آنها فرو کردن نه. فکر کردم که روز آخر خدمت چهکار میکند. با چه پوششی وارد میشود؟ به چه کسی میتوپد؟ شبیه روز آخر مدرسه که کتابها پرتاب میشوند. روز آخر دانشگاه که قرار گذاشتیم مسئول حراست، مسئول پردیس و چند قلم دیگر را به سزای عملشان برسانیم. استادی که شانسی نمره میداد و نگاهی به برگهها نمیانداخت را تفباران کنیم. روز آخر دنیا چه کار میکنیم؟ وقتی به گور میشویم با زندگی چطور تسویه میکنیم؟
_کتاب «سنگی بر گوری» خاندم و چند نقد.
جملاتی دربارهاش:
محمد بهارلو: «آلاحمد نخستین معاصری است که نشان داد در نویسنده اجبار اعتراف هست، بیآنکه کسی او را تحت فشار گذاشته باشد».
محمدعلی حقشناس: «آلاحمد به گناه خود اعتراف میکند و معصومیت او در تنهایی و آسیبپذیری و عقوبتی است که با اعتراف به گناه خود به جان میخرد».
ناثانیل هاثورن: «در یک رمان همواره انتظار میرود دقت و صحت توصیف مورد توجه قرار گرفته شده باشد؛ آنهم نه صرفا در توصیف آنچه ممکن است بلکه نیز در توصیف آنچه محتمل است و آنچه روند معمولی تجربه انسانی محسوب میشود، بهراحتی گذشت. جلال نیز بهعنوان راوی متن میکوشد با دقت و ظرافتی هنری به توصیف حالات روحی و روانی خود بهعنوان شخصیت اصلی اثر بپردازد. نویسنده آنچنان خود و افکارش را هنرمندانه به تصویر میکشد گویی که با رمانی روبهروست که خود و زندگیاش، مرکز و محور آن را تشکیل میدهد درست همانگونه که ب. تراون معتقد است: جالبترین داستان برای هرکس، سرگذشت خودش است.
داریوش آشوری: این نثر و این شیوه نوشتن تنها یک شیوه و سبک نبود، یک شخص بود. جلال آلاحمد بود.
این هفته نتونستم گزارش نیک بنویسم اینقدر که در گیر کار و جنگ اعصاب بودم و دیر به خانه میرسیدم. دوشنبه خواهرم پروازی داشت که به خاطر شرایط بسیار نگرانش بودم و دو روز دیگر هم که قرار است برگردد باز هم نگرانم. یک پرواز ساده که مسافت دو ساعت هست را بیست ساعت در راه بود فقط به خاطر شرایطی که این مملکت دارد. روزهای سختی را در کار میگذرانم، اوضاع خوب نیست اما چرا آدمها از اوضاع بدتر شده اند، این روزها بیشتر تحمل میکنم تا زندگی. فرصت تمرین کردن هنر را هم ندارم اینقدر که خسته میرسم. گاهی فکر میکنم دلخوشی های خیلی ساده ای داشتم اما این روزها فرصت رسیدن به دلخوشی هایم را هم ندارم. اما هر فرصتی که پیدا بکنم مینویسم تنها نوشتن آرامم میکند. اما نمیدانم با خشم و افسردگی آدمهایی که میبینم چکار کنم، خشمی که اصلا به من مربوط نیست. ایکاش گذر از حسهایی که تجربه میکنم راحت بود. این روزها منطقی بودن راحتترین کار است. قبلا خیلی منطقی تر بودم اما الان نمیتوانم. امروز تونستم فیزیوتراپی بیاورم خانه که روی پاهای مادرم کار کند، چون نمیتواند به راحتی راه برود. کمی پیاده روی کردم. کتاب نامه های غلامحسین ساعدی به طاهره کوزه گرانی را میخوانم.
قبلا خیلی اهل مدارا بودم اما الان ظرفیت مدارا برایم کم شده است. کاش میتوانستم به راحتی از هر چه میبینم و تجربه میکنم به راحتی گذر کنم.
روز تولدم متفاوتتر از سالهای پیش است. هر سال از اول صبح بدوبدو میکردم. برای مهمانهای عزیزم، غذا میپختم. امسال مهمانها زودتر آمدند.
امروز با رفیقم (مهناز) خوش گذشت. رفتیم رستوران، بعد از نشر چشمهی مهرادمال برایم چند جلد کتاب خرید. «تفکر انتقادی» و «دیالوگ» و «فلسفه پیادهروی» را نداشتند، حیف. اما بودن در محیطی که کتابها اطرافت هستند، لذت دارد.
دو کتاب از جولین بارنز، نویسنده و منتقد انگلیسی میخرم. «رفتن (ها)»، رمانیست که داستان و ناداستان را با هم درآمیخته. «حرف من دوتاست»، جستارهای کوتاهیست در مورد تغییر نظرات افراد در مرور زمان. دلایل این تغییر عقیده را آورده.
«میزها و دیوارها»، جستارهایی در مورد فضا، اشیا و محیط کار است از نشر اطراف. نمایشنامه «اتاقی در هتل لندن»، نیل سایمون را هم برمیدارم.
پرسهی کوتاهی در کتابها میزنم.
در وبینار همراه میشوم با استاد و در مورد عزیزانی که امروز بیادم بودند آزادانه با مهر مینویسم.
از هر کدام ویژگی خاصی خاطرم میآید. مهناز، مهربان و با معرفت. معصی، دوستداشتنی و با کلاس. ملاحت لیدی و کتابخان. لعیا شیرین مثل عسل. فاطمه بیعیب و خانم. شیدا، زیبا، ورزشکار. دیبا هنرمند و عاقل. سمیه مهربانتر از خاهر. لیلا همراهی صبور. رضا عشقی ناب و خالص، نقره دلسوز و دقیق.
