#از_من_چه_چیزی_در_تو_باقی_میماند؟
#سال واژه: صبر
امروز تمام ذهنم درگیر اثر آدمها بر زندگی و نگرش آدمهای دیگر بود. به این فکر میکردم که وقتی کسی از این دنیا میرود یا رابطهای را ترک میکند، دقیقاً چه چیزی از او در زندگی دیگران باقی میماند؟ آیا آنقدر خوب بوده که خاطرهاش به این آسانیها از ذهن نرود؟ آیا حضورش چنان دلنشین بوده که بعد از رفتنش، آدمها هنوز هم با یادآوری او لبخند بزنند؟ یا برعکس، آنقدر تلخ و آسیبزننده بوده که با رفتنش، چیزی در نگاه دیگران به دوست داشتن تغییر کرده باشد؟ شاید حتی کسی را به جایی رسانده باشد که دیگر نتواند با همان اطمینان سابق به آدم دیگری دل ببندد.
این چالش همیشه با من همراه است. هر جا که قدم میگذارم، هر رابطهای که شکل میدهم و هر کاری که انجام میدهم، گوشهای از ذهنم مشغول این پرسش است که سهم من در تجربه زیسته آدمها چیست؟ من از کنار زندگی دیگران چگونه عبور میکنم؟ آیا چیزی به آن اضافه میکنم یا باری بر دوش آن میگذارم؟ گاهی فکر میکنم آدمها فقط با حضورشان در زندگی یکدیگر اثر نمیگذارند؛ گاهی حتی غیبتشان هم تا سالها در تصمیمها، انتخابها و احساسات دیگران حضور دارد.
امروز تصمیم گرفتم مثل بسیاری از خانمهای خانهدار، تا لنگ ظهر بخوابم. ظاهراً قرار بود یک روز تعطیل واقعی برای خودم بسازم؛ بدون عجله، بدون برنامه و بدون آن فهرست بیپایانی که همیشه در سرم در حال اجراست. اما مگر میشود به ذهنی که هزار راه نرفته و هزار فکر نیمهتمام دارد، دستور سکوت داد؟ ذهن آشفتهام اجازه نداد خواب به چشمم بیاید. بعد هم مادر تماس گرفت و همان اندک امیدی که به خوابیدن تا لنگ ظهر داشتم، باطل شد.
مدتی است هوس خورشت آلو بخارا کردهام. امروز بالاخره بساطش را به راه انداختم. میدانستم بهجز دیانا که ظاهراً با هیچ غذایی مسئلهای ندارد، مهدی و دیاکو احتمالاً با دیدن خورشت شروع به اه و اوه کردن میکنند، اما تصمیمم را گرفته بودم. بعضی هوسها را نمیشود به رأیگیری خانوادگی گذاشت! پختم و اتفاقاً عجب طعمی داشت. حالا که دارم مینویسم، با یادآوری مزهاش دهانم آب افتاده است. من عاشق طعم ملس آلو هستم؛ همان مزهای که نمیتوانی بهسادگی بگویی شیرین است یا ترش. یک لحظه شیرینی خودش را نشان میدهد و لحظهای بعد ترشیاش غافلگیرت میکند. انگار هر دو تصمیم گرفتهاند در یک قاب زندگی کنند.
ظهر حمیده تماس گرفت و خواب نیمروز هم به سرنوشت خواب صبحگاهی دچار شد. بعد نوبت تمرین ساز و رسیدگی به تکالیف بچهها بود. ساعت چهار هم جلسه داشتم. با ظاهری کاملاً شبیه اسکیموها در جلسه آنلاین حاضر شدم. از آنجا که نظر سایر شرکتکنندگان درباره ظاهر من چندان اهمیتی برایم ندارد، با همان استایل قطبی و دوربین روشن در جلسه شرکت کردم. گاهی آدم به نقطهای از زندگی میرسد که دیگر انرژیاش را صرف مدیریت برداشت دیگران از خودش نمیکند. البته این را نمیدانم باید نشانه بلوغ دانست یا صرفهجویی در انرژی!
در همان حوالی مطلع شدم دوستی به کمک نیاز دارد. دلم میخواست همان لحظه به او زنگ بزنم، اما کمی مکث کردم. ادب حکم میکرد پیش از هر اقدامی، موضوع را از زبان خودش بشنوم؛ هرچند در همان فاصله، کارهایی را که از دستم برمیآمد شروع کرده بودم. کمی بعد خودش برایم پیام داد.
دیاکو را به کلاس سنتور بردم. هنوز صابون یک کودک بیشفعال به تن آن خانم معلم نخورده بود! وقتی کلاس تمام شد، خانم معلم درست شبیه کسانی که از یک نبرد نابرابر جان سالم به در بردهاند، از اتاق بیرون آمد. شَل و پَل شده بود؛ درست نقطه مقابل دیاکو که سرحال و خندان از کلاس خارج شد. ظاهراً انرژیای که دیاکو به کلاس برده بود، با همان شدت از خانم معلم خارج شده بود!
در خلال کلاس، به دوستم زنگ زدم. صدای گریهاش را که شنیدم، دلم فرو ریخت. نه به خاطر خودم و نه حتی به خاطر اینکه نمیدانستم چه باید بگویم؛ بیشتر از این جهت که احساس میکردم در آن لحظه، دوستم چیزی را فراموش کرده است: اینکه انسان، با تمام قدرت و ارادهای که دارد، در برابر خواست خدا همیشه اختیار همهچیز را در دست ندارد.
اولین جملهای که به او گفتم این بود: «خودتو جمع کن، این چه وضعیه؟»
میدانم، کمی بیرحمانه بود. شاید حتی در شرایط دیگری نمیتوانستم چنین جملهای را به زبان بیاورم. اما گاهی آدمها به جای شنیدن جملات تسلیبخش، به کسی نیاز دارند که آنها را از میان آشفتگی بیرون بکشد و دوباره روبهروی خودشان قرار دهد. این تکنیک را از دایی افشین یاد گرفتهام؛ همان شیوهای که پشت حرفهای ظاهراً بیرحمانهاش، مهری پنهان شده که دیر یا زود خودش را به دل آدم میرساند.
من هم بیرحمانه با دوستم حرف زدم، اما تمام آن لحظات، درونم عطوفتی به گرمای خورشید جریان داشت. دلم میخواست بداند که هنوز هم میتواند بایستد، هنوز هم میتواند تصمیم بگیرد و هنوز هم درون خودش نیرویی دارد که شاید در هیاهوی اتفاقات فراموشش کرده باشد.
من واقعاً باور دارم انسان موجود قدرتمندی است؛ البته نه به این معنا که بتواند بر همه اتفاقات مسلط باشد یا هرچه را خواست به دست بیاورد. قدرت انسان گاهی در پذیرفتن چیزهایی است که توان تغییرشان را ندارد و در عین حال، از دست ندادن توان ادامه دادن. باید بخواهد. باید دوباره خودش را پیدا کند. من فقط میخواستم این خواستن را به یاد دوستم بیاورم.
شاید همینجا بود که دوباره به پرسش ابتدای روزم برگشتم. ما از آدمها چه چیزی در خودمان باقی میگذاریم؟ شاید همیشه قرار نیست کسی را با جملات آرام و نوازشگرانه از سقوط نجات بدهیم. گاهی یک جمله تند، اگر از جای درستی برخاسته باشد، میتواند دستی باشد که آدم را از لبه پرتگاه عقب میکشد. البته مرز میان محبت و تحمیل، و میان تلنگر و زخم زدن، باریکتر از آن است که بتوان همیشه با اطمینان از آن عبور کرد.
شب، مامی کسالت داشت. شام هم با پلو و نیمرو گذشت. بابا نیمرو را هم مثل مامی درست نمیکند و بچهها به جان بابا غر میزدند! ظاهراً بعضی مهارتها هم مثل بعضی آدمها جایگزین ندارند. حتی اگر کسی همان غذا را با همان مواد اولیه درست کند، باز هم چیزی از طعم اصلی کم است؛ شاید دستهای آدمی که سالها آن غذا را پخته، شاید خاطرهای که همراه هر لقمه به سفره میآید.
حالا که به روزم نگاه میکنم، میبینم از فکر کردن به ماندگاری آدمها شروع شد و به خورشت آلو، جلسه اسکیمویی، کلاس سنتور، گریه یک دوست و نیمروی بابا رسید. یک روز کاملاً معمولی، با اتفاقاتی که شاید هیچکدام بهتنهایی اهمیت چندانی نداشته باشند، اما کنار هم تصویری از زندگی میسازند.
هنوز هم نمیدانم وقتی روزی از این دنیا یا از زندگی کسی بیرون میروم، دقیقاً چه چیزی از من باقی خواهد ماند. شاید خاطره یک گفتوگو، شاید طعم یک غذا، شاید جملهای که روزی در لحظهای دشوار به زبان آوردهام، شاید هم فقط احساس مبهمی که کسی از بودن در کنارم به یاد میآورد.
اما یک چیز را امروز بیشتر از قبل میدانم: دلم نمیخواهد رفتن من، دوست داشتن را برای کسی دشوارتر کند. نمیخواهم کسی بعد از تجربه حضورم، از اعتماد کردن بترسد یا تصور کند که نزدیک شدن به آدمها الزاماً به رنج ختم میشود.
اگر قرار است چیزی از من در زندگی دیگران باقی بماند، دوست دارم آن چیز، اندکی شهامت برای ادامه دادن، کمی امید به زندگی و میل بیشتری برای دوست داشتن باشد.
شاید ماندگاری واقعی همین باشد؛ اینکه بعد از عبور تو، آدمها هنوز بتوانند به زندگی دل ببندند، به آدمها اعتماد کنند و بدون ترس، دوباره دوست داشته باشند.
#۲۳آبان۰۵
#سوگندستاره
#شبانهها
https://t.me/SougandSetareh
من هم مثل رفخا خیال میکردم بوف کور را میخانیم و دو گولوپ نَگد هم رویش و پرونده مختومه. اما زکّی. دیدیم این گِصه سر درازی دارد. گفتیم پس تا آستینمان پایین نیامده برویم تا فیها خالدونش. تا نشود گوزی بر آب. مو به تنم سیخ شد که چرا ملت اینگدر چیز نوشتهاند دربارهی این مردک افیونی و کتابش(بوگودا گودش گوفتی): با صادگ هدایت آشنا شویم. چرا هدایت خودکشی کرد؟ بحث دربارهی صادگ هدایت. نگد آثار هدایت. نابِگه یا دیوانه؟ و، و، و… راستی این وسطمسطها چندتا لُگتمُگت ارشمیدسوار یافتم یافتم: گصههای بیبیگوزک. ادبیات عنگَلابی. فحشمند. لیچاربافی. به گوش گرفتن. خلأبان. خلأدانی. افیونی. تمهید. مسامحه. اذعان. آتیهدار. تراخم. راستی یک لگت هم گوردون رمزیوار پخیدم خودم: دوستاندازی. نوعی پوستاندازیست دیگر.
جوزف بویس، هنرمندی آلمانی بود که یکی از عجیبوغریبترین اجراها را سال ۱۹۶۵ م. در دوسلدورف به نمایش گذاشت؛ با عنوان: «چگونه میتوان نقاشی را به یک خرگوش مرده توضیح داد؟» (اسامی مذکور صرفن جنبهی تزئینی و پرستیژی دارند.😁)
بگویم برایتان که این حرکت همین حالا هم ممکن است برای ما قفل باشد، چه برسد به شصت سال پیش. چرا؟ چون او در نمایشگاهش تماشاگرها را پشت پنجرهی گالری نگه داشت و سه ساعت تمام نقاشیها را به یک خرگوش مرده نشان داد. هنرمند هم اینقدر یزید؟ تازه فقط این نبود. جوزف در این نمایش که به نوعی هنر اجرا محسوب میشود، صورتش را با عسل و ورقههای طلا پوشاند، در فضای گالری یک درخت صنوبر مرده گذاشت و به پاها یک کفش آهنی و یک کفش نمدی بست.
تا همینجا همهچیز مضحک نیست؟ فکر میکنید چرا؟ چرا ترجیح داد خرگوشی مرده را در آغوش بگیرد، پنجهی حیوان را به تصاویر بکشد و در گوشش زمزمه کند؟ چرا خرگوش مرده؟ وقتی حتی زندهاش هم امکان پاسخگویی و فهم ندارد!
