شاید شایعه کردهاند که اگر مدتی روتینی را تکرار کنی، دیگر خودش خودش را پیش میبرد. مثل سحرخیزی. ولی خیز من تن نمیدهد به سحر. هر روز نقش قربانیِ این جنایت را میگیرم و مینالم و میسوزم از زود بیدار شدن. تف توی بخش جراحی و مورنینگهای بیقاعدهاش.
پرسید استاد که: پشیمانید از انتخاب؟ دست نبردم بالا. پرسید که: مایلید به ادامه تا تخصص؟ دست نبردم بالا. پس حالا اینجا چه میکنم؟ میانهی راهم. توی هیچ دسته و طبقهای نمیگنجم. آینده را پیشپیش نمیبینم. اما گذشته؟ گذشته نیست، تویمان است. توی حالایمان. توی دستها حملش میکنیم هر روز.
خراباحوال بودم امروز را. انگار با طناب از پاهایم آویزان بودم و خون توی نوک انگشتهایم جمع شده بود. دلم از همان بالا دعوا و درگیری میخواست. منتظر بودم کسی بگوید بالای چشمت ابرو، که خروسوار بپرم به او. اما توی این برعکسشدگی جای چشم و ابروها عوض شده بود و درگیریای رخ نداد. وقتی از دو نفر دیگر هم شنیدم که شبیه منند در این حال، فهمیدم هوا خراب است لابد، نه ما. پیادهروی و شعر خواندن توی کافه از خرابیتم کاست کمی. از نیما خواندیم و منوچهر آتشی. بخشی از شعر بخوان ای همسفر با من نیما را ببین:
«به رو در روی صبح این کاروان خسته میخواند
کدامین بار کالا سوی منزلگه رسد آخر
که هشیار است، کی بیدار، کی بیمار؟
کسی در این شب تاریکپیما این نمیداند.»
کارگاه شعر بود و بیتمرکزی. هر کاری کردم که صدای استاد را فرو ببرم توی گوشم نشد. غرق خیال و فکر میشدم و هیچ نفهمیدم. عیبی ندارد گاهی، نه؟
مروارید استاینبک را میخوانم و لطیف میشوم، به همان لطیفیِ خواندن پیرمرد و دریا. همان غم و همان کشش. خاصیت دریا و موجموجهایش است؟
دیدی که سوسک نشدم امروز با خوابیدن. حالا خوابم میآید تا زیر پتو و بغلم میکند تا با ذوقِ تمامشدن هفته چشم ببندم.
سال واژه: ساده
شیطان رفت توی جلدم که امشب قید نوشتن گزارش نیک را بزن. هی حواسم را به این کار و آن کار پرت کرد که یادم برود، اصلن گزارش نیکی هم هست. اما گوشش را پیچاندم و گذاشتمش توی آفتاب تا خشک شود.
بیدار که شدم، با خاهر که به خاطر مشکلی که برای معلم مدرسش به وجود آمده بود تعطیل بود، به تیرامیسو دست برد زدیم. بعد هم سرگرم مرتب کردن خانه شدیم. ظرفها را شستم، او لباسهایش را مرتب کرد و لباسهای توی لباسشویی را پهن کرد روی بند توی حیاط تا خشک شوند. بعد هم رفت به سراغ درسهایش.
به سراغ نوشتن رفتم. ورقهها پر شدند از حرفهای نگفته. بعد هم گوش دادم به نیمهی باقیماندهی کارگاه خردهخاطره که به خاطر رفتن به خانهی مادربزرگم، جا مانده بودم. تمرینهایش را انجام دادم، خاطرههای دور و درازی یادم آمد. استاد هم عجب خوراکی برای طول هفتهمان گذاشته بود. بعد از ظهر هم با خاهر سرگرم تماشای فیلمی هیجانانگیز و فانتزی شدیم. به قول دختربچهی توی فیلم، تو اینقدر که به نظر میرسه بد نیستی.
عصر هم به وبینار الهه رفتم. چقدر مفهوم ساده و پیچیده را برایم شفاف کرد. نویسندهساز هم بود، کلمهنویسی و آزادنویسی هم پشت سرش، با چاشنی شعری از منوچهر آتشی.
بعد از تمام شدن وبینار هم با خاهر و مادر فیلم قطار رویاها را دیدیم. فیلمی از سرگذشت آدمی از بچگی تا لحظه مرگش. از دیالوگهای معنادار و طبیعت بکرش خوشم آمد.
این لابهلا هم بساط نقاشی کشیدن پهن بود. ول کن ترکیب کردن رنگها با هم آرامم میکرد.
گردآفریدم، ببخش مرا چند روزی است برایت نامهای ننوشتهام.
دلِ خوشی نداشتم و نای نوشتن. زودرنج شدهام و حساسیتهایم گُل کردهاند. تو گُلهای خشکیدهام را میچینی تا من آسوده شوم؟ چون تَر و تازهها را باید پذیرفت و گذشت.