خوشحالم که عزیزانم با تمام مشغلههای زندگی بیادم هستند.
امروز کلی تماس و پیام پاسخ میدهم. از مهر عزیزان سرشار از شادیم.
یاد شعری افتادم:
«آنکس که بدم گفت، بدی سیرت اوست
وآنکس که مرا گفت نکُو، خود نکوست
حالِ متکلم از کلامش پیداست
از کوزه همان برون تراود که در اوست»
به پیامها و مهربانیهای عزیزان نیاز داشتم.
بلاخره باران میبارد. میروم پشت پنجره، بوی نشاطآور باران را به جان میکشم.
مدتیست که هر روز یکسری حرکات کششی را تکرار میکنم. بگذریم از حس تأثیر و نتیجهشان، گاهی احساس میکنم زمان، بیشتر از آنچه باید، هنگام انجام حرکات کش میآید.
چند روزیست برای تنوع، همه را از آخر به اول انجام میدهم.
به طرز چشمگیری زودتر تمام میشوند، انگار.
کاش کارهای دیگر را هم میشد گاهی از آخر به اول انجام داد.
بهتر نبود؟
امروز علاوهبر یک ربع نوشتن بعد از بیداری، یک یادداشت هم در کانالم هوا کردم.
به روزم نمره « نُه» میدهم البته تا نیمه شب وقت هست شاید به «ده » رسید.
پنجشنبه است. مثل همیشه شلوغ. تمام کارهای عقب افتادهی هفته میماند برای پنجشنبه. هفتهی شلوغی بود. کار پشتِ کار، فورس پشتِ فورس. ذهن و بدنم هر دو خستهاند. شنبه قرار است برویم سفر. هر کارمندی میداند به خاطر چند روز مرخصی دو هفته قبل و بعد از این چند روز باید روی دور تند کار کند. بعد هم با هزار منت دو سه روزی نباشد.
پنج و نیم صبح بیدار میشوم و دیگر خواب تمام میشود. ساعت ۷ همسرم میرود سر کار و من هم از جایم بلند میشوم تا به هزار و یک کار برسم. تخم مرغ میپزم. صدای تمرینجا را پلی میکنم. تمرین اولی که استاد میخواند تمرین من است. اشکالاتم را با دقت گوش میکنم. از تعریف استاد از متنم ذوق زده میشوم. چای دم میکنم. صبحانه میخورم. بعد ماراتنِ خانهداری شروع میشود. لباسشویی روشن میکنم. جارو میزنم. وسط اینهمه کار گوشیام بازی درمیآورد. وصلش میکنم به لبتاپ. حجمش تا خرخره پر شده. عکسها را کپی میکنم. چای پشتِ چای مینوشم. هایده پلی میکنم. ظرف میشورم. چمدانها را از کمد در میآورم.خالیشان میکنم. تپه تپه لباس روی تخت و وسط اتاق درست میکنم. چند تکه لباس توی چمدان میگذارم. تپه لباسها اعصابم را خورد میکند. میچپانمشان توی کمد تا نبینمشان. ناهار میپزم. میروم سراغ شستن سرویس بهداشتی که برق قطع میشود. توفیق اجباری پیدا میکنم که استراحت کنم. هوا کمی سرد شده. میروم زیر پتو. از هوای ملس اتاق لذت میبرم. همسرم از سر کار میآید. برق همچنان قطع است. شمع روشن میکنیم. میرود به گربههای کوچه غذا بدهد. با بچه گربهای برمیگردد. چشمهایش مشکل دارد. تمیزشان میکنیم و برایش قطره میریزیم. لمون (گربهمان) کنجکاو است و حسودی میکند. به خیابان باز میگردانیمش. برق وصل میشود. ناهار میخوریم. خواب عصرگاهی دربرمیگیردم. بیدار میشوم. هوا تاریک شده. چند تکه لباس دیگر در چمدان میگذارم. میگویم سریال سرخ و سیاه را ببینیم. سرعت اینترنت آنقدر افتضاح است که سریال پخش نمیشود. بیخیال میشویم. غذای چند روز بعدِ لمون را درست میکنم. قرار است بگذاریمش پیش مامان. اولین بار است که چند روزی نمیبینیمش. برنامهی فردا را مرور میکنیم. صبح باید بریم بهشت زهرا. چهلمِ خاله است. باورم نمیشود که چهل روز از نبودنش گذشته. به مامان زنگ میزنم. فردا صبح را هماهنگ میکنیم. شام میخوریم. سریال This is us میبینیم. شبیه جلسات روانکاوی است. نوتیفیکیشن جلسه یادآوری کارگاه خودواژه را میبینم. یادم میافتد تمرینهایم را انجام ندادهام. چه هفته شلوغی بود. پنجشنبه تمام میشود. باز هم چیزی از زندگی نمیفهمم.
— کوکی رنگی
امروز کلی کار برای انجام لیست کرده بودم. اما من که آراخنه نیستم. انسانم با دو دست و دو پا و زمانی محدود با کمی چاشنی زانو درد.
روزم را اینطور گذراندم.
حمام رفتم و زیر شیر آب گرم روی صندلی نشستم و از گرمای آب که از موهای سرم روی پوست تنم سرازیر میشد لذت بردم.
لوبیاهای پخته شده را بسته بندی کردم و تعداد قابل توجهی شد که در آخرین کشوی فریزر که تمیزش کرده بودم، مرتب چیدمشان.