بویس کلافگیاش را در قالب این پرسش بیان میکند: واقعن میتوان هنر را با توضیح و استدلال به دیگری منتقل کرد؟ اگر قرار باشد هنر را فقط برای کسانی توضیح بدهیم که از پیش قواعد فهم آن را میدانند، اصلن چه چیزی از تجربهی هنر باقی میماند؟
دلم برایت کباب شد مرد! اینقدر دل پری داشتی؟ خلاصه، او به عقلانیت صرف انتقاد داشت و به نظرش شهود، تخیل و تجربهی حسی راههای دیگری برای فهم جهان بودند. انگار میخاست بگوید یک خرگوش بیشتر از انسانی که در عقلانیت خشک خودش گرفتار شده، ظرفیت دریافت دارد. (حالا تو نفهم! کی ضرر میکنه؟ من یا تو؟)
بگذریم از معنای نمادین عسل و طلا، اما پوشیدن آن کفشها شاید جذابترین قسمت ماجرا برای خودم بود. نمد عایق و گرم است و آهن سنگین و سرد. گام آهنی او صدا تولید میکند و گام نمدی صدا را میگیرد. بعضی معتقدند بویس میخاسته هنر را اینگونه نشان دهد: یک قدم خاموش و یک قدم پرصدا. من اما معتقدم قضیه اغراقآمیزتر است؛ شاید صد قدم خاموش و یک قدم پرصدا.
به هر حال، چرا اینها را نوشتم؟ وقتی همکلاسیام در نوبت هنر اجرا از بویس میگفت، دلم برایش کمی سوخت. احساسش را میفهمم؛ حتی شاید تجربه کردهام. دلم میخاست بویس را بیاورم مدرسهی نویسندگی. با بچهها آشنا کنم. بگویم: «بویس، به جز خرگوش مرده با ما هم میتوانی صحبت کنی.» لذت بودن در این جمع ارزشمند را با او تقسیم میکردم؛ بودن کنار انسانهای دوستداشتنی و همدغدغه. مثل شنبهها در خیالخانه.
وقتی دور هم جمع میشویم و با ذوق شعری را میخانم یا از شعریجات میگویم، بینهایت شوقانگیز است که آنها این ارتباط را برقرار میکنند و با من همحس میشوند. ساده نیست؛ شصت سال پیش هنرمندی از درد شنیدهنشدن، گالریای با یک خرگوش مرده برگزار میکند؛ اما امروز من در اتاقم با جمعی بینظیر و بالنده همراهم. یکی از یکی بوسیدنیتر.
دانشگاه و خانه و پایاننامه، از همیشه شلوغترم کرده، اما گاهی واقعن بیتابم برای شرکت کردن در وبینار دوستانم. اگر زورم نرسد، حسابی غصه میخورم؛ مثل وقتی که از وبینارهای الهتین (علیزاده و نصیری)، نگار و سحر و ندا و آقای چپانی و شیما و فاطمه و… جا میمانم. مثل همین دیشب که یکچهارم پایانی وبینار راوی، افتادم به معدهدرد و از ماتریکس خارج شدم.
دراز کشیده بودم و آرام مالشش میدادم. این تکه گوشت کوچک گوارشی که موظف است به من آلارم بدهد؛ که رحم کن به ما، که نکش خودت را. چطور میتوانم از او هم سپاسگزار باشم؟
صبح که بیدار شدم، دستپاچه غذایی ترتیب دادم. کلاس کتابت را خابم برده بود. (حذف نکند، صلوات!) بعد هم عجلهای آماده شدم و رفتم دانشگاه. همزمان در گروه پرورش خلاقیت برای بچهها صدا میگذاشتم که برای کمپین چه کنیم و چه نکنیم. طبق قانون ضمیمهای بر امکانها، همان روز میان آنهمه جمعیت ساغر پیدایش شد. چه خوشحال شدیم هر دو! ارائه داشتیم و تمام مسیر را با هم بودیم. کیف داد.
در کلاس، ارائهی اول دربارهی هنر اجرا بود. به جز جوزف بویس، مهمترین هنرمندش مارینا آبراموویچ است. بعدتر از او و آثار حیرتانگیزش خاهم نوشت. اینقدر ارائهاش طول کشید که ما مجبور شدیم نفسبُر و ضربالاجلی کار را دربیاوریم. خیلی خوب نشد. انگار مونتاژی فشرده از چند ویدئو بود. ولی راحت شدم.
نمیدانم چرا دانشگاه غلغله بود. شاید ثبتنامی چیزی انجام میدادند. چون این وسطها یکی شیرینی پخش کرد. برگشتنی از میدان انقلاب مقوا و مرکب خریدم. اصلن نگویم از قیمتها که هیییع…
یک ساعت تمام در مترو سرپا بودم. مترو هم غلغله بود و دعا میکردم مقوا کجوکوله نشود. خیلی خسته شدم. حتی فرصت نکردم بیسکوئیتی چیزی بخورم؛ فقط یک قرص مسکن.
همچنان در گروه پرورش خلاقیت بحث و صحبت بود. به خانه رسیدم و زیر غذا را روشن کردم. گرفتم دور فایل قرار و مدار. همزمان وبینار نویسندهساز را بودم که از کارگردانی روزهایمان گفته شد. چقدر این اصطلاح را دوست داشتم!
دوباره فراموش کردم که هیچ نخوردهام. در این هیریویری، وایفای لپتاپ هم پرید؛ دقیقن نیمساعت قبل از وبینار. کلافه و کفری شده بودم. بالاخره به لطف چندتا کُد و گزینهی شانسی درستش کردم و به خیر گذشت.
این جلسه برایم خیلی مهم بود و بیشتر هم طول کشید. اما متأسفانه دکمهی ضبط صدا را نزده بودم و تنها ویدئویی باقی ماند از تصویر و اجرا. 🫠
رفتم به وبینار راوی. همزمان سفره انداختیم برای شام. اولین قاشق را که بالا بردم، غرغرات معدهام شروع شد: «همیشه باید اولویت آخرت باشم؟ نمیگی منم معدهم. مثل همهی معدهها. آستانهی تحملم حدی داره! چرا نمیبینی منو؟» قهر کرد. من هم مابقی شب را افتادم به دلجویی و منتکشی که: «حالا تو کوتاه بیا تصدقت بشم. از درد دارم میمیرم.»
راستی، حین ارائه بود که پست بستهی مامان را آورد. از جنگ که برگشته بودیم، لباسهای زمستانم را نیاورده بودم. قرار شد پستش کنند. لباسها رسیدند با کلی خوردنی. مامان هنوز میداند چه شکموییام. یک بطری کندوی عسل با چند مشت انجیر و خرما و لیمو.
زنگ زدم تشکر کردم. گفت بیشتر از اینها برایت کنار گذاشتهام. زودتر این دو ماهت را تمام کن و برگرد. اینطوری که گفت، دلم تنگ شد. خیلی تنگ. اینقدر تنگ: 🤏
صبح با عجله اسپرسو دوبل را به چشم و مغز خستهام تزریق کردم. اسپرسو دوبل؟ چه غلطا. معادل فارسی هم دارد؟
بله. اسپرسو دوگانه.
بوم کسبوکار را باید میرساندم. تا قبل از ظهر تکمیل شد، فرستادم. خیالم راحت شد. این را در مورد خودم فهمیدهام که وقتی کارها را به موقع انجام میدهم خوشحالترم.
بعد با خانم ز جلسه داشتم، دربارهی ارائهی مشترکمان. قرار است با الهام از یک فیلم که دربارهی دختری تنهاست، سهشنبه اجرا داشتهباشیم.
یک گردو روی اوپن آشپزخانه بود. به طرفةالعینی شکستم و خوردمش. از صبح با همان اسپرسو دوگانه سرپا مانده بودم.
ناهار خوردم، چرت زدم، نویسندهساز رفتم، نوشتم، بازی کردم. ساعت ۸ وبینار افشین محمد بود. نوع بودن این انسان برایم جذاب است، یادگیری دارد. تا آخرین لحظه آنجا بودم.
شام، چای و تمام.
مامانم جلد اول آثار چخوف را با ترجمهی سروژ استپانیان از کتابخانه برایم آورده. سه داستان اولش، «یک دست و دو هندوانه»، «پیش از ازدواج» و «پدرجان» را خواندم.
لوح تقدیر پانزدهمین دورهی کتاب سال هم در صفحهی اول کتاب بود که آن را هم با جدیت بیدلیلی خواندم. پای برگه، امضای سیدمحمد خاتمی بود. با ChatGPT کمی غیبت خاتمی را کردیم و نمیدانم چطور شد که صحبت به پرستوهای نظام رسید. حاصل این گفتوگو هم طبعاً هیچ بود.
اسم دستیار هوش مصنوعیام آذر است؛ موجود کوتولهای که فکر میکنم جن باشد.
شاهین کلانتری در وبینار نویسندهساز خواست از هدف روز خودمان بنویسیم. نقشه، موانع، پشتیبان و … ارتباط داشته باشد یا نه، خواستم در بارهی «انصاف و عدالت» بنویسم. الهه علیزاده در سرزبان گفت.
گفت که از کجا شاهد گیر بیاوریم برای اثبات منصفانه بودن یک رخداد یک ماجرا یا یک اتفاق؟
یعنی خیلی سخت است. میپرسم. از خودم. پدیدهای داریم به نام فراموشی. آخَر این پدیده فقط از ناتوانی حافظه نمیآید. با عمدیاش چه کنیم؟ آنجا که راهی برای گریز از مسئولیت باشد.
فکرم فکرم را مشغول کرده. آزارم میدهد این عذابفکر.
میدانی این مایهی عذاب کیست؟
فرض بر نهمحال خانم ایکسی یا آقای ایگرگی دوستنمای چندین ساله باشد. فرض بر نهمحال همسایهی سمت چپی خانه باشد یا سمت راستی، بالاخانه باشد با پایینخانه، چه فرقی میکند نیش تَرهای عذابش؟ چرا خوشم نمیشود از تَرهای نیش؟
از کجا بدانم افکارم درست است یا غلط؟ موهوم است یا روشن؟ چگونه حالیام بشود دارد درست فکر میکند؟ با همان افکارم هستم.
اما یک چیز. همیشه آزارهای درونی چه خودمان مسبب شویم و چه دیگران نمیتواند بد باشد. چرا؟ آزار، نیشتری است که به ضعف درون ما میزند. هشیار میکند ضعفمان را، نیرومند میکند.
دوباره ناقض حرفم میشوم: حال اگر نیشها خشک باشند نه تر، آتشِ خرمن زمینِ درون تا کی خاموش میشود؟ آنوقت نیرومندی را کجای دلم بگذارم؟
عدالت را چطوری کمی پهن کنیم؟ جاریاش که پیشکشمان.
چراغ انصاف را چه کنیم وقتی برای گوشههای تاریک یک رخداد باید روشنش کنیم؟ و آنوقتی که کسی تاریکش را مایل باشد.
وقتی شاهدها رفتهاند و حافظهها به فراموشی عمدی پناه بردهاند؟
باز هم نتیجهای بر فرض نهمحال میگیرم:
به گمانم انصاف همین باشد: نه برای اثبات حقانیت خودمان حقیقت را خم کنیم و نه برای حفظ آرامش دیگران آن را انکار کنیم.
در خیالخانه بودم با ساجده. از شعر و تخیل و تجربهی شعری گفت. از منصور برمکی خواند.
سارا چگنی را بودم. وبینار راوی را.
ندا را از دست دادم. خطخطی را. اما چه شد؟ تکلیفش را انجام دادم.
با فرزندانم حرف میزنم. دیوانهام اگر غصه بخورم، حرفی بیازارتَم. دنیا مال من است وقتی این عزیزکان را دارم.
افشین عزیز
جمعه با همسفران نویسندهساز قرار تازهای گذاشتیم و بناست سرسختانه به آن پایبند باشیم. اینکه جدیدترین آموختههایمان را در فهرستی ثبت کنیم. چگونه؟ گام به گام برایت میگویم تا تو هم همراهمان شوی:
یک.
در بستری دیجیتال فهرستی میسازیم با این عنوان:
«تازهترین آموختههای من»
دو.
با بررسی دقیق حوزههایی که مشتاقیم در آنها «دائمالتحصیل» باشیم، دستِ کم ۳ و دستِ بالا ۷ شاخهی اصلیِ را برمیگزینیم.
مثال:
تازهترین آموختههای من در زمینهی فیلمنامهنویسی
تازهترین آموختههای من در زمینهی نظریهی پیچیدگی
تازهترین آموختههای من در زمینهی شعر
تازهترین آموختههای من در زمینهی تندرستی
تازهترین آموختههای من دربارهی فرزندپروری
سه.
کار اصلی از این مرحله آغاز میشود. میکوشیم آموختههای جدید خود در هر زمینه را در اسرع وقت به فهرست بیفزایم، اما به شیوهای خاص:
در قالب جملهای بسیار فشرده و در عین حال دقیق.
طوری که با بعدها با مرور جملات، جانِ کلامِ هر آموزه یادآوری شود.
چهار.
هر هفته یک روز (بنا به قرار نویسندهساز، جمعهها) فهرستمان را بازبینی میکنیم، و منابعی برای یادگیری در طول هفته در نظر میگیریم.