تمرینهای شعرکِ دورهٔ شعر را صیقل دادم و فرستادم. کمی دلگرم شدم.
اول فکر میکردم چیز خوبی از آب درنیامده، اما استاد و بچهها خیلی از شعرهایم تعریف کردند. ذوق خاصی دارم. کاش این ذوق درونیام همیشه در من جاری باشد؛ طوری که لحظهبهلحظهٔ زندگیام با آن عجین شوم.
راستی خورشیدکم، امروز بعد از چندین روز فراق از یارم،نوشتن در وبینار نویسندهساز شرکت کردم و آزادنویسی کردم. واقعاً نیاز داشتم. انگار داشتم خفه میشدم که جاری شدم. مخصوصاً پیش از آزادنویسی که فهرستنویسی هفتگی داشتیم و پنج دقیقه رگباری باریدم روی کیبوردم. مقایسه کردم؛ نسبت به هفتهٔ گذشته خیلی غمگینتر و زودرنجتر شدهام.
شعری از منوچهر آتشی را استاد در وبینار خواند که واقعاً دلنشین بود.
با این بخش از شعر به خواب میروم:
«نرگس گلخانهیِ بیخزانی
سایهیِ سراسیمهیِ نیلوفری
آمده از چینههای دور
خزیده پشت پنجرهام، اوفتاده بر اوراق دفترم
سطر خطنخورده شعری به زبان خویش و دهان خویش …»
https://t.me/WaterLilyEcho
سه شنبه ۱۳ آبان
برخی روزها میگذرند و برخی دیگر میمانند. آن روزهایی که میمانند را بیشتر دوست دارم چون مقداری از لحظاتشان تهنشین میشود در خاطرم و مینویسمشان. البته احتمالی هم وجود دارد: شاید هم چون نمینویسم روزها نمیمانند.
این روزها مجالی میخواهم تا بمانم و بنگارم و بزییم، نه اینکه نشده باشد، شاید هم خود نخواستهام. از این کشمکشهای درونی که بگذریم باید بگویم این روزها بیشتر در متون کهن غرق میشوم. نمیدانم شاید به گونهای مفهوم ماندن را بیشتر از این متون درمییابم و خدا داند که درماندگیهایم با همین دریافتنها شفا مییابد.
هنوز هم پیادهروی میروم و قهوه مینوشم و میخوانم. مرضی گرفتهام آن هم از گونهی ماندگی. ایستادگی. اما نه به آن مفهوم. مثلا هنگام پیادهروی اندکی میایستم یا قهوههایم را همراه با مکث مینوشم و هر واژه را مجالی مییابم برای ماندن.
شاید عجیب باشد اما چندیست که به نوشتن نمایشنامهای علاقمند شدم. اگرچه که از نمایشنامه تنها خواندنش را بلدم.
آزادنویسی این روزهایم به دایرهی زخمواژگان میماند اما میدانم که همهی اینها میگذرند و من در همین گذرگاهها باید دقایقی را بمانم و بنگارم و بزییم.
کل روز فکرم مشغول این بود که چقدر برای اتفاقهای غیرمنتظره آمادگی دارم. صفر نبود، ولی در پایینترین حد خودش بود. عصر درحالیکه زیر چند لایه پتو دفن شده بودم، ضبط کلاس جدید هوش مصنوعی را زدم و خوابیدم. متاسفانه مامان مطلع شد و بیشتر از دو ساعت نشد.
صبح، بعد از تقریبا سه سال، دوباره به آزمایشگاه میکروبیولوژی رفتم. این آزمایشگاه برای علوم دامی است و کنار آمدن با مسئولش اصلا آسان نیست. البته ما بچههای غذا که وضعمان بدتر است. مثلا یکی از دلایلش میتواند کینه دیرینه مسئول آزمایشگاه و استادمان باشد.
یک چیزی در این چند روزی که دوباره سر کلاسها حاضر میشوم برایم جالب است. بیشتر در کلاسها مشارکت دارم و خوابم نمیآید. با دقت بیشتری گوش میدهم و کمتر پیش میآید حواسم پرت شود. این از عجایبی است که میتوانست برای من اتفاق بیفتد. دلیلش چه میتواند باشد؟ بالا رفتن سن؟ آشنا بودن با مدرس؟ یا نه، پیدا کردن دلیلی برای ادامه همین مسیر؟ هیچکدامشان نیست. هیچکدام جواب این سوال نیست. باید بیشتر فکر کنم.
خیلی دوست داشتم بستری کاملا متفاوت و جدا برای نوشتن از غذا داشته باشم. بین چیزهایی که از نظر گذراندم، لینکدین جالبتر بود. اما خب، موضوع نوشتن هم مهم بود. به نظرم رسید در مورد سؤالهایی که در کلاسها پرسیده میشود بنویسم. الان که بیشتر زمانم قرار است صرف تحقیق شود، نوشتن از چیزی که در موردش تحقیق میکنم هم خالی از لطف نیست. درواقع حس واقعیام بیشتر حالت تدافعی دارد. از سختگیری استادها و مسیری که قرار است در این دو سال طی شود میترسم. به خاطر همین به نوشتن پناه آوردم تا تلخی راه کمتر شود. هنوز هم از داستانهایی که در مورد پایاننامههای شخمی شنیدم، لرزانم.