کلی ظرف درون و بیرون سینک بود که همه را شستم و دستمال کشیدم و سرجایشان قرار دادم و همزمان دو کلاسی که از دورهی خود واژه جا مانده بودم را گوش دادم و همراه دوستان داخل وویس، من هم واژه سازی کردم.
لذت بخش بود چون بازی قشنگیست که ذهنم را قلقلک میداد.
راستی، چه خوب است پنجشنبه و جمعه غذا با اویِ شوهر است چون قرار است مرا به رستوران ببرد.
بعد از آن خیلی پیادهروی کردیم در پیادهروهایی که دوستشان داریم. برایم سه عدد لاک به رنگهای جگری، کالباسی و فیروزهای خرید.
در مسیر بازگشت به خانه، سری به شیرینی فروشی بزرگ شهر زدیم و اینبار به جای دسر. کوکیهای مختلف خریدیم.
در خانه چای دم کردم به ذوق کوکی خوردن.
و ادامهی سریال (Lupin) را دیدیم. فصل دوم را هم تمام کردیم.
قسمتهای پنج تا هفت ازفصل دوم سریال اوباش را ندیده بودیم که آن را هم درو کردیم. موسیقی شروع فیلم را دوست دارم.
دو مدل کوکی امتحان کردیم، شکلاتی را دوست داشتم و باقی را هم به فردا موکول کردیم.
در این میان لاک جگری را هم روی ناخنهایم امتحان کردم. قشنگ و دلبر است.
یک تماس هم داشتم از دوستی که در آمل داریم. هربار که تماس میگیرد قلبم سنگین و تند میزند. انرژیاش با من هماهنگ نیست شاید هم من با او هماهنگ نیستم.
اما خوب شروع و تمامش میکنم.
دیگر یادم نیست چه کردم. خستهام و باید بخوابم.
پس در امان خدا باشید.
1. سالواژه ام: استمرار
2. کشیدن نقاشی همراه با گوش دادن آهنگ که واقعن تجربهی خوبی برام ساخت.
3. پیادهروی دور باغچه و دویدن به مدت بیست دقیقه.
4. گذاشتن وبینار و شرکت در وبینار خانم کیخا که این هم تجربهی خوبی بود.
بعد از دل کندن از تخت نازنینم و انجام کارهای اول صبح، برای ساکت کردن معده بدشانسم یک لیوان چای تلخ روانهاش کردم تا کمتر غر بزند. نزدیک ظهر هم نان قندی سفارش دادم و با اشتهای تمام، بهعنوان میانوعده صبحگاهی نوش جانش کردم.
بعد از ناهار، کتاب «عناصر داستان» نوشته رابرت اسکولز را که از کتابخانه ملی گرفته بودم، شروع کردم. در همین حین که مشغول گردگیری بودم، باز هم بحث خودآگاهی با شقایق پیش آمد و چنان گرم گفتوگو شدیم که نفهمیدیم زمان چطور گذشت. در خلال بحث، آدمها را به دو دسته تقسیم کردم: آنهایی که خودخواسته به سمت خودآگاهی میروند و آنهایی که در برابرش مقاومت میکنند. به نظرم دسته دوم نهتنها خودشان رنج میکشند، بلکه اطرافیانشان را هم میآزارند. شاید اگر خیلی خوششانس باشند، رنجهای زندگی یا آدمهای اطرافشان بالاخره آنها را به مسیر خودآگاهی هدایت کند؛ وگرنه ممکن است سالها در همان گمراهی بمانند و متوجه سهم خودشان در رنجی که میکشند یا به دیگران تحمیل میکنند، نشوند.
در گیرودار کارهای روزانه، به جملهای از آلبرت الیس برخوردم که به نظرم حقیقت محض است:
«آدمها رفتار نادرست دیگران را به شخصیت آنها نسبت میدهند و رفتار نادرست خودشان را به شرایط اجتنابناپذیر.»
با خواندن این جمله، موقعیتهای مختلفی به یادم آمد که در آنها مصداق حرفش را دیده بودم. چقدر راحت رفتار دیگران را به شخصیتشان ربط میدهیم، اما وقتی پای خودمان وسط میآید، شرایط را مقصر میدانیم و برای رفتارمان دلیل و توجیه میتراشیم.
برای سالواژهام هم چهل دقیقه آزادنویسی کردم. هر بار که دربارهاش مینویسم، انگار نیروی تازهای میگیرم و با انگیزه بیشتری به مسیرم برمیگردم. هنوز نتوانستهام استمرارم را در پیادهروی دوباره به دست بیاورم، اما دارم تلاش میکنم به روال قبل برگردم. فعلاً باید به همین تلاش ادامه بدهم تا دوباره راه بیفتم.
بعد از نوشتن صفحات صبحگاهی به سراغ از سکوی سرخ رفتم. اینبار یدالله رویایی از فروغ میگوید: «فروغ در همان دنیای تصویرپردازی که در درونش میگذشت به یک خیال غنی و دور مجهز بود و از آنجا که مایهی تصویر خیال است، واقعا وقتی خیال نباشد تصویرپردازی نیست، منتها فروغ به این مهارت هنری رسیده بود که میتوانست در شعرش یک گروه از تصویرهایی را به دلخواهترین وجهی از کنار هم عبور دهد و برای او تصویر گاهی شکل دادن به حرف بود و گاهی از شکل انداختن.»
به وبینار امروز نرسیدم. باید خرید میرفتم، هر چند به آنچه که خواستم نرسیدم.
به خانه که رسیدم یک صفحه بیوقفه نوشتم.
چند صفحه «چنین گفت زرتشت» خواندم.