مزایای پیوستهکاری به این شیوه بسیار است، از جمله:
مرور آموختهها سهلتر مینماید.
اشتهایمان برای یادگیری تیزتر میشود.
میتوانیم بین زمینههای گوناگون پیوندهای خلاقانهای ایجاد کنیم.
━━━━━━━━━━━━━━━━
بیفزایم فهرستی از ارتکابات شنبه را:
نوشتونویس و کتابغرقگی. جلسهی «تمرینجا» و نقد و بررسی ۵ نوشته. ۲ نوبت پیادهروی. وبینار «نویسندهساز» و ایدهی «هدف روز»: تبدیل روز به داستانی کامل. طراحی پوستر کارگاه «قصهگری». تماشای فیلم « Barreda». یک خروار کار خردهریز و مطالعهی شبانگاهی.
━━━━━━━━━━━━━━━━
یادآوری کنم:
ثبتنام ۷۸دورهی نویسندگی خلاق و ۱۵مین کارگاه شعر در جریان است.
تازه: اطلاعیهی کارگاه «قصهگری» هوا شد.
━━━━━━━━━━━━━━━━
ما آیندگانیم.
هدف. در آزادنویسی وبینار به دنبالش میروم. دریغ میکند خود را از من. فرار میکند. میترسد. چون همیشه رهایش کردم. ترک شده. از شدتِ رهایی تَرَک برداشته. من اما به دنبال معنای دقیقی برای آنم. هدف چیست و چرا گاهی فراموش میشود؟ استاد پیشنهاد میدهد هر روز را یک داستان ببینیم در قالب فیلمی دوساعته. هدفمان چیست؟ چیست آنچه زنجیروار رخدادها و حادثهها را بهم پیوند میدهد تا به آن دست یابیم. نمودار دقیقی از هدف تا نتایج را ارائه میدهد. نیازمند پرداختن بیشتر و مکمل است.
امروز پُروبینار بود. وبینار نویسندهساز. خیالخانه و راوی. سعی کردم برسانم خود را و گوش بسپارم. تا چه اندازه موفق شدم؟ نمیدانم. ولی رفتن به وبینار دوستان شوق و ذوق دیگری بههمراه دارد.
دوباره آزادنویسی میکنم و جریان تداعیها را دنبال میکنم. به یکی دو نکته مهم برخورد میکنم و این تلاطم برخاسته از اضطراب پس از نوشتن، آرام میگیرد.
متن کانالم پس چندبار نوشتن جمله اول و نپسندیدنش، تبدیل به نامهای جانگداز برای مادرم میشود. این روزها بیش از پیش فکر میکنم که خوب نمینویسم. ساده و تکراری و یکنواخت.
شعر میخوانم از دو شاعر: شهریار و احمدرضا احمدی. و بیتی از شاعر احمدی:
بیگانه کند بر غم ما خنده ولی ما
با چشم خودی در غم بیگانه بگرییم
رمانِ« مادران و دختران» جلد دوم به پایان میرسد و دایه ماهمنیر از جهانِ زندهگان به دنیای ابدی میپیوندد. چه داستانهایی شکل گرفت. اعتراف کرده و میکنم هرگز تاریخ برایم جذاب نبوده. اما حالا احساس نیاز شدیدی دارم به اینکه باید دریابمش. بخوانم و بدانم از آن.
از نمایشنامهٔ« اتاقی در هتل پلازا» نیل سایمون پرده دوم را به اتمام میرسانم. بین نخستین پرده و این، شاهدِ زندگی برفنا رفتهٔ زوجی هستیم که در اتاقی مشترک در زمانهای نامشترک هستند.
چند یادداشت از« با شما نبودم» فرسی میخوانم و هربار ذوق افزونتری دارم برای همراهی با قلم فرسی حتا در همین قلماندازها.
دارم ووس قبلی خیالخونه ره گوش میدم که جا مونده بودم درگیر کارهاای خونه بودم که یادم رفته بود.
اَی داره از سهشنبه دورهای شعر استاد ره توصیف میکنه. ازی که نیمهای اول تمرین دارم و نیمه دوم گازخورد و خیالخونه هم چنین مثلِ دورهای شعر باشه!
وقتیکه شعر میخونم یک حالتِ فراغت بمه میده، چهخوبه خیالخونه یک حالتِ محفل شعری داشته باشه که هم بمه جذاب باشه و هم به شما راحت باشید. مه همیشه به خیال ترکیب بودم هرچه جلوتر رفتم شعره هم درکوفهم کردم همیشه خیال بمه پررنگ بوده و دیدم شعر هم به خیال ترکیبه چو هنرهم میخوندم بمه ای خیالخونه پُررنگوپررنگ شد.
ساختار خیال خونه دو بخش داره
بخشاول: مه از شما میزبانی میکنم شعر میآرم . قصه میآرم و چیزهاایکه به خیال مربوط باشه
بخش دوم مهمونخونه است:
که اوجا شعرهاای خوده میفرستید یا که مه میخونم یا برای شما دسترسی میدم که بخونید!
خلاصه موجِمجنونی خاهم داشت هر هفته یکبار
ایها کلامِ ساجدهخانوم بود
و در آخر قولِ شاعرانه که میخاد مجله بسازه واسطِ شعرها که مه نخاهد بودم و ساجدهخانوم هم خاد گفت مه نمیفهمم!
ما گنجینهای از درون ما دارِم که میتوانِم در بیآرِم و به خیالخونهای شعری تبدیل و تقبل کنِم
ایداره ساجدهخانوم میگه: تصور کنید یکی میآد در ره باز میکنه میآد او اتاقِ که خیالخونهای خود تشکیل دادید چه میگه:
هیچی عزیزم وقتی مادرم دره بازکنه میگه :
ها دیگه درِ بهشته باز کردند گفتند صدیقه وارد میشه ایقدر دختر نمازخونِ بودم یک وقتِ نگونپرس مادرم یک سره ایتیکه بمه میانداخت!
وبینار استاد هم خیلی خوب بود ایقدر خوب بود فقط در فکرِ دیروزهم همچنان باید دوباره گوش بدم:
استاد میگه اخیرند روزی داشتید نو یا ده بدید نه نبود متاسفانه!
مه یک چیزی خیلی مره شوکه میکنه ایکه از چیزهاایکه خیلی بیمعنی است و نادیده گرفته میشه از خیلیها استاد از او نکات استفاده میکنه و میره آخر که موضوع چیست یکجوری میچینه که هرگز عقلِ هیچکس نمیرسه داخلِ اتاق که میخاد جمع کنه واقعن چندین دفعه بَرِم سوال شد از کتابها یاد گرفته، نه کتابها فقط مسیر نشون میده نه مقصد. از زیستِ خود یاد گرفته؟
تقریبیست یکم میآد!.
اما مه فک میکنم از مسیریکه بچهگی آغاز شد تا فعلن چه شده جمع آوری میکنه و به ای نتیجهها میرسه از نظرِ خود هم و ای سوال ره خودِ استاد میتونه جواب بده و مه در مورد اش نویسداری کنم!
در چنین روز به خود نمره خوب میدید؟
جواب:
روزیکه بمیرم و آرام گیرم در قبر پیشِ (خدا )
او روز نمره زیست هم ده هسته!
در چنین روزی خوده نزدیک میبینید یا دوره؟
جواب:
معلومه نا معلوم
اما حس میکنم یک وظیفه دارم او ره انجام بدم بعد اتفاق میافته او وظیفه چیست خود هم نمیفهمم حی دنبالِ او میگردم!
حفظِ توجهای روزانه است میشه که به هدف رسید؟
جواب:
باید هدف ره بگیرم تا به او جاایکه میخاد برسِم باید هدف ره به نزاکت جدی بگیرید در خیالخونهای زیستِ اتاقِ خود.
— هدف چهجوری باید در روز جاری بشه یعنی چند ساعت؟
جواب:
میخام روزی یک ساعت بازرسی کنم به هدف هم چو استراحت هم میخام وظیفه مادری و همسری. خونهوزیست پاککاری رسیدن به عمقِ خابوخیال در مکرر روز هم حتی در پنج دقیقه نویسداری یا تحقیق انجام بدم او یک ساعت ره اما همو هم تحقق اش سخته!
فرض کنید که میخواهید از روز خود یک فلمِ دو ساعته در بیآریید آیا میشه از نظرِ شما؟
جواب:
از نظرِ مه بلی اما باید از داخلِ تارِ مو خالیگاه در بیآییم که روشناای داشته باشه
مثلن:
بروِم از شعرِ حافظ نقطه ضعف اش رو در بیآری کجا کار اشتباه کرده که ما گذر کنِم
چیزی نا ممکن اما ممکن باید عاقل باشی حتی از چای آبی که میذاری در سنگِ اوپینِ خونه داستان جور کنی!
ایهاره به خودهم دارم یاد آوری کنم تا بینم کجا کارهم درسته و کجا اشتباه!
ایقدر دوستدارم حال نویسندهساز ره چو نگو واقعن فک کنم تو دورهای شعر هستم خیلی دوست دارم جدییت استاد ره واقعن ایروزها کیف کنم از تک تک واژهای یا کلاموکلمهای که استاد داره میگه هرکدوم یک مقصد داره یعنی فرصت ندارم اما هر کلمهای ایروزها یک بررسی کامل میخاد تا منظورِ استاد ره فهمید بخاطرِ ای هسته هرچه استاد میگه مه جواب ندارم چو جوابها کم میآرند او واژهایکه هم خودهم و هم استاد قانع کنه ندارم به فکرم نمیرسه فقط میخام بررسی کنم.
با عاطفه اسلام زاده حسودی کردم کانالِ او هم باید پیدا کنم جز لیستهام شد باید بررسی کنم از چه جهت نویسداری کنه!
اما خلاصه از هدف هم بگم ایره که یک هدف بزرگ دارم ولی باید روزی یک ساعت اوره بررسی کنم حتی نتیجه او چه میشه نمیفهمم اما نمیخام بیکارهم باشم نمیگم چیهسته از او هدفها استاده که میخاد سوپرایز کنه!
حال رسیدم به ضربالمثل که میگه:
( چه کنم نه گوزم به آب یا گوزید به آب )
/ یک نقاشی کشیدم چو نگو نپرس اگه در آینده نقاش شدم تا ابد یادِ ندا احمدی میمونه چنان خوب بود یادِگاری گذاشتم تو کانالم باورتون میشه دخترم بهتر از خود هم نقاشی کشه
/ دیشب منتظیری ووسِ ساجده خانوم بودم سبط کرده و بزاره که بررسی کنم. موضوعاتِ مهمه چندین دفعه گوش میدم
سوپرایز ما کرد ووس به ویدا رفته بود سبط نشده بود متاسفانه حال دوباره خلاصه سبط کرده گذاشته ووس ره،
نویسندهساز تموم بشه میرم گوش میدم ببینم همیشه خلاصهها هم گاهی خوبه چو جمعبندی میشه!
/ استاد داشت میگفت: هرکس بخود یک وبینار تشکیل داده است و گروه تشکیل کرده بخود که ناسند به ای فک افتادم مه همیشه جز اعظا گروه هم نه وبینار تشکیل دهم و از خود بروز دهم چیزهاایکه یاد گرفتم نمیفهم به نفع هم است یا نقص هم ولی خوبه که هستم!
/ خلاصه از صبح مه بودم و استاد و ساجده خانوم بدونِ نهاروشام پذیرائی کردم!
/ چو داشتم بررسی میکردم گذارشنیک هم دیر شد
https://t.me/sadegaalezadai
گزارش نیک ۱۴۴ من/ شنبه ۲۳ آبان ۱۴۰۵
ساعت ۵ که آلارمم به صدا در آمد خیلی خابم میآید خاموش میکنم و میخوابم ساعت ۶ مجدد ز میخورد این بار به دلیل بهتر شدن حالم بیدار میشوم و آبی به صورتم میزنم و وارد وبینار استاد اعظم رمضانی با ادامه موضوع جذاب هفته پیش آزار روانی میشوم . عاشق کوچینگ عمیقم و نکات مخفی در لایه لایه هایش.
_ بعد از پایان وبینار صفحات صبحگاهی دیرگاهیام را مینویسم از روز دوشنبه هفته گذشته تصمیم دارم حتی اگر خاب ماندم باز هم هر روز بنویسم تا از اثراتش محروم نمانم.
ـ تمرینجا موقع ناهار خوردن
دولینگوی ترکی استانبولی تا دوم شدنم
_وبینار الهه علیزاده نازنین و با پرده نصب کردن بدلیل بی صبری مریم و کامل همراه نبودنم و حرص خوردنم و از ناچاری دم نزدنم.
_ نویسنده ساز محبوبم و تمرینات محبوبم و لذت بردن از آن
_تست پلن شرکت جدیدم و با امتیاز بالا قبول شدنم.
_شرکت در دو جلسه معرفی محصولی شرکت
_شرکت در وبینار شکیبا اسکاف نازنین، ساجده حقپرست، زری قوام
_یوپریم محبوبم و افشین محمد با موضوع: «حد رضایت تا حد لیاقت» و هدیه گرفتن یک وبینار گران بخاطر تا آخر وبینار ماندن.
_ شروع کتاب «طفل صد سالهای بنام شعر نو»که مصاحبه صدرالدین الهی با نادر نادرپور است در جستجوی کتابی از نادر نادرپور یافتهاند.
_ خاندن کتابهای تمرینات دوره خردهخاطره و نوشتن تمرین آن.
_گذاشتن صبحانه با شعری از پابلو نرودا در هر دو کانالم.
_ گذاشتن بخشی از وبینار میتاپ روز چهارشنبه دکتر ناهید کریمیان در مورد این که «آیا اشک اجداد ما بر زندگی ما یا «ژنوم» ما اثر دارد؟»
_انجام تمرین روز جمعه وبینار نویسنده ساز مدیریت آموختههای روزانه و درج هفتگی آن در فایلهای مجزا و انتقال از نوت گوشی به فایلی در لپتاپم.
_نصب پردههای هال را که از صبح آغازیدهایم، تا شب ادامه مییابد.
https://t.me/mahro1402
سالواژه: حواسپرتی
رفتم پیاده روی با آکام کوچولو
رسیدم مغازه عطاری میخواستم برای سس مایونز که خودم درست کرده بودم پودر خردل بخرم. موقع حساب کردن اومدم کارتم رو از کیفم در بیارم دیدم نیست. تو خونه چک کرده بودم که برداشتم اما نبود. گوشیام را خونه جا گذاشته بودم حتی نمیتونستم کارت به کارت کنم. گفتم: عذرخواهی میکنم میرم خونه کارتم را بردارم دوباره بر میگردم.
اومدم بیرون و اینبار جلوی کیف را گشتم و آن را یافتم.
برگشتم مغازه و گفتم: بفرمایید پیدا کردم.
مشتری جلوی من که یه خانم چادری بود گفت: ببخشید تو رو خدا ما پشت سرت غیبت کردیم گفتیم: وقت مردم رو میگیرن.
گفتم: عیبی نداره غیبت و قضاوت جز لاینفک زندگی ما ایرانیهاست.
گفت: نه آخه…
دیگر حرفهای او را نشنیدم.
از خانم مغازه دار تشکر کردم و اومدم بیرون.
با خودم فکر کردم: آیا اون خانوم با سران اجلاس داشت که وقتشو گرفتم؟!
اصلا بگو فرد مهمی و کار مهمی داشت هیچ کس حق قضاوت دیگران را ندارد به هر دلیلی.
شب که شد مبانی داستان داشتیم. تمرین تکنیک دیالوگ خبری+ کنایه بود.
گفتم: اما من نمیخوام با کنایه صحبت کنم و یا حتی در داستانهام از دروغ و نیش زدن بگم به خاطر جذابیت داستان. اسمشو بزاریم تخیل نویسنده بتونم راحتتر کنار بیام.
آیا این گول زدن خودم هست؟
من باید خودم رو غرق در تخیل کنم و تبدیل یشم به آدمی که در نقش فرو میرود تا داستان بگوید، قطعا تحت تاثیر قرار میگیرم.
خانوم کرنی استاد خوش خنده و مهربان: خندید و گفت: آتنا جان تو به هر سبکب دوست داری بنویسم مثل داستان آقای چیپس.
گزارش نیک
برای تاریخ 23 آبان 1405
/امپراتور لخت است!/
———–
یک. گزارشی نیک:
امروز متوجه شدم که چقدر حس بدی دارم نسبت به اینکه زندگیم را در جریانی سیال از بگایی و نفهمیدن و خود را گاو متصور کردن-(ویرگول) بگذرانم. امروز بیش از پیش متوجه شدم که اصالتم در گرو اصیل زیستن در مسیر استادی و خلق ارزش است. به راستی که چه کسی را گول خواهم زد با نیمچه حرفهای بودن یا نیمچه اصیل زندگی کردن؟ چه کسی به راستی از این نحوه زیست افراد میتواند لطمه ببیند جز آن فرد حاضر در کالبد و وجود خویش؟ چه کسی به تخم چپش میگیرد اتمام زمانم و نزیستن اصیلوارم را؟ و جواب همانقدر هولناک و آرامشبخش است. خود(ویرگول) جواب را در ذهنت بخوان بدور از نوشتن آن میخواهم متن را ادامه دهم.
در پادگانمان بر اساس مهارت هایی که بلدی حمالی ها و کارهای متنوع روزت چیده میشود. القاب و صفتهایی به تو داده میشود. شاید در زندگی و نظم ساختاریش هم همین اتفاق میوفتد. تصمیم گیری هایت در طولانی مدت است که تو را به جهتی وا میدارد. بعضی وقت ها از فکر کردن به کشسانی زمان حالم بهم میخورد(ویرگول) شاید به این دلیل که نمیتوانم مفهوم و اثر شعبدهوار زمان را هنوز که هنوزه به خود تفهیم کنم. شاید به دنبال توضیحی آکادمیک هستم و همین انتظار مفهوم تجربهام را مخدوش میکند. راه دور نرویم و برگردیم به همان اتمسفر کوچک پادگان که به نوعی تداعی کننده کل نظام سازمانیافته کشور است. من هم به واسطه نیمچه تسلط – چه در کامپیوتر و برنامه های مختلف چه در رشتهتحصیلیم یعنی گرافیک مسیولیت روابط عمومی را برعهده دارم.(مسیر استادی بزرگتر از آن است که خود را حرفهای بنامم – به نوعی مسیر یادگیری روزمره ادمها را حرفهای میکند نه صرف دانشی که بروزرسانی نشده و میتوانی از آن همچنان پس از سال ها بهرهبرداری کنی. از همان ابتدا تلاشم بر این بود که خود را وارد این بازی مضحکانه /من فلان چیز را بلدم/ در سربازی نکنم. این را از همان دوران آموزشیم آویزه گوش خود کرده بودم اما فشار خرحمالی ها بعد از پنج ماه امانم را برید و خود را دانای کامپیوتر معرفی کردم.
کاری به این ندارم که چقدر از حرفهایم را برای راحتیم زدم یا خیر (ویرگول) بحثم سر این است که چقدر مسیر استادی در تمام زندگی افراد میتواند سایه بیاندازد بدون اینکه متوجه آن باشیم. چندوقتی است که به پاس حضور سربازی جدید در گردانمان(ویرگول) که کارهای سیستمی را چندان بلد نیست و پشت ظاهر مدرک کامپیوترش مخفی میشود (ویرگول) کارهایی که مربوط به امور روزمره فرماندهان و سربازان است – که در آن ظرف شستن/ توالت شستن/ جابجایی وسایل/ ماشین بردن/ کتاب جابجا کردن (اگر بشود کتاب هایی با جهت گیری های نظام را کتاب تلقی کرد (ویرگول) چرا که بنظرم کتاب شاید یکی از ابتدایی ترین و مهمترین نوع انتخاب افراد و بیان آزادی باشد و دیدن انتخاب و گزیدن کتاب هایی با مضامین همسو با طرز فکر نظامی چون ج.ا به شدت حالبهمزن و کریه (املا چک شود) است – کمتر شده است. تمرکز اصلی کار من میرود بر روی تولید محتوا بدون حضور هرگونه اینترنت یا ابزارهای مربوطه. این را به نوعی همیشه چالشی جذاب برای خودم معرفی میکنم (ویرگول) چرا که بنظرم /آدم تو محدودیت ها ستاره میشه!/
از شدت و حدت تلاش مذبوحانه سرباز جدید که اسمش را به اختصار /احتشامی/ مینامم تا بتواند عطش سیرناپذیر و شهوتناک دیدهشدنش را به هر نحوی ارضا کند(ویرگول) در ابتدا دیوانه میشدم. حس میکردم این دست از آدمها و نحوه رفتارشان را دیدهام و چقدر با آنها مشکل دارم. اینکه تمام تلاشش را فردی به کار گیرد تا تلاش تو دیده نشود یا تلاش تو را به نوعی تلاش خود تلقی کند (ویرگول) چقدر پستفطرتانه است؟ کصشر تر از آن مگر داریم؟ گمان نکنم! در هر صورت پس از مدت زمانی – که به راستی زمان* ادویهای ترسناک و بیطعم با خود دارد که میتوانی به هرچیزی عادت کنی! – دیگر برایم مهم نبود. اتفاقا این روزها میگذارم شهوتش را بر روی صورت فرماندهام بپاشد و من از این معاقشهی کثیف درسهایی میگیرم -و بگذار دروغ نگویم- و لذت هم میبرم.
چند روز پیش پیشنهادی از طرف فرماندهام مبنی بر ساخت یک لوگو جدید با هویتی جدید برای گردان شکل گرفت. در حال گپ و گفت بودیم که گوشهای شهوتی احتشامی راست شد! سریع به داخل گود آمد و گفت: اصلا اگر میخواهید فرمانده من خودم برایتان لوگویی تهیه میکنم…
اگر این بحث را دوماه پیش میشنیدم قطعا هم اعصابم خورد میشد و هم تلاش میکردم تا حریف ضعیفالنفس خودم رو از میدون بیرون کنم ولی اینبار گذاشتم تا صرفا تماشا کنم نتیجه غایی و نهایی را. اینکه ببینی فردی به دست خودش و با پلیدی خودت* خودش را بهگا میدهد لذت بخش است.
منتظر ماندم. شنیدهها از خودش و فرماندهام به واسطه ارتباط نزدیکشان خبر از اعجازی در تولید لوگو با استفاده از هوش مصنوعی میدهد. هر روز به نوعی خبری به من میرسید از سمت احتشامی / که یک چیزی درست کردم خارقالعاده!/ حقیقتش منتظر بودم ببینم چه کرده این هوش مصنوعی احتشامی.
امروز نتیجه را دیدم. همانقدر توضیح کافی و بس است که در لوگوی پیش رویم دیگر جای نفس کشیدنی نبود. مثل مغز این افراد خرمغز خورده* لوگویشان (اگر بشود همین کار رو هم اصلا به نام انها گذاشت!) هم پر از خالی بود و پر از پهن! لوگو همهچیز دارد: دوربین عکاسی/خودکار و خودنویس/ میکروفون خبرنگاری/ مناره/ ناقوس/ متن/ گلو بلبل برای تزیین کار و از همه مهمتر رنگهای زرد طلایی جیغی که فقط از هوش مصنوعی برمیآید.
فقط احتشامی کم مانده بود عکس پرسنلی خودش را هم وسط لوگو بگذارد و چی میشد عنوان را به پوستر حداقل تغییر میداد. نمیدانم کجای کارم را اشتباه رفتم که این شبهدلقک به من میگوید: نظرت چیه در مورد کارم؟ و من میمانم و نگاهی با لبخندی مرموزانه از سر اشباع بودن از کصشرات.
دیدن این لحظات باعث نمیشود که آرزو کنم مثل این دلقکها سطح انتظارم پایین بیاید اتفاقا بیشتر اذیت میشم که چرا به اینجا رسیدم که خودم را انقدر در سطح پایینی تنزل دادهام. شاید اینروزها و سر و کله زدن با این قوم غارنشین و عشاق سینه را چاک دادن برای ارزشهای به ظاهر ملی* باعث شده از خودم بیشتر بدم بیاید. از اینکه دایره ارتباطیم حتی بیرون از پادگان هم به شدت بفنا رفته و نیاز دارم تا افراد جدیدی را ملاقات کنم و از این احساس عقبماندگی دربیایم. این سیرک چیزی جز عقبماندن ذهن و روح و جسمت چیزی ندارد و بگذار راستش را بگویم* سربازی هیچوقت تو را مرد نمیکند و اگر خودت به فکر مسیرت نباشی نه تنها شیرهات را میکشد* چیز دیگری هم برایت نمیگذارد.