اشعاری از پروین اعتصامی خواندم:
با خرد جان خود آن به که بیارایی
با هنر عیب خود آن به که بپوشانی
با خبر باش که بی مصلحت و قصدی
آدمی را نبرد دیو به مهمانی»
برنامههای فردا را مینویسم.
داستانکی نوشتم. برای مسابقه. خیلی لعنتی شد. دوستش دارم. صیقلش خاهم کشید. باز هم مینویسم.
«شازده احتجاب» را ادامه دادم. التماس گلشیری میکردم که قدری از گیجی در بیاوردم. آخر خیلی رازآلود نوشته. حدسم این است که با یک بار خاندنش، همهی ماجرا دستگیرم نشود.
تمارین کارگاه «خودواژه» و «کارگاه شعر» را ادامه دادم. متوجه شدم و به خود متذکر شدم که به ثمر نشستن کار در استمرار است.
فیلم City of God 2002 را بدیدم. راستش چنگی به دل نزد. داستان مربوط به یک جنایت لخت و فساد پلیس در ریودوژانیرو بود. فقط چند جایی پیشداستان و فلشبک به گذشته داشت که قدری کار را قشنگ میکرد. لابد برای آن سالها، این حقه خیلی نو بوده، وگرنه به نظرم به اندازهی امتیاز IMDBاش خوب نبود. در کل فیلمی نیست که توصیهاش کنم.
سپاسگزار بودنم.
این چهارمین گزارش نیک من است.
درست در همین ۴ گزارشی که نوشتهام فهمیدم چقدر در روزهایم زمان را هدر میدهم و چقدر خوب است که این گزارشها یک آینهی قدی در تالار آینه روبرویمان میگذارد!
صبح بیدار شدم، اول خانه را تمیز کردم، بعد صبحانه خوردم و بعدترش را یادم نمیآید. فقط میدانم حوالی ظهر نشستم و سه قسمت سریال یل را دیدم که بنظرم خوشساخت است.
باز از ظهر تا شب را نمیدانم دقیقا چه کردهام، فقط میدانم با نظمدهندههای جدیدی که خریدم جاکفشی را مرتب کردم و سروسامان دادم.
یادم آمد. حبوبات آش فردا را پختم، شام را اماده کردم با یک عالم سالاد فصل.
دوش هم گرفتم. آهان! وبینار نویسندهساز هم بودم و ۱۵ دقیقه آزادنویسی کردم.
بنظر میآید روزم چندان هم لخت و عور نبوده، چرا اینطور فکر میکردم؟ شاید چون بیشتر از توجه به داشتههایم در حال تناول غصهی نداشتهها بودم.
احتمالا کمی کتاب بخوانم و بعد بخوابم، فردا آدینهست و کلاس سلفژ هم تعطیل. هنوز برنامهی خاصی برایش ندارم.
روبهرویم یک سینی بزرگ از گل زعفران است. گوشی را به دست گرفتم تا گزارش امروز را بنویسم.
امروز چه کردم؟ صبح ساعتهای هشت بود که راه افتادم به سمت حرم. تنها جایی که با حرف زدن آرام میشوم.
حرف زدن با دوستان هیجان آدم را زیاد میکند، اما حرف زدن با او من را آرام میکند.
بعد از حرم خودم را به محل کارم رساندم، اضافهکاری، بعد از آن هم تا رسیدم خانه کمی غذا خوردم و یک ربعی خوابیدم. دوباره شیفت بعدی کارم شروع شد. میخواستم بیشتر بخوابم، اما بیشتر خوابیدن برابر بود با جا ماندن از نماز.
راه افتادم دوباره محل کار.
خوابم میآمد. با یک هایپ خودم را سر پا نگه داشتم. موقعی که برمیگشتیم، زنگ زدم به سید. گفتم: «میای خواجه ربیع؟ اومدی برام یه چی میاری بخورم؟ خیلی گرسنمه.»
سید ده دقیقهای زودتر از من رسیده بود. ساندویچ سیبزمینی را دستم داد و من با ولع به دندان کشیدم.
به خانه که رسیدم، مامان گفت زعفرون آوردم. گفتم بذار شب پاک میکنم.
با اینکه خوابم میآید و خستگی تمام تنم را گرفته، اما پاک کردن زعفران را دوست دارم. پولی که از زعفران به دست میآید برکت دارد. برکتش را دوست دارم.
استاد لین چی شاگردانش را تشویق میکرد «بیمشغله» باشند، به این معنی که تمام وقت درگیر مشغلههای کاری و زندگی نباشند، به این معنی که گاهی رها از هر مشغولیت یا کاری باشند. اگر بتوانیم بیمشغله باشیم، روح بیجهتی را در زندگی روزمره لمس کرده و دیگر مدام تحت تأثیر خواستهها، برنامهها و پروژههایمان نخواهیم بود. به دنبال تعریف و تمجید نیستیم و نقش بازی نمیکنیم. هرجا هستیم، پیش هرکس که هستیم، خودمان هستیم؛ مستقل و آزاد.
چند سطری از کتاب «هنر زندگی کردن» اثر تیکناتهان. این نوشتهها مرا یاد ویدئویی انداخت که چند شب قبل در یوتیوب دیدم. راجع به این بود که چرا با وجود اختراع این همه وسیله برای صرفهجویی در زمان، باز هم وقت کم میآوریم؟ از دورانی گفت که اجدادمان شکارچی بودند. در باور ما آن زمان انسانها مدام به دنبال شکار بودند و وقت آزاد چندانی نداشتند. ولی تحقیقات انسانشناسی نشان داده که زکی، این خبرها نبوده و در مجموع ۱۵ تا ۱۷ ساعت در هفته برای شکار کردن وقت گذاشته میشد. بقیهی وقتشان را با خانواده و قبیله میگذراندند. مهمترین چیز برای زنده ماندنشان همین کیفیت ارتباطشان بوده. اگر عوضی بودند یا نچسب، کنار گذاشته میشدند و از گرسنگی و بیماری میمردند و اگر آنجایشان خال داشت و به دل مینشستند، قبیله همیشه هوایشان را داشت. انگار بیمهی بازنشستگیشان همین ارتباطشان بوده. و جالب است در همین زمان دور هم بودن و کسشر تف دادن دور آتش، کلی هنرهای ماندگار تولید کردند که جزییات و کیفیت این آثار از نظر نسل کنونی بسیار خفن و دمت گرم بوده است. حالا بعد از اینهمه سال، این بیمشغلگی و آسودن و لمیدن و تف دادن شده اتلاف وقت. ای بابا به ما که رسید وارسید.
امروز مدیتیشن را به بدترین شکل ممکن انجام دادم. چرا باید اینقدر خانوادهی کارداشیان جلوی چشمم باشند؟ هر کاری کردم متمرکز نشدم. در مسیر رفتن به باشگاه و برگشتن بارها به خودم یادآوری کردم که در مقصد برایم نریدهاند و سرعتم را کمتر کردم. موقع آشپزی و پیادهروی غروب هم بارها به خودم گفتم: «آرامتر.» شاید بهتر است به حیاتواژه سری بزنم. چای، بغل، سیب، حمام، کیک، لاک، خرمالو. آخ که در تمام زندگیام هیچوقت به اندازهی امسال از خرمالو خوشم نیامده بود. چرا یک عمر ندیدمش؟ به نظرم از هلو هم هلوتر است. باید بگویند فلانی مثل خرمالوست، نه هلو.
بهتر شدم.
گزارش نیک امروز
صبح کار کردم. کمی روی وبیناری که قراره دو هفته آینده برگزار کنم، وقت گذاشتم. کمی هم وقت روی سایت خودم گذاشتم. ناهار خوردیم و بعد ناهار استراحت کردم. بعدش سریالم رو دیدم و بعد از اون مشغول طراحی سایت خودم شدم. وبینار نویسنده ساز بودم. یک ربع نوشتیم و من دوباره داستانم رو نوشتم. خیلی جالب بود فصل آخر داستانم رو مینوشتم. چند روز پیش ایدهای برای آخرش پیدا کرده بودم، و امروز نوشتم. بعد وبینار، دوباره روی سایتم کار کردم و فقط ۲ صفحه دیگه مونده تا تموم بشه. برای خرید بیرون رفتم. شام خوردیم و الانم میخوام برم سریال ببینم و چایی بخورم.
زهرا موحدی
از بهترین روز میآغازم: لباسم رسید به دستم، حس خاصی میداد به آدم، فقط لباس نبود، رگههای پروین زینعلی در جعبه، روی کاغذ که لباس در آن جلد شده بود، روی چسب و کارتی که از توی کت افتاد، اسم هم داشت: کت شراب شیراز، دامن مغرب.
کتاب «دستور مرگ فارسی» را خاندم، بازی جالبی با زمان کرده بود، مضارع، ماضی، آینده.
بخشهایی از فرهنگ لغات را خاندم تا فردا در کلاس خودواژه آماده باشم.
کتاب عادت هشتم را خاندم و استوری و پست گذاشتم، نوری خوبی نداشت ویدئو، کردم موش آزمایشگاهی اینستا را. نمیدانم مشکل پستها کجاست؟ که بازدید نمیگیرند.
رفتم خانهی مامان. جواد بریز و بپاشی کرده، کیک و تخمه، چندجور میوه، بلال.
مامان لبو گذاشته، دارم میترکم، نه به وقتهایی که چیزیی نیست بخوریم نه به حالا.
شاید بروم لیست کتابهایی که در دست خاندن هستند و یکی را انتخاب کنم برای چنددقیقه خاندن.
سال واژه: پذیرش
بخشی از کتاب اثر انتظار را خواندم.
بیشتر وقت به امور خانه و رسیدگی به خاک گربه هایم گذشت.
پیش به سوی محل کار
در لینکدین چرخی زدم تا آمار مشخص شود.
زبان تمرین کردم.
پادکست وبینار را زین پس گوش می دهم.
قبل از پایان شیفت خود را به گزارش نیک رساندم.
کمی هوای تازه میخواستم. درست است که باران آنچنانی ندیدم اما همین هوای ابری هم کافی است تا امیدوار به باران بمانم. خدایا برای تمام داشتههایم شکر. به قولِ شاعر، پاییز زمانی پادشاهِ رنگها بوده اما خب مثل اینکه پادشاهیاش به دورهی ما قد نداده است. به نظرم فصلها حداقل یکماه عقب افتادهاند. سراسرِ امروز کتاب چیرگی را خواندم. یادداشت برداشتم و بعضی فصلها را در ذهنم مرور و تداعی کردم. راستی امشب توی مهمانی بیشتر وقتم را به جای پرسه زدن در گوشی به مشاهده وقایع و گفتوگو با خانواده گذراندم.
حلزون چهرهش پوکر شده.
«مردی که در غبار گم شد» را دیروز برگشتم و امروز تمام.
به کتاب داستان کوتاه «هیچکاک و آغاباجی» هم امروز برگشتم. دو داستانش مانده بود. تا فردا یا پس فردا تمامش میکنم.
به «مرگ قسطی» هم بله.