امروز کتاب قدرت بیقدرتان اثر واتسلاف هاول را از ویترین کتاب های ماهم برداشتم (یک ویترینی در کف زمین برای خودم در اتاق درست کردم که تنوع باعث شود اشتیاقم برای خواندن بیشتر شود وقتی صرفا قفل میشوم روی یک موضوع یا یک کتاب به شدت مغزم قفل میکند و کاراییام کم میشود.) و در شیفت امروز خواندم. کتاب به شدت ترجمه روان و همینطور پر مغزی دارد. مترجم احسان کیانیخواه است و شجاعانه ترجمه شده کتاب. اگر بخواهم منظور انتزاعیم را شفاف تر توضیح بدم (تمرین جلسه صفر بی نتیجه نبوده!) میتوانم بگویم مترجم میتوانست با واژه های سادهتری منظور خود را برساند ولی ترجیح میدهد همگام با نویسنده پیش رود در انتخاب کلمههایش و بیش از حد سادهسازی نکند. پر مغز بودنی که در موردش صحبت میکنم مربوط به انتخاب کلمات است و خوانش کتاب انتخاب کلمه هارا نیز برای بخش کلمه برداری روزم نیز هموار کرد. یک روز سعید قطبیزاده ورکشاپی در دانشگاهمان برگزار کرده بود و حرف جالبی زده بود و میگفت: من هیجان زدم از شدت کتاب های خوبی که هنوز نخوندم و چقدر این جمله درست است. من هم هیجان زدهام برای چیزهایی که نمیدانم و این شاید بهترین حس باشد وقتی همگام با یادگیری و پیشروی باشد.
نقطه اشتراک کتاب و این اتفاقات اینروزهای پادگان چه میتواند باشد؟
شاید مهمترین نقطه اشتراک این باشد که من هم در اجتماع نسبتا کوچک پادگان به این عادت کردهام که در پوسته ظاهری دروغ پنهان شوم. پوسته دروغ همان پوسته غیراصیل زیست کردن است: خودم را گول بزنم که شاه شاهانم و در فلان زمینه دانای کل* شاید بتوانم این جماعت خرفت بیسواد را گول بزنم ولی بهتر است این رویه را برای خودم پیش نگیرم. میدانم که نیاز نیست برای این جماعت دم از زیباییشناسی بزنم و درک بصری برایشان تدریس کنم تا متوجه شوند این لوگوی هوش مصنوعی صرفا توهینی است به قدرت انسان و نیروی ماوراییاش.
بنظرم در مسیر استادی زیست نکردن ناشی از باور نداشتن به قدرت انسان و ذهنمان است. این میتواند ریشه در پول/مهارت/روابط/و هرچیز دیگیری داشته باشد.
جورج لیونارد در کتاب کمحجمش همان کاری را میکند و یاد میدهد که سیستم فچل و بگارفته سربازی میخواهد در طی دو سال یا هرچند وقت یاد بدهد اما صرفا از کف میدهیم مردانگی و صفتش را مگر به دوش کشیدن ظاهری آن را غنیمت بدانیم. شاید سوال اینروزهایم این است که چطور میتوانم حتی با وجود اینهمه مشکلات در کشورم و جامعه و فرهنگ و اقتصاد* همچنان در مسیر اصیل استادی قدم بردارم؟
————–
دو. چه فیلم و سریالی دیدی؟
میراث ساخته شبکه اچبیاو دیگر دارد روی مخم میرود و واقعا بیشتر به این نتیجه میرسم سریال به شدت کند و خستهکننده پیش میرود. در فصل چهارم جوری در مورد تصمیم کندال سریال دچار سکته و ایست میشود که انگار نه انگار که ما سه فصل تمام این شخصیت هارا دیدیم و میتوانیم نتیجه را برای خودمان به صورت منطقی بررسی کنیم. دیگر دارد مسخره میشود. کاراکتر شیو هنوز که هنوزه بعد از این همه مدت و این همه رودست خوردن تنها زمانیکه میفهمد بازهم برای صدمین بار رکب خورده است صرفا بادی از دماغ بیرون میدهد و از پله های میوفتد. همین. سریال روی پسر دیگر یعنی روملوس هم تمرکز دارد* داستان های سکسیاش را باز میکند ولی فایدهاش؟ این ایدههای درخشان انگار با پایان فصل ها در ذهن نویسندگان هم به اتمام میرسد. نمیدانم هنوز چطور میشود این باگ را حل کرد اگر مثلا من سازنده این سریال بودم ولی در هر صورت سریال آنچنان که درموردش صحبت میشود خارقالعاده نیست.
————–
سه. جملهقصار امروز:
/تا وقتی کل جامعه را در فضایی کاملا سربسته و بیروزنه در چنبره داشته باشد* انگار که جنسش از سنگ است. اما همین که کسی روزنهای در یک نقطه آن بگشاید و فریاد بزند: امپراتور لخت است! – وقتی فقط یک نفر قواعد بازی را زیرپا بگذارد و به این ترتیب نشان دهد این بازی همش فقط یک بازی است – ناگهان همهچیز رنگ دیگری به خودش میگیرد و به نظر میآید کل آن پوسته از جنس پارچهای پوسیده و در حال وا رفتن از هم است* طوری که دیگر حتی قابل رفو هم نیست./
-قدرت بیقدرتان
نوشته واتسلاف هاول*ترجمه احسان کیانیخواه* صفحه59
————–
کانالم را نمیدانم در چه جهتی باید پیش ببرم. نمیدانم صرف روزمره باید باشد یا روی نقطه ضعفم مثل داستان گویی باید کار کنم یا نوشته های متنوع را پیش ببرم. نمیدانم ولی فعلا با اسم (چه میشود اگر؟) دارم پیشش میبرم و در گزارش نیک بعدی اولین نوشته را منتشر میکنم در آن.
گزارش نیک نوشته شده در تاریخ 23 آبان/ بدون تاخیر نوشته شده اما به دلیل حضور در پادگان با تاخیر صرفا منتشر میشود. از این نظم چیزهای زیادی دارم دشت میکنم و حس خوبی دارم. شاهین خان کلانتری یدونه باشه و دردونه باشه…
گزارش نیک امروز
یا چکمههای تاریخ، یا کفشهای پاشنهبلند!
صبح آلاگارسون کنان، پالتویی رو که از یک هفته قبل به عشق مراسم خریده بودم، پوشیدم و راه افتادم سمت هتل استقلال. با علیرضا شفیعیتبار، معمار نامدار و صاحب چندین جایزه معتبر بینالمللی، قرار گذاشته بودم که با هم بریم مراسم دومین حراج راوی.
۱۱:۳۰ رسیدم. اما نگو سیستم پیامکشون اختلال داشته و اساماس تغییر ساعت به دست من نرسیده. مراسم ساعت سه شروع میشد. یعنی من سه ساعت و نیم زودتر از تاریخ رسیده بودم!
البته بد هم نشد. اجازه دادن من و علیرضا بدون مزاحم بین اشیا بچرخیم. نیم ساعتی محو آثار قاجاری و صفوی شدیم؛ از تابلو و فرش تا آفتابهلگن و جواهرات. بعضی اشیا فقط قدیمی نیستن؛ حافظههای خاموش یک ملتن. چیزهایی که از عمر صاحبهاشون بیشتر عمر کردن و احتمالاً بیشتر از ما هم حرف برای گفتن دارن.
بعدش نشستیم تو کافه حیاط هتل هیلتون و قهوهای زدیم و گپی دو نفره.
علیرضا از اون آدمهاست که نشستن باهاش حکم کلاس درس رو داره؛ البته کلاسی که شهریه نداره ولی ممکنه آخرش با چند تا اصطلاح معماری و جایزه بینالمللی ازش بیرون بیای.
از پروژه معماری وسیعی گفت که برای شیخ دبی فرستاده. پروژهای هفتطبقه با الهام از معماری زیگورات. (خب تا همینجاش هم زیادی لو دادم. علیرضا روی محرمانه موندن این پروژه حساسه. بنابراین من هم به احترام حساسیت ایشون، از این به بعد فقط درباره پروژهای که نباید دربارهش حرف بزنم حرف میزنم!)
بعد رسیدیم به جوایز بینالمللی. از نظر علیرضا، بعضی جایزهها رو مثل پشکل به همه میدن و آدیزاین هم از همون دستهست. خودش هشت، نه تا از این پشکلهای طلایی داره! بعد از جشنوارههای معتبرتر گفت که محفل اصلیشون آلمانه.
از هیتلر هم گفت. از علاقهاش به طرز فکر هیتلر قبل از دیوانهشدنش. (این قسمت رو فعلاً میذارم برای یک گزارش نیک مستقل. ظاهراً امروز قرار بود با آثار تاریخی ملاقات کنم، نه فقط با صاحبان تاریخ!)
من موندم و علیرضا رفت. تا ساعت سه در لابی هتل قدم زدم و طبق معمول از فرصت استفاده کردم و کمی محتوا تولید کردم.
سه تا چهار هم با دوستانی که برای مراسم اومده بودن، چاقسلامتی کردیم. عالی بود. هر چی بگم کم گفتم.
سروناز یه جمله داره که میگه پولدارترها لزوماً فرهیختهتر نیستن. این در حالیه که خودش دختر یکی از پولدارترین آدمهای این مملکته. تناقض جالبیه. البته من با این حکم کلی موافق نیستم. بین آدمهایی که امروز دیدم، هم وضع مالی خوب بود، هم ذهن هنردوست. ظاهراً میشه هم پول داشت، هم سلیقه؛ این دو تا همیشه با هم قهر نیستن.
وقتی رسیدم خونه، کف پاهام از شدت شکنجه کفشهای پاشنهبلند داشت فریاد استقلال سر میداد. ولو شدم روی تخت.
وبینار نویسندهساز هم بود با موضوع نظم و هدف در روز. همون دو موجود افسانهای که هر چی دنبالشون میدوم، بیشتر ازم فاصله میگیرن. احتمالاً اونا هم من رو آدم منظمی نمیدونن.
خردهخاطره نوشتم و منتشر کردم. کمی کانال ادبیات دیگر رو بالا و پایین کردم و چند مقاله خوندم.
راستی، بالاخره دونکیشوت تموم شد. تقریباً دو ماه طول کشید. ولی تمومکردن رمانهای کلاسیک و سنگین یه لذت عجیبی داره. انگار یه کوه رو با قاشق چایخوری کنده باشی و آخرش به جای معدن طلا، به یک شاهکار ادبی رسیده باشی.
حس بدیه وقتی میدونی یه رمان مهم توی تاریخ ادبیات وجود داره و تو هنوز نخوندیش. انگار توی یک مهمونی فرهنگی دعوتی، ولی با میزبان آشنایی نداری.
فهرست کلاسیکخوانی امسالم تا اینجا:
آناکارنینا، شوهر آهوخانم، دونکیشوت و چند رمان کوتاه کلاسیک، از جمله نازنین داستایوفسکی.
حالا موندم کلاسیک بعدی چی باشه. فعلاً در مرحله انتخابم؛ مرحلهای که گاهی از خود کتاب خوندن بیشتر طول میکشه.
برای کلاس قصهگویی هم ثبتنام کردم. این بار سریع اقدام کردم که یادم نره. بالاخره باید یه جایی ترمز این اهمالکاری احمقانه رو کشید. قبل از اینکه اهمالکاری برای خودش کلاس قصهگویی ثبتنام کنه و داستان زندگی من رو بنویسه.
شب هم یک دنیا کار داشتم. از خردکردن لوبیا تا شستن کوهی از ظرفها. آخه منِ چهلوپنجکیلویی مگه چقدر توان دارم؟ اون هم با این حجم کمخوابی. به نظرم باید برای کارهای خونه هم جایزه بینالمللی در نظر بگیرن. مثلاً جایزه شستوشوی خلاقانه ظروف در شرایط بحرانی.
پست حراجی رو هم وسط این همه کار آماده کردم و در اینستاگرام هوا کردم.
از اون طرف، سر صد کلمه خردهخاطره، یک جمله از ذهنم عبور کرد:
«نویسندهها سر کلمه چونه میزنن.»
دیدم حیفه این جمله همینطوری از ذهنم رد بشه و بره. گذاشتمش تو کانال. بالاخره بعضی جملهها هم باید جایی اسکان داده بشن.
اما ماجرای هیتلر هنوز تموم نشده.
علیرضا مستند آدولف هیتلر رو برام فرستاده که ببینم. احتمالاً امشب هم مثل دیشب با هیتلر میگذره. عجیب نیست؟ خود این یک رخدادک محسوب نمیشه؟ دو شب متوالی با هیتلر! آن هم هیتلرِ کثافتِ خوشبیان!
آدم گاهی نمیدونه باید از تاریخ درس بگیره یا از اینکه چرا بعضی آدمهای خطرناک اینقدر خوب حرف میزنن بترسه.
خلاصه، امروز هم از قاجار به هیتلر رسیدیم. از آفتابهلگن به معماری زیگورات. از دونکیشوت به کلاس قصهگویی. از چکش حراج به چکش ظرفشویی.
روز پرباری بود. فقط پاهام هنوز با من حرف نمیزنن.
راستی، یک سؤال ادبی:
به نظرتون کلاسیک بعدی چی بخونم؟ ترجیحاً چیزی که ارزش دو ماه زندگی مشترک باهاش رو داشته باشه.