حالا که حال و هوس یافتهام باز و معلوم نیست چقدر ادامه یابد، برسم به برخی نصفهنیمههایی که دوستشان دارم و میخواهم بفهمم چه میشود و چه میشود؟
دونکیشوت و آناکارنیای چاپی خریدم. از دستدومیها.
تمرین خودواژه. ساخت کلمه خیلی سخت است برایم. شاید هم چون گذاشتهامش دقیقهی نود اینگونه است. مثل هفتهی پیش هم.
برای پوست و تغذیه نوبت دکتر گرفتم. هر دوشان روی مخم هستند و هی به تاخیر مینداختم.
کارهای دیگر هم کردم ولی بیخیال.
شببخیر.
آزادنویسی امروزم خانومانه بود. زمینهاش همخوانی باران و پیانو، نرم و لطیف بود. اما این شروعش بود. لالوی واژهها خانم دلنشین گموگور شد و در نهایت هیبت اصغر سیبیل نمایان شد. پس زمینهاش هم…
تو ماه آسمونی در شب تارم…
چه خوشگل چه خوشگل چه خوشگل شدی امشب…
صدای دستا و جیغا…
سوتیا سوتیا…
بعد از ظهر بابا با نایلونی بزرگ از تخمه به خانه آمد. یه کاسه برای خودم جدا کردم. از کالین فالر بازیگر محبوبم فیلمی انتخاب کردم. سپس من و تخمهها نشستیم پای فیلم.
پاتریک مردی صاف و ساده در دهکدهای کوچک همراه خواهرش زندگی میکند.
یک روز معمولی طبق روال معمول به خانهی بهترین دوستش که یک نوازندهی ویالون است میرود تا باهم به میخانه بروند و به گفتوگو بنشینند.
اما دیگر هیچ چیز مثل قبل نیست. دوستش نمیخواهد او را ببیند و از حرف زدن با اون خودداری میکند. پاتریک میخواهد بداند که چه چیزی باعث نابودی رابطهشان شده. کالر (دوستش) میگوید که دیگر از او خوشش نمیآید. دوستی با او بیمعنی است چون که پاتریک را آدمی پوچ است. و او میخواهد مابقی عمرش را مفید بگذراند.
در پی تلاشهای مدام پاتریک برای بهبود رابطه، کالر او را تهدید میکند که اگر یکبار دیگر به او نزدیک شود انگشتهای خود را دانهدانه قطع و سرانجام خودش را میکشد. پاتریک غمگین میشود. حالا تمام دهکده از فروپاشی رابطهشان خبر دارد. پاتریک فکر میکند دوستش افسرده شده و حرفهایش جدی نیست. بنابراین برای زنده شدن دوبارهی این رابطه تلاش میکند. اما یک روز صبح که در خانه را باز میکند میبیند یکی از انگشتان کالر جلوی در خانه افتاده است.
فعلا نیمی از فیلم را دیدهام و مابقیاش خوراک آخر شب.
امروز پروندهی خودواژههایم را بستم.
داستانکم را هم نوشتم. هی بدک نیست. ایدهام را دوست دارم. به فکرم رسید شاید اگر داستانک دیگری مینوشتم بهتر بود. ننوشتم. امیدوارم ویرایش راضیام کند.
امروز حیات واژههایم را به کار گرفتم و با آنها نوشتم. خبر خوب بعدی هم این است که امروز کلی بستی توتفرنگی داشتم.
فقط همینو کم داشتم که بگه:«اگه یکم سعی کنه به زیست علاقهمند بشه و بره تجربی، خیلی خوب میشه.»
من چی میتونم بگم؟ برای بار هزارم داد بزنم به تجربی علاقهای ندارم؟ برای بار هزارم بگم نمیتونم زندگیمو بدون انسانی تصور کنم؟ اصلن چی داشتم بگم جلوی پزشک مملکت و پزشک آیندهی مملکت؟ آره. مامانم خوب میدونه چی رو باید کی و جلوی کی بهم بگه.
پزشک آیندهی مملکت، دخترعموی مامانم، برگشت گفت:«میری انسانی، بدبختیشو که کشیدی و سرت به سنگ خورد، اون موقع میری تجربی از اول میخونی. فقط چند سال از عمرتو هدر میدی.»
مامانم گفت:«آخه زورم میآد وقتی نمرهی زیستش بیسته، فیزیکش بیسته، شیمیش بیسته ریاضیشم بیسته پاشه عین دیوونهها بره انسانی. انسانی آینده داره؟»
دخترعموی مامانم گفت:«آجی، ولش کن. باید بره، ببینه تا بفهمه. وقتی با انسانی نون نداره بخوره، میفهمه.»
مامانم گفت:«خب چرا چند سال حروم کنه؟ نوجوونهای این دوره زمونه انقد یاغی شدن که یه حرف به گوش نگیرن؟ میخوام نویسنده شم! کی از نویسندگی پول درآورده که تو دومیش باشی؟ برو دکتر شو، کنارش چرتوپرتهاتم بنویس.»
آره. از وقتی یک مهر شد و من رسمن وارد نهم شدم، تمام خاندان بسیج شدن که نذارن من برم دنبال علاقهم. نمیگم درست نمیگن، ولی کاش یکم عطوفت بیشتری به خرج میدادن. وقتی اینجوری همه همزمان میریختن سرم، لجبازی درونم میگفت به جهنم، برو انسانی و ضایعشون کن. ولی امشب، نمیدونم چرا انقد حرفهای مامانم و دخترعموش، روم اثر گذاشت. انقدری که وقتی مهمونها رفتن من تا یه ساعت داشتم گریه میکردم که یا بدبخت میشم، یا میرم پزشکی و خون میبینم. در هر دو صورت بدبخت میشم.
من میتونستم یه نوجوون فرانسوی باشم که مشکلش اینه که چرا کلاساشون پنکه ندارن. یا میتونستم یه سوسک باشم که پا میذاشتن روش و لهش میکردن. یه پشه که تا میاومد نیش بزنه، میگرفتنش توی مشتشون. میتونستم خیلی چیزها باشم ولی توی خاورمیانه نباشم.
از شوخی بگذریم… من واقعن میخوام با آیندهم چیکار کنم؟ برم دنبال علاقهم و بیپولی بکشم، یا برم دنبال چیزی که ذرهای بهش علاقه ندارم و از رفاه مالی چشمگیرتری برخوردار باشم؟ نمیدونم. نمیدونم. شاید برای شما جواب خیلی واضح باشه، برای من هم واضحه. ولی هر لحظه که میگم:به جهنم، برو تجربی، یادم میآد که چه شوقی برای این داشتم که برم دبیرستان و کتابهایی مثل فلسفه و روانشناسی و جامعهشناسی داشته باشم. یادم میآد که چندبار توی ذهنم به دانشگاه تهران و رشتهی ادبیات فارسی فکر کرده بودم. باید با زندگیم چیکار کنم؟ واقعن نمیدونم. اگر کسی از شما عزیزان، تا اینجای این اراجیف رو خونده، ممنون میشم اگه تجربهای در این زمینه داره راهنماییم کنه.
بوسههای ویانا، شعر تو نتابی گل ماهگردانی میشوم غمگین دست دوم:
در اتاقت میپوچم
با تصویر صامت باران
اشیا ناپرهیزی کردهاند از مصرف تو
به زودی صبح
سیبی میشوم
زینب خانم صبح مطالب جلسه پیش کارگاه طرحواره 2 را مرور میکند و 4 ساعت از حضور در کارگاه لذت میبرد. فکر میکند دکتر محمدطاهری چقدر مسلط و با مثال تدریس میکند. فقط گوش دادن کافی نیست، باید خواند و خواند و خواند.
عصر هم در گروهدرمانی حاضر شد و صحبتهای دوستان حاضر در جلسه را تسهیل کرد.
یادش افتاد تمرین جلسه 2 خودواژه را انجام نداده است. با راه انداختن بازی بیایید کلمه بازی کنیم و تمرین انجام دهیم با کمک آقا محمدحسن، بانو کوثر و بانو رضوانه و در نهایت با انتخاب تصادفی صفحههایی از ده جلد «فرهنگ واژه سازی در زبان فارسی» و ورق زدن کتابهای «شاهدگوشی» و «فرهنگ اصطلاحات جانوران سیاسی» تمرین اول این جلسه را انجام داد. ابتدا بدون دقت به توضیح تمرین کل واژههای ساخته را فرستاد جا تمرینی. اما با درنگ که دیگر دوستان چه کردهاند متوجه ماجرا شد و تمرینش را اصلاح کرد.
روزگفتارش را هم با گفتوگو از بخش «[۶] مثل لاکپشت حرف زدن، مثل خرگوش فکر کردن؛ اختلاف سرعتِ گفتار و اندیشه» کتاب خوب گوش نمیدهی ردیف میکند.
همزمان با انجام فعالیتهای فوق، فصل اول سریال «به من دروغ بگو» را دانلود کرد. از اشتراک فیلمکیویش چند روز بیشتر نمانده. عین شتر دارد فیلم ذخیره و دانلود میکند برای روزهای بیاینترنتی و بیبرقی😊 این هم یک نوع آماده کردن خود با حفظ روحیه است. شما هم به جای ایرادگیری و نسخهپیچی پاشو کاری بکن.
امروز توی کارگاه صدای کلاغها که میآمد خودش را کلاغ جا زد و شعر سه خطی نوشت. چیه او شاعر نیست؟ ادعایی هم ندارد دارد تمرین شعر میکند.
داستان «مغروق» را از چخوف خواند. هیکل با کلاه کهنه و مندرسی با لبه طبله کرده بر سر دنبال کسب چندرغاز روزی با غرق کردن خود است. اول هم مظنه را تا چند روبل بالا میبرد و آخر سر به سی کوپک راضی میشود خود را به آب بیندازد و ملت را به ذوق بیاورد. یاد فیلم «صحنهزن» میافتد.
با فکر اینکه وای اسلایدهای جلسه دفاع پروپزالم ماند، میرود بخوابد.
امروز ژوژمان تمام شد و باری از روی دوشم برداشت. از آنجا که دیشب نخابیده بودم کلاس دوم را نرفتم و با انگیزهی تختخاب عازم خانه شدم. رسیدیم. فکریدم همسفر رسیده. راننده گفت مقصد شماست. آنقدر خابآلود بودم که نمیشناختم خانهها را.
خیلیوقت بود از این خاب ماشینیها نداشتم. مرا میبرد به زمانِ مدرسه و گیجزنیهای صبح و شوکه شدنها از مقصد.
شش با سردرد بیدار شدم. تصمیم گرفتم حالا که دوباره هفتهی سختی دارم تا شروع نشده اتاقم را مرتب کنم و پروژهها را یکجا بچینم تا ذهنآزاری نداشته باشم.
تمام طراحیجات را یک کنار جمع کردم که باز از شنبه شروع کنم. یک روز استراحت و جمعبندی زبان و کنفرانس.
اصلن انگیزهی نوشتن ندارم. دلارام دیروز چیزی گفت که پتک شد بر سرم. گفت یک موقعی اصلن نوشتن رو از دست نمیدادی. بهانه میآورم وقتی اضطراب کارها بر من فشار میآورند.