شب اونایی که نور کسی هستن، میون این همه سایه، بخیر. ❤️
گزارش نیک امروز را با خیالخانه شروع کردم و پای صحبت ساجده نشستم. از دهه سی و از رویکرد نیما شروع کرد که هم در شکل ظاهری و درونمایه انقلابی پدید آورد در شعر فارسی و مثل هر موج نویی محل بحث داشت اما یک دهه بعد که جا افتاد چند تنی از شاعران جوان احساس میکردند شعر هنوز آزاد نشده وخانه تکانی اساسی تری نیاز دارد و داعیه آزاد کردن شعر و بازتعریف آن را داشتند. اینها به ساختار و مضمون به دیده دیگری می نگریستند اما شعرشان با مقاومت روبرو شد و کسی مایل به انتشار آن نبود پس خود « جبه »را بنا گذاشتند و شعر خود را در آن به گوش مخاطب رساندند اینها ازجمله اسماعیل نوری علا ، احمدرضا احمدی بودند که به حمایت کسانی مثل شاملو ، فروغ و رویایی جلو رفتند. یدالله رویایی در این زمینه اثرگذاربود. در آخر نکاتی برای بهتر خواندن شعر گفت ازجمله توجه به اهمیت واژه ها و ترکیب ها ، توجه به ساختمان شعرو سعی در تخیل کردن که جوهر شعر خوب خواهدبود. بعد از خیال خانه در هوای بعد از باران پیاده روی نیم ساعته ای داشتم و بعد هزار کلمه صبحگاهم را ساخت. بعد از مهمانی بازی روز تعطیل فایل وبینار خطخطی را شنیدم و خشم را نقاشی کردم و گذاشتم . اخرشب با عروسی شهربانو از جلد سوم مشغول شدم و یک پاره هم از ناصر خسرو خواندم و همین.
آدرس تلگرامم:
https://t.me/Mitra_Nevis39/1258
میترا رستگاران
گزارش نیک 186
خیالخانهای از شعر تا نقاشی- امروز را با خیالخانه شروع کردم. ساجده از دهه سی و از رویکرد نیما شروع کرد که در شکل ظاهری و درونمایه انقلابی پدید آورد در شعر فارسی، و مثل هر موج نویی محل بحث داشت. یک دهه بعد که جا افتاد تنی چند از شاعران جوان احساس میکردند شعر هنوز آزاد نشده وخانه تکانی اساسیتری نیاز دارد و داعیه آزاد کردن شعر و بازتعریف آن را داشتند. اینها به ساختار و مضمون به دیده دیگری می نگریستند اما شعرشان با مقاومت روبرو شد و کسی مایل به انتشار آن نبود پس خود « جُبه »را بنا گذاشتند و شعر خود را در آن به گوش مخاطب رساندند ازجمله اسماعیل نوری علا احمدرضا احمدی بودند که به حمایت کسانی مثل شاملو ، فروغ و رویایی جلو رفتند. یدالله رویایی در این زمینه نقش به سزایی داشت. در آخر نکاتی مطرح شد برای بهتر خواندن شعر، ازجمله توجه به اهمیت واژه ها و ترکیب ها ، توجه به ساختمان شعرو سعی در پرو بال دادن به تخیل. بعد از خیال خانه در هوای بعد از باران پیاده روی نیم ساعتهی دلپذیری داشتم و بعد هزار کلمه صبحگاهم را ساخت. بعد از مهمانی بازی روز تعطیل اول وبینارخطخطی را که نبودم شنیدم و برای خشم نقشی زدم و در قاب تمرین گذاشتم. اخرشب با عروسی شهربانو از جلد سوم مادران و دختران به اندازه خواندن ده برگ مشغول بودم. و یک پاره هم از ناصر خسرو و همین.
آدرس تلگرامم:
https://t.me/Mitra_Nevis39/1258
میترا رستگاران
گزارش نیک 186
شنبه ۲۳ آبان
امروز تولد مریم بود. صبح پاشدم و جمع و جوریامو کردم و راه افتادم رفتم دنبال مامان مریم. با هم رفتیم کیک گرفتیم و بعدم رفتیم گل گرفتیم و راه افتادیم بریم کافیشاپ محل قرارمون. نیسکن و نرگس و ندا هم اومدن. مریم هم خودش اومد. نشستیم و صبحونه خوردیم و تولد بازی کردیم و ظهر هر کدوم رفتیم سراغ کار خودمون. امروز حال خوشی نداشتم ولی تلاش کردم تو جمع خودمو سرحال نشون بدم و این انرژی زیادی ازم گرفت. بنابراین وقتی اومدم خونه خیلی خسته بودم، انگار یه حجم کار سنگینی انجام داده باشم. شازده احتجاب رو دست گرفتم و انقدر خوندم تا حوالی ساعت پنج. برای خودم چایی دم کردم و نشستم پای وبینار محبوبم. این یک ساعت وبینار انگار جایزهی روزمه، خیلی برام باارزشه. آزادنویسی کردیم برای چیدن برنامهای برای رسیدن به اهداف روزانهمون.
مثل همیشه آقا معلم با ایدههای تازه اومده بودن و دست پر از وبینار اومدیم بیرون.
این متن رو دیشب نوشته بودم برای گزارش نیک که در پایانش خوابم رفت و نتونستم بذارم رو سایت.
امروز یکشنبه ۲۴ آبان از صبح بدو بدوی کارای مربوط به خونه رو داشتم و ساعت چهار رسیدم خونه. ناهار خوردم و چایی دم کردم و نشستم پای وبینار محبوبم.
گزارش نیک امروز
دیشب بعد از استماع سخنانی انگیزشی در باب منظم بودن و سحر خیزی و برنامه ریزی داشتن و یک سری مباحث این چنینی اون آقای درونی کلی انرژی گرفت و برنامه های مختلف و رنگارنگ به تصویر کشید و به ما عرضه کرد ، عزم کردم صبح زود از خواب بیدار شوم و با انرژی شروع کنم که بی خوابی به سرم زد و خوابم نمی برد ، انگار صد فنجان قهوه خورده بودم هر چند که به طور کلی اعتقادی به کاهش یافتن خواب توسط قهوه ندارم اما خب حداقل در نوشته می توانیم به ان رجوع کنیم برای بی خوابی!
اری خلاصه که هر چه زور زدم خوابم نبرد که روز را پر انرژی شروع کنم .
ساعت حدود 4 بامداد بود و به این فکر افتادم خب حالا که ساعت 4 است و یک ساعت دیگه هم اذان صبح ، من که چهار پنج ساعت بیدار ماندم این یک ساعت هم روش ، اما دیگر خستگی مستولی شد و نمازمان هم قضا
ساعت 7 بیدار شدم . فکر می کنم می توان ان را جز ساعات سحر خیزان دانست اگر چه که اهل معرفت ساعت سحر خیزیشان خیلی قبل تر از ساعت 7 است و آن زمان بانگ براوردن خروسان سحریست که به قول شاعر هنگام سپیده دم خروس سحری دانی که چرا همی کند نوحه گری، یعنی که نمودند در اینه ی صبح ، کز عمر شبی گذشت و تو بی خبری
حاضر شدم و به مدرسه رفتم چون روز های یک شنبه روز کارورزی است و من اصلا دوس ندارم که مدرسه به خاطر ناترازی انرژی و باران نیم میلیمتری و برف نیامده تعطیل شود چرا که ان جا برای من مانند میدان نبرد برای سرباز است و از کسب تجربه و مشاهده ی گودزیلاهای دهه نودی حقیقتا لذت می برم و خود را آماده می کنم برای روز های دشوار آینده که آن ها هم از جنس همین شیاطین مهربان و زیبا و دوس داشتنی هستند . اگر بخواهم روزم را به عنوان یک کارورز در این جا خلاصه کنم داستانی میشود و حوصله ی نوشتن ان را هم ندارم اما به طور کلی حالم در مدرسه خوب شد و روز خوب آغاز نشده ی ما در مسیر خوبی افتاد و تا الان که در حال نوشتن این متن برای شما خواننده ی عزیز هستم که البته فکر نمی کنم کسی ان را بخواند اما خب چه اهمیتی دارد نخواند . اری تا به الان خوب پیش رفته و امید وارم این ساعات باقی مانده تا زمان خوابیدن و رفتن به عوالم خواب و رویا که انشاءالله خواب هاییی از جنس نور و کامیابی باشد و ببینیم ، این ابو قرازه ای که فرمانش دست من است داخل جاده خاکی و دره و امثالهم سقوط نکند
تشکر شب بخیر
۱۸:۰۰
توی ماشینم. تصمیم داشتم تا ده بیدار بمانم و کارهای عقبمانده را تمام کنم. با کنسل شدن زبان و سردرد میفهمم باید بیندازمشان برای فردا سحر. قرار بود پیادهروی هم بروم. به کوتاهش قناعت کردم.
چالش امروزم را پیادهروی گذاشته بودم اما کتابدهی به کتابخانه شد.
۱۷:۳۰
ترسیدم کتابخانه بسته باشد. بدو خودم را انداختم داخل. مسئولش نبود. فکر کردم رفتند. صدایشان کردم، آمدند. گفت بگذار ببینم، روز آخرت است. سر تکان دادم. دوست داشتم لای کتابها بپلکم اما وقت نبود، کلاسم به زودی آغاز میشد.
۱۸:۳۷
سالاد درستیدم و با ماکارنیهای ظهر شامم میشوند. این هفته روزی سه بار باید سالاد خورد.
۱۲:۳۲
دلارام زنگید که داری میایی پیاز بخر شام ماکارونی بپزم. شب بیداری؟
گفتم کلاسم خودت باید بخری. شب هم خابم. گفت نمیتواند و همانجا هم قطعیدم.
۱۳:۳۱
دوباره زنگیدمش که پیاز بخرم؟ جواب نداد. رفتم میوه فروشی پیاز خریدم. کاهو و کلم هم چشمم را گرفت. هر دو هم زیادی بزرگ بودند. خریدمشان. برگشتم خانه و با کلی بار در را باز کردم. به آشپزخانه که رسیدم نه تنها پیاز دیدم بلکه کاهو را هم دیدم. گفتم باز خوب است کلم نخریدی که کلم را هم روی زمین دیدم. اینها در حالت عادی هم خورده نمیشدند حالا که درشت درشت و چند تا چند تا.
۱۳:۵۹
در جستجوی زمان از دست رفته میخانم. میان دو کلاسها با قهوه میچسبد. داستان به جایی رسیده که عمه بزرگ میمیرد و راوی از عِرق خدمتکارش به او میگوید. من همیشه عاشق رمانهای بلند بودم و حالا دارم رمانی را میخانم که قرار است کلی اتفاق بیوفتد و شخصیتها را در طولانی مدت ببینم و با آنها بِزیم.