منتظر بودم امروز تمام شود تا نفسی بکشم و با فشار کمتر ژوژمان بعدی را راه بیندازم. حالا امروز چند تا از کارهایم رد شد. وقت دوباره برای هفتهی آینده. نمرهی قبولی را گرفتم اما احساس کافی نشدن را میداد. این است که این هفته از هفتهی پیش سختتر است و نیاز به برنامهریزیای قوی دارد. چه برنامهریزیِ قوی میسازد؟ نوشتن و در رأسش صفحات صبحگاهی و گزارش نیک.
https://t.me/ReyhaneRabani
قاب عکسش را روی میز گذاشتم و شمع ها را چیدم دور و بر عکس. گلهای تازهای را که صبح و منو آبجی خریدهبودیم را هم روی میز گذاشتم.
بعد چندسال هنوز عادی نشده و یک جای خالی بزرگ همهجا احساس میشود. چه قدر دلم برای مامانجون تنگ میشود و توی این شلوغی و سروصدا فقط جای خودش خالی بود، جای صدایش.
به عنوان کمکدست کنار خاله نشسته بودم و حلوا درست میکردیم و من قالب میزدم. بچهها هم خلال پسته میچیدند رو خرماها.
وقت خواندن و نوشتن نداشتم ولی بین کار ها برای بچهها شعر میخواندم و با هم جمله میساختیم.
راستش پیادهروی هم کردم یکی بچهها را به کلاس بردم و توی راه کلی صحبت کردیم.
با اینکه بدنم خسته است ولی امتیاز امروز را بالا اعلام میکنم. شاید بهخاطر ارتباطهایی که با موفقیت برقرار کردم و حتی ارتباطهایی که ناقص ماندند و دیالوگها را توی ذهنم ادامه دادم.
امروز از خوردن حلوای میکادو و درست کردن کردنش لذت بردم.
– رفتن به کلاس و درس دادن.
– تنهایی رفتن به بازار و قدم زدن.
– چیزی از بازار نخریدن اما یکوخردهای از محصولات بیقند یک مغازه کوفت خریدن.
– حرف زدن با ساجده در مورد پوستر رئالپر. به تصمیم رسیدن که کدام نقاشیام را استفاده کنیم.
– شرکت در وبینار نویسندهساز.
– پیام دادن به استادم برای هماهنگی کلاس و سفارش لباس.
– نامه نوشتن برای تولد مریم.
– برای وبینار قدری جست و جو کردن.
– اعلام تکالیف شاگردم.
– یه نامه برای تولد دوستم نوشتم و بهش فرستادم.
عزیز قلبم، تو از هیچ چیز گله نمیکردی، من هم از رفتنت گله نمیکنم، حتمن باید میرفتی. تو به انتخابها احترام میگذاشتی، من هم به انتخابت احترام میگذارم، پس نباید که احساسات من این زندگی تازه را برایت دشوار کنند. اما باور کن که هنوز نبودنت حتی ذرهای سادهتر نشده است، اصلن آیا قرار است که سادهتر شود؟
تو چه کردی آن زمان که جای امروز من بودی؟ کاش پرسیده بودم، کاش از احساست پرسیده بودم و از اینکه چه بر تو گذشت، حتمن حرفهایت به دادم میرسیدند. نپرسیدم و حالا در تقویم من، امروز تا ابدْ روز درد است.
پروردگارا، شما مهربانترین آدمها را میفرستی روی زمین تا مراقب بندگانت باشند و اگر آنها را میبری برای این است که آنها هم به مهربانی نیاز دارند.
From معصومه پاسدار on گزارش نیک ۱۷۰: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From لیلاعلیقلیزاده on گزارش نیک ۱۷۰: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From نرجس عظیمی on گزارش نیک ۱۷۰: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From طاهره قاسمب on گزارش نیک ۱۷۰: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From پروانه اسدزاده on گزارش نیک ۱۷۰: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From زهرا آزادی on گزارش نیک ۱۷۰: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From شبنم نیکو on گزارش نیک ۱۷۰: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ساره شوندی on گزارش نیک ۱۷۰: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From سامان مفیدی on گزارش نیک ۱۷۰: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From آرمیتا آرین on گزارش نیک ۱۷۰: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ثریا احمدیانی on گزارش نیک ۱۷۰: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From عادل صالحی on گزارش نیک ۱۷۰: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From فرناز کاظمی on گزارش نیک ۱۷۰: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From محبوبه نیری on گزارش نیک ۱۷۰: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From مینا طالبی on گزارش نیک ۱۷۰: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From زهرا موحدی on گزارش نیک ۱۷۰: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From اکرم سلطانی on گزارش نیک ۱۷۰: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From حدیقه شعبانلو on گزارش نیک ۱۷۰: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From حمید شاد on گزارش نیک ۱۷۰: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From سحر فرهادی on گزارش نیک ۱۷۰: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From مریم ابراهیمی قندک on گزارش نیک ۱۷۰: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From مریمبانو صنعتی on گزارش نیک ۱۷۰: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From آوا خیری on گزارش نیک ۱۷۰: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From زهرا هادی on گزارش نیک ۱۷۰: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From زینب قهرمانی on گزارش نیک ۱۷۰: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ریحانه ربانی on گزارش نیک ۱۷۰: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From آتنا کفاشی on گزارش نیک ۱۷۰: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From فاطمه آقاجانی on گزارش نیک ۱۷۰: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From حمیده وحدتی on گزارش نیک ۱۷۰: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From مریم کاشانکی on گزارش نیک ۱۷۰: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