جملهبرداری امروز: «شاید هیچ کسی را نتوان یافت که، با همهٔ پارسایی، روزی بر اثر پیچیدگی شرایط انسانی ناگزیر از همراهی با گناهی نشود که بیش از همه طردش میکند.»*
اول صبح بیدارشدنم با صدای کلاغی بود که خواب دیده بود جوجهاش را گربه دزدیده و با قارقار کلاغهای فامیل را خبر کرده بود و چه غوغایی اول صبح در تاریک و روشن هوا براه انداخته بود گربه هم باورش شده بود که جوجه دزد است پا به فرار گذاشته بود بناچار از جا بلند شدم و بعد از انجام نماز به نوشتن پرداختم و بعد از آن هم فیلم کلاغها به پایان رسید و پیاده روی را آغاز کردم ساعتی در خیابانهای خلوت و وهم زدهی شهر با همراه همیشگیام قدم زدیم. روزهایی پیش میآید که عجایبی هم میبینیم مثلا مردی در حال باز کردن چرخ ماشین است یا قفل ماشین را شکسته و درش را باز کرده با دیدن ما هم عین خیالش نیست که دارد دزدی میکند و ماشین پلیس هم از کنارش رد شده.شبی گل فروشی محل را خالی کرده بود و تمام وسایلش را دزدیده بود و مال باخته پلیس را خبر کرده بود تا جای پایش بزند. صبح زود معلوم میشود که شهر بی در و پیکر است. کلهپزی هم مشتری زیاد دارد و چه مشتریهای شکمویی. نانوایی هم دست و صورت نشسته تا کمر در خمیر فرو رفته تا نانی نه برای مردم بلکه برای خود بپزد. این عجایب و بالاتر از آن در بامداد شهری شلوغ است. درمانگاه تصویر برداری هم شبانه روزی است و در آن نیمههای شب به بهانه تصویر برداری با همکاری بیمه مشغول غارت بیماران است جانی و مالی. نگفتم یک از هزاران. در خانه هم صبحانه حاضر بود و خوردیم و هر کس پی کاری رفت کمی نوشتم و کتاب خواندم و ناهار درست کردم با خواهرم حرف نزدم سر کلاس بود یک کار بانکی داشتم انجام شد خیال شرکت در وبینار را دارم و بعد از ساعتی وبینار شروع شد و قشنگترین قسمت وبینار شعر خوانی استاد از شاعر براهنی بود خیلی زیبا سروده چند واژه آموختم و یادداشت کردم مثل خاکسترانه، لامسهی تشنه، دام حرف، گورآب، اشکدان شعر، برکه ستارههای معطر، و خداحافطی کردم به وبینار خانم یاوری ساعت هفت پا نهادم خیلی دوستش دارم و پس از مدتی یک کار فوری برایم پیش آمد و بقیهاش را متاسفانه ندیدم. نمره امروزم هشت است. در بانک کار داشتم و چیزی را فروختم. و امروز زلزله آمد که ساعت دو بعدازظهر بود. وحشت سراسر وجودم را گرفت. خدا نکند زلزله بیاید و آسیب بزند جنگ برایمان کلی مصیبت اقتصادی رقم زده است. یادداشت فردا را بخوانید وام گرفته از کلمات شعرای نامی. آدرس کانال تلگرامی مهرابی 👇💦💝💕💫👇
https://t.me/notetoday1
درس خودواژه را مرور کردم. در سایتها گشتم. ظرف شستم. شام خوردم. میوه خوردم. در وبینار نویسندهساز کلی خندیدم. کلی کلمهبرداری کردم. از شعر زیبایی که استاد، از آقای احسان براهیمی خاندند. به احترام علفزار، کویر کلمات، تنگ شدن رگهای روز، جغدها چلهنشین شدهاند، کلاغباز حرفهای، گیجگاه روز، بر تردید ریل، کویرخانهی پدری،از چشم درختم افتادم، سراب سرِ تحمل است، رستاخیز آه، دیوار ابلیس، رگبار تردید، کویر کودکانهها، هارراه تنها، آهزار، خاکستر کلمات، رقاصهی سئوال، معجزهی عزلت، اشکدان شعرهایم.، مردان باردارش، دردنامهی سپید، ستارههای معطر، گورابها، آبهای رویا، لامسه تشنهام، منهای تمنا، کویر آسمان، سینهی پائیز، رعشههای شعر، ارتفاع استدلال، تا انزال دستم، دیوارها کوتاه میآیند، غزلحصار آزادی، پای ولگرد بهار، لابهلای علفبای هرز، تاک تسلیم، خاک درویشان، کویر آسمان، ماه سوخته، چشمهای کویر، اشرف مخروبات، معبد ملامتیان، سایهات هفت کلاغ میشود، درختی که ادامهی من است، نیلوفری از پیشانیم، بوسههای مزمن، زبان اشاره بند میآید، خاب خرمالوهای کال و … .
خاندن جستاری از کتاب «تقویم بیهدفی». شنیدن یک فایل صوتی روانشناسی.
یک جلسه اداری، نوشتن عملکرد دیگری برای دادسرای حقوق عامه، و چند نامه و کار اداری دیگر.
آماده شدن برای رفتن سرکار. نوشتن صبحگاهی. آماده کردن صبحانه. مراقبه.
نوشتن صبحگاهی رفت به سمت و سوی صحبتی که دیروز در وبینار شد. راجع به هدف روز. و تعیین پنج هدف اصلی در روز. به این نتیجه رسیدم که حواسم به مراقبه در همهی امور باشد. یعنی متمرکز و بدون گمراه شدن توسط ذهن و فکر و خیال.
هوای تهران از آن روزهای ناسالم است. از خانه که بیرون زد، مردم ماسک زده بودند. سفارش به خانه ماندن میشود. یکی از برنامههایش، ورزش و پیادهروی، از برنامهی روزانه حذف شد.
تمام دلخوشی مردم این روزها هواخوری است؛ اینکه از خانه بیرون بزنند و غمی را به باد بسپارند. آن هم به لطف زندگی ماشینی و بیبرنامگیهای همیشگی از کف رفت.
شهری دودآلود، تصویری است که هر روز رخ مینمایاند؛ تا جایی که بیرون رفتن را هم ناممکن میکند.
ناچار شد برای انجام کاری از خانه بیرون برود، اما پس از انجام کارش، تند به خانه برگشت. باز هم کتابها تنهاییاش را سر و سامان دادند. به چند کتاب نوک زد. دنبال سر و سامان دادن به کارهای خانه و هنر آشپزی رفت. آشپزی اگر با عشق و دقت انجام شود، لذتبخش است.
تا جایی که توانست، اجازه نداد روزمرگی روزش را بقاپد. اما روزمرگی اجازه نمیگیرد؛ در فاصلهی زندگی، خودش را به میان میکشد، بیآنکه متوجه شوی.
بقچهی دردها را باز کرد و به آنها زل زد. گفت: «ها، چه مرگتونه؟»
روزی بود که دردهای کهنه دهان باز کردند تا نکتهای را یادآوری کنند؛ از چشمداشتهایی که توقع بیجا به بار میآورند. چشمداشتهای پوچ که میوهشان دلخوری است.
بقچهای کهنه و رنگورورفته از دلخوریهایش را از گنجه بیرون کشید. دوباره نمک روی زخمهایش پاشیدند. دردش آمد. به نوشتن پناه برد. نوشتن دستش را گرفت و با کمک واژهها آرام شد.
به وبینار نویسندهساز استاد شاهین کلانتری رفت. استاد او را با دنیای شعر آشنا کرد و باز هم آموخت: شعرها فهمیدنی نیستند؛ شعرها را نباید معنی کرد، باید حس کرد. آنجا که نثر و واژهها قادر به گفتن نیستند، شعر میآید تا با پیوندهای ناآشنای واژهها، راهی به سوی احساسهای درونی و ناگفته باز کند.
بهتر است در زندگی به نتایج ماجراهای پیش رو بیندیشم تا اینچنین درگیر اشتباهات روزگار نشوم.
درسهایش را آموختهام، اما باز هم فراموش میکنم. تکرارها و رخدادهای دوباره، یادآور درسهای گذشتهاند. تکرارها دلزدهام میکنند، اما شاید همین دلزدگیها هم لازم باشند. دردها و رنجها میآیند تا از تو آدمی نیرومندتر و ژرفتر از گذشته بسازند.
چه باک! زندگی همیشه گل و بلبل نیست.
دنیاست دیگر؛ باید همهچیز را ببینی، تلخی و شیرینی را.
تلخیها هم، درست مانند شیرینیهای روزگار، دستاوردهای سودمندی دارند. نکتههایی در دل خود پنهان کردهاند؛ شاید به شیرینی لحظههای خوش زندگی نباشند، اما بیثمر هم نیستند.
تلخیهای زندگی دورریختنی هستند؛ درسهایشان را بگیر و بگذر، که دنیا جای گذر است. هیچچیز در این دنیا ماندگار نیست؛ نه شیرینیهایش و نه تلخیهایش.
پس در این گذرگاه، بگذر و به مسیر خودت برو. ماندن و درگیر شدن در این واحههای پوچ، وقت تلف کردن است. تو را از مسیر زندگی و هدفت دور خواهد کرد.
بگذر، که دنیا سرای گذر است.
گذرگاهها تنها مسیرند، نه جای ایستادن، درنگ کردن و درگیر شدن. ماندن در آنها جز وقتکشی و ناراحتی دستاوردی ندارد.
از تلخیهای دنیا آسوده بگذر تا دنیا هم بر تو آسان بگیرد.
شفق آمد و روح ز تن رفت .
نوشتم و خواندم در مدرسه ی نویسنده ساز شرکت کردم و از ته دل خندیدم .
روز ها درگیر تکالیف و پند و شب ها بی جان و رمق بر بالین سر می گذارم گویی که در تابوت خفته م .
خود را با چندی پیش قیاس نمودم .
پیشرفت ها داشتم ولیکن پیشرفت ها شادمنمی کنند نمی دانم مشکل من من هستم یا نوشته های پراکنده ام ؟
شب ها به سر می آید که گویی می نویسم و زمانی که می نویسم از فرط خستگی کلمات اشتباه به نقش می آید و مایه سرافکندگی می شود .
یکی نوشته های جدیدم برای چندی پیش است .
زندگی می گذرد و سرما تشدید می شود .
به یاد ندارم گرما را ، گرمای آشنا را .
تمام شب بر امید آن می گذرد که در سپیده دم گرمای آشنا بوزد بر تن و جان ولیکن هر سپیده که می گذرد باد صبا لرز به تن می اندازد و روح را می لرزاند .
لسان غیب هم باشد نمی تواند بگذراند سرمای ناآشنا را فقط توان نوشت و دستان را بهم مالید .
توهین هیچ نیست اما حقیقت است که این قضیه هیچ استدلال در خود ندارد و اثبات شدن ندارد .
بی ثبات است زندگانی و با هر سپیده دم پوسته می شکند و پوست دیگه یخ می زند .
یک ربع نوشتم. در گالریم که منبع انواع اسکرینشاتهایی از کتاب شعرهای مختلف داشتم به مطالعه پرداختم دقایقی. «پرداختم تا حالا اینقدر رسمی ننوشته بودم»
یک تکه شعر در کانالم به اشتراک گذاشتم و البته امروز باز هم با فایلها و ویسهای ضبط شده دربارهی آنچه از نوشتن آموخته بودم سروکله زدم و به خودم یادآوری کردم.
صبح. همیشه مال من است. البته نه، اشتباه گفتم، مدرسهها که باز باشند و او هم سر کار باشد. نوشتم، فیلم دیدم، خواندم. «خطاب به پروانهها و چرا من دیگر شاعر نیمایی نیستم.» دفترم را میگشایم. باز هم باید بنویسم. «معیار در شعر جدید این است که شاعر، شعر خود را خود امضا کند.» سر بحث باز میکنم با براهنی. نمیدانم چرا نمیتوانم همینجوری از بعضی جملهها رد شوم. البته آخرش اگر به درجهی خنگی برسم، رهایش میکنم و میروم.
دمدمایظهر. پیادهروی خیلی حال داد.
ظهر. بچهها میآیند خانه. اول دخترک، بعد پسرک. بساط ناهار را میچینم و تمام.
عمیقترین قسمت ظهر. پسرک برگهای در دست میآید سمتم:
«مامانی بیا ای برگه به درد نمیخوره، ولی بَرا تو خوبه، پشتش سفیده.»
دمدمایعصر. پسرک برایمان فیلم میگذارد. «عشق و تندر» بیش از این ازش نمیدانم، تازه شروع شده بود که خوابم برد.
عصر. میروم نویسندهساز. مثل همیشه متوجه گذر زمان نمیشوم.
ساعت از شش گذشته، دخترک هنوز خواب است. هیچ مشقی ننوشته. بیدارش میکنم. با هم مشق مینویسیم.
شب. فلافلها سرخ شدند. پسرک از زمین چمن برگشته. «یه گل زدم مامانی.» خوشحال میشوم.
میخواهم براهنی را ادامه دهم و شعر بخوانم. خیلی وقت است که دیگر نمیتوانم هیچ روزی را بدون شعر سپری کنم.
چقدر خوشحالم که صبحها دارم راحتتر بیدار میشوم. زمان آماده شدنم هم مشخص شده. دقیقاً میدانم کی باید بروم بیرون از خانه و تازه ساعت حرکت قطارها هم دستم آمده. اصلاً باید یک سری کارها را خودکار انجام بدهیم که دیگر هر روز فکر کردن و انرژی مصرف کردن نخواهند.
رفتم آزمایشگاه و امروز بعد از مدتها کمدهایمان را ریختیم بیرون و مرتب کردیم. حالم به هم میخورد از دیدنشان. اما الان فقط دوست دارم داخلشان را نگاه کنم. تر و تمیز و مرتب.
تستمان را انجام دادیم و خوانش آن ۳ ساعت بعد بود. رفتیم ناهار و برگشتیم و نشستیم دربارهی مقالههایی که خوانده بودیم و تستی که شاید بخواهیم به کار اضافه کنیم حرف زدیم و تا جایی هم پیش رفتیم و بعد قرار شد باز بخوانیم و بگردیم و دوباره حرف بزنیم.
بعدش خوانش تست را انجام دادیم که جوابش بدک نشد و بعد آمدم خانه و نشستم پای مقاله و خواندن.
حالا هم میخواهم به دوستم پیام بدهم دربارهی همان تستی که میخواهیم اضافه کنیم که بگویم بهتر است به جایش یک چیز دیگر بگذاریم.
خیلی خوابم میآید و بعد از پیام دادن زود میخوابم که این عادت کوچولوی خوب خوابیدن و به موقع بیدار شدنی که دارد شکل میگیرد تقویت شود.
بنام خدا
گزارش نیک ۱۸۷:
همیشه رفیق عزیز
برایت بگویم از امروزم که باز کاغذ سفید و خودکارم که خیلی روان مینویسد من را دعوت کردند برای نوشتن، و نوشتم آنچه در ذهنم بود و رها شدم در دنیای کلمات و نوشتم بیقید و شرط بیسانسور، اینگونه آزادنویسی را بیشتر در اول روز تجربه میکنم تا در آزادنویسیهای بقیهی روز.
بعد از نوشتن به پیادهروی رفتم، همان پارک همیشگی، همان نیمکتهای خالی، همان درختان تبریزی که برگهایشان زرد و نارنجی شدهاند و بیمحابا با باد میرقصند و نگران این نیستند که باد بدون اجازهی درخت آنها را بچیند. یک ساعت پیادهروی کردم و نان خریدم و به خانه برگشتم.
صبحانه با نان تازه خیلی چسبید. بعد از صبحانه خانه را مرتب کردم، و آن را از گرد و خاک زدودم، و گلهای فرشها را جارو کشیدم. تدارک ناهار دیدم مادر هوس کوفته کرده بود برایش درست کردم.
بعد از ظهر بازخانی کتاب «نویسندهساز» تمام شد بااینکه بار دوم بود که این کتاب را میخاندم انگار جملههایش برایم جدید بودند.
۱- از روی متنهایی که دوست داری بنویس. بسیاری از رازهای نویسندگی را فقط با رونویسی میتوان کشف کرد.
۲- همیشه نمایشنامهای در دست خاندن داشته باش.نمایشنامهی «بلاخره این زندگی مال کیه» را چند بار بخان.
۳- قصهی نویسندهای را بنویس که قصهی نویسندهیی را مینوبسد که قصهی نویسندهیی را مینویسد که…
۴- نوشتن یعنی رفتن و نرسیدن، بی ذرهیی احساس باخت.
با الهام از جملات «نویسندهسار» رفتم سراغ هزار کلمه تایپ کردن که بیشتر آزادنویسی و کمتر شکرگزاری بود. در آزادنویسی بیشتر مکالمه با خودم کردم. دربارهی هدف روزم نوشتم، اصلن میدانم هدف امروز من چیست؟ اگر میدانم، چطور میتوانم تا پایان روز این هدف را محقق کنم؟
عصر وبینار شرکت کردم استاد کلانتری از اهمیت داشتن وبسایت گفتند و از آشناییزدایی صحبت کردند و از دفتر شعر «آواز راز- دارها» از احسان براهیمی برایمان چند شعر خاندند که خیلی شعرهای زیبا و خلاقانهای بودند. امروز استاد صحبتهای زیبایی درباره شعر کردند، همچنین از اهمیت متفاوت خانی گفتند، و بقیهی وبینار هم به پرسشو پاسخ گذشت. وبینارها اوقات خوشی هستند.
بعد از وبینار به سراغ کتاب « بهترین داستانهای کوتاه چخوف » رفتم و دو داستان «آشنای دست و دل باز» و «خوانندهٔ گروه همسرایان» را خاندم.
شب مهمان آمد، اما زیاد نماندند و مهمانهای خوبی بودند و زود رفتند.
رمان «رودراوی» را خاندم و لذت بردم.
پرسهای در کتابخانهی کارگاه شعر محبوبم زدم خوشحالم که کتابهای جدیدی به این کتابخانه اضافه شدهاست.
بعد از خاندن چند شعر یک ساعتی روزنویسی کردم که بخشی از آن شد نامهای برای تو همیشه رفیق نازنین
کلمهی امروز: «مطایبه» یعنی خوش منشی، شوخی و مزاح
حسین دیشب گفته شاگرد خلفش هستم و توی تمرینهام نمیکنم و برای همین پیشرفتم سریع بوده. هرچند دقیقا نمیدانم چطور توی تمرینی میکنند یا چه چیزی را. و اینکه آنچیز اصلا در دسترسم بوده که بکنمش توی تمرینم یا نه. شاید هم برای همین تا بهحال توی تمرینهام نکردهام. و نمیدانم اینکه بگویم کسی چون بلد نیست چی را توی تمرینهایش کند پیشرفتش سریع است، با اینکه بگویم کسی آن چیز را ندارد که توی تمرینهاش کند، با اینکه کسی چون توی تمرینهاش نمیکند پیشرفتش سریع است هر سه یکیست یا فرق دارند. در هر حال. مهم نتیجه بوده که عالیست.
امروز باز هم پومودورو ، کاروان نجاتِ این یوسف گرگنخورده شده از چاه در انجام کارهای شرکت. یک مرحله هم ارتقا یافتهام. با فهرست کردن کارها در برنامهی To Do List. و از پومودوروی تعبیه شده روی هر ردیف از لیست، برای انجام همان کار استفاده کردهام. پیش فرض برنامه روی ۱۵ دقیقه بوده و غالبا نیاز به تغییر نداشته.
در بازگشت به خانه، شروع را با تمرین Core کردهام و خواندن ادامهی “شب ممکن”. از باقی لیست کارها هم تنها به چند کار خانه رسیدهام و بدنم خالی کرده و بعبارتی توی برنامه ریزی امروزم. حالا نمیدانم چون توی برنامهریزیام کرده، پیشرفتش کند میشود یا چه چیزی را توی برنامهریزیام کرده یا آنچیز را اصلا از کجا آورده و کرده توی برنامههای من. نتیجه اما یکی بوده. ادامهی لیستم و تمرینهای زبان کوردی که همیشه غریب افتادهاند، ماندهاند به فردا.
مرخصی گرفتم برای سفری که نرفتیم. البته فعلن نرفتیم.
آشپزی، موزیک. آشپزخانه کوچک بود. رقصیدیم. به کوچکیاش خندیدیم. به بههمخوردنمان. مینویسم که بماند. خندیدنمان. پریدن و بغل کردنمان.
سه روز ننوشتم. حالا حریصم. دستم قلم را گم کرده یا عادت را؟ این را هم مینویسم که بماند.
دست که قلم را گم نمیکند، نوشتن عادت است. عادت دست و ذهن. ذهن اما جا عوض میکند بین عادتها. سه روز ننوشتن یعنی چیزی در راه است که هنوز کلمه نشده. دست با یک صفحهٔ خالی برمیگردد. ذهن باید بنشیند. بدن هم. هستم. نوشتن از من قهر نکرده. یک ساعت نوشتم، وقتی مریم رفت بیرون.
وبینار جمعه را شنیدم. بیشتر دلتنگ شدم.
خواهر بزرگترم آمد. نشست. شنیدم. حرفهایی را هم گذاشتم کنار چیزهایی که این روزها جمع میکنم.
اسکیت. ماهور لیز خورد. دستش را گرفتم. بعد من هم لیز خوردم. هر دو روی زمین. خندیدیم. بغل کردن بچهها لذت دیگری دارد.
پادکست شنیدم از سقراط. دوباره. نصفه ماند. رهایش کردم.
ده صفحه از خسرو خوبان و یک فصل از تسلیبخشیهای فلسفه. کتابهای نیمه خانده حالتی ایجاد میکنند که نامش را نمیدانم. آشنایی است، روبرویی است، چیزی که یک بار شناختی اما به یاد نمیآوری.
امروز ته میکشد. فردا ساعت ده، دفتر ثبت اسناد.
سپاس گزار این سقفم. این مدرسه.
دیشب فراموش کردم گزارشم را بفرستم. زود خابیدم. وسط خاب و بیداری ناگهان یادم آمد. خابتر از آن بودم که کاری کنم. صدایی به من گفت فردا.
شنبه ۲۳ آبان
با وجود آنکه روز شروع هفته است و آخر هفتهها سیستم گرمایشی قطع، اتاقم در دانشکده گرم است. بلافاصله بعد از رسیدن پیامهای صوتیای که چند وقتیست در گوشی خاک میخورند را میشنوم. انگار که قورباغهی امروزم باشند. نمیدانم چرا گاهی چیزهایی خیلی مسخره میتوانند کابوس من شوند. باید در گوشهای یادداشت کنم «ذهنآگاهی».
از ساعت حدود ۹:۳۰ نت دانشکده قطع میشود. و تمام کار من با نت. چندبار شمارهی مسئول IT را میگیرم اما پاسخی نیست. به رئیسش زنگ میزنم، باز هم پاسخ نمیدهد. به معاون پشتیبانی دانشکده زنگ میزنم. میگوید کلن نت دانشگاه قطع است و حالا پیگیری میکند. به مسئول نقلیه زنگ میزنم که لااقل بروم خانه با اینترنت خانه کار کنم، میگوید ماشین نیست. میمانم بیکار و بیعار. میخاهم کتاب بخانم که مریم به دادم میرسد. لپتاپش را به گوشی وصل میکند و با هم پایاننامهها را چک میکنیم.
به خانه که میرسم تا آمدن علیرضا فاصله است. گرسنهام. برای کاستن از رنج گرسنگی به کتاب میپناهم.
یک نرمافزار جدید را برای نوشتن امتحان میکنم. My dairy. متن راستچین نمیشود. راستچین میشود اما همچنان left-to-right است. حوصلهاش را ندارم. برمیگردم به همان نوت گوشی.
یکشنبه ۲۴ آبان
امروز روز تایچیست. شال و کلاه میکنم و همزمان با خورشید از خانه بیرون میزنیم. بازدمهامان بخار میشود اما آنقدر شال و کلاه کردهام که هوا دلچسب باشد. بعد از تمرین نان سنگک داغ میگیریم و پنیر. بعد نوبت ادارهی مالیات است. یاد داروغهی رابینهود میفتم. پول زور را میدهم و خوشحال و خرسند میروم سراغ مهروز که دارویی که برایش ساختهام را تحویلش دهم. تا به دانشکده میرسم ظهر است. دانشکده رفتنم در این ساعت رفع تکلیف است، اما میروم که رفته باشم.
عصر یللیتللی میکنم. خیال میبافم. دوره میبینم. کتاب میخانم. مقاله مینویسم تا شب.
راستی صبح انگشت وسطی ماند لای در ماشین. ضربه سنگین نبود اما نتیجه چرا. انگشتم کبود و متورم شده. به خاست علیرضا که برویم عکس بگیریم گفتم نه. یکبار انگشت شستم شدیدن متورم و دردناک شد. روز قبلش درد و سوزش عجیبی داشت طوری که کارکردن عذابآور بود. شب ماساژ دادن توسط علیرضا همانا و فردا صبح از درد بیدار شدن همان. درد به اندازهای بود که حتا با مسکن هم قابل تحمل نبود. دو هفته طول کشید تا فهمیدند تکهای از استخان شکسته و جدا شده و در تمام این مدت دست من بدون گچ و آتل مانده بود. اینبار درد قابل تحمل است پس میفهمم که چیزی نیست.
و چقدر جملهی قصار امروز با مطالب دورهای که دیدم جور است؛ سایهی ماه، بیداری، برگشتن از مرگ. این هم از فال نیک.
From سوگند ستاره on گزارش نیک ۱۸۶: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From فاطمه محمدی on گزارش نیک ۱۸۶: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ساجده حقپرست on گزارش نیک ۱۸۶: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From فرناز کاظمی on گزارش نیک ۱۸۶: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From مهرگان معدنیپور on گزارش نیک ۱۸۶: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ناهید راستی on گزارش نیک ۱۸۶: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From شاهین کلانتری on گزارش نیک ۱۸۶: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From زهرا بلامپور on گزارش نیک ۱۸۶: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From صدیقه علیزاده on گزارش نیک ۱۸۶: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From مهناز روحانی on گزارش نیک ۱۸۶: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From آتنا نجفی on گزارش نیک ۱۸۶: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From علی فرخی on گزارش نیک ۱۸۶: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From عسل فاطمی on گزارش نیک ۱۸۶: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From میترا رستگاران on گزارش نیک ۱۸۶: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From میترا رستگاران on گزارش نیک ۱۸۶: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From بهار فلاحی on گزارش نیک ۱۸۷: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From طاها ویسی on گزارش نیک ۱۸۶: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ریحانه ربانی on گزارش نیک ۱۸۷: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From سیمین مهرابی on گزارش نیک ۱۸۷: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From مهشـید خوشآموز on گزارش نیک ۱۸۷: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From احترام کرمی on گزارش نیک ۱۸۷: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From امین شریفی on گزارش نیک ۱۸۷: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From زهرا آزادی on گزارش نیک ۱۸۷: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From حدیث کاشانیزاده on گزارش نیک ۱۸۷: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From فاطمه محمودپور on گزارش نیک ۱۸۷: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From مرضیه عطار on گزارش نیک ۱۸۷: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From الهام جامعی on گزارش نیک ۱۸۷: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From مریمبانو صنعتی on گزارش نیک ۱۸۷: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From بیتا پرهام on گزارش نیک ۱۸۷: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From فرزانه فرودی on گزارش نیک ۱۸۷: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