بعد از آزمایشگاهنوردی، پیادهنوردی نمودم و مسیر طولانیای قدم زدم. حتی حوصله آهنگ گوش دادن هم نبود. خط پایین فرنچ یکی از ناخنها کج شده. کاش حواسم بود و میگفتم. کاش ناخن آخری اینطور میشد. تا نوبت بعد باید این بینظمی را تحمل کنم.
در جلسه گروهی که حسنا برای کیوورد ریسرچ گذاشته بود، درحالیکه ورزش میکردم شرکت کردم. جالب بود. باز هم میروم.
اعتیادم به ولاگ یوتیوب دیدن نهتنها بهتر نشد، بلکه شدت هم یافته است. الان بیشتر ولاگهای یوتیوبرهای چینی را که از این ماشینکمپرها دارند، میبینم.
البته پادکست هم میبینم. مخصوصا پادکستهایی که آقای روشن با متخصصهای حوزههای مختلف ضبط میکنند. بااینکه صحبتها گاهی به سمت استفاده از واژههای تخصصی رایج در پزشکی و سایر حوزهها میرود، رسم برنامه این است که گفتگو با سادهترین بیان و فقط با استفاده از کلمات فارسی پیش برود.
خب، اینکه داستان سریالهای چینی متفاوت و جالب است را نمیشود نادیده گرفت. سریال Where the Mask Ends را شروع کردم. واقعا لذت خالص. حتما ببینید.
https://t.me/MaedehJavadiCHN
امروز بعد از مدتها فیلم Portrait of a Lady on Fire را دیدم. فیلم زیبایی بود. ملموس و زنانه. همینش را دوست داشتم. نوع نگاه یک نقاش به مدلش و شناخت رفتارهایش و حتی دانستن معنی این حرکات و رفتارها برایم جالب بود. راستش تشویق شدم بیشتر به این موضوع اهمیت بدهم و سعی کنم معنای تغییر چهره و نوع نفس کشیدن آدمها را حدس بزنم.
پیادهرویام را هم رفتم. بعد از وبینار به سمت پارک. کمی هم وسط پیادهروی نوشتم .
در آزادنویسی امروز یک حس متفاوت را تجربه کردم و گذر زمان را به صورت واقعن شگفتانگیز احساس نکردم. اینترنتم قطع شده بود و آهنگ همچنان درحال پخش بود. یک لحظه به خودم آمدم و سایت را رفرش کردم. حدودن ده دقیقهای بیشتر نوشته بودم. آزادنویسی جذابی بود.
شاهین عزیز.
هفتههای پیش بود در یادداشتهایت اسم «مصطفیدشتی» را دیدم. جسدم و جسیدم تا رسیدم به کانال یوتیوب مصاحبهی دشتیجان. گویا هنرمند است. نقاش. گویا تحصیلات رسمی ندارد. حیفم میآید. جملهی برجستهاش نقل نکنم.
«تمام آدمهای که من میشناسم بیشتر از من میدانند» این را نقل کردم تا بگاویم. قبول من کندخوانم. کندنویسم. جملات فصیح نیست. اشتباهتایپی بسیار است. اما اندکاندک من شهروندان خودم را میسازم. من نمیتوانم راه بروم قبول من از محیط بیرون کمخبرم. یا دستکم دربارهی آدرس موقعیتجغرافیایی خیابانها، این صادق است. اما چه باک. قدرت خیال دارم. میتوانم این را تقویت کنم. و شهر با خیابان خودم بسازم با رمانهای خوب. امیدوارم این را در نظر بگیری. این مشوق این نیست. اسیر ذهن شویم. در حالت انتزاع معلق بمانیم. نه من تازه در آزادنویسیهایم این روزها فهمیدم پیشازپیش به تصویر نیازمندم. تصویر از راه جسجو و رمان به دست آورم. این روزها رمانی که میخوانم. بعضیجاهاش تعابیری شگفتانگیزی به کار میبندد. همهی اینها را گفتم تا بگویم من با آدمها کمرفتو آمدم. آدمها با من کمرفتوآمدند اما در عوض شهروند شهریم. که ابوترابخسروی در آن زندگی میکند.
………………
از سهشنبه روز
اول صبح قبل صبحانه آزادنویس.
دفترچه خاطراتوفراموشی.
اتود تمرین دورهی شعر.
شرکت در نویسندهساز. آشنایی با منوچهر آتشی که سراغش میروم
دورهی شعر. و جلسهی آخر.
خواندن رودراوی در حالت ایستاد. تجربهی متفاوتی بود.
برای شاهین کلانتری
از گردابی که هنرمند، شنایش میکند
ساعتها به شکافتن «اسطوره در جهان امروز»¹ میگذرد. بر آنم که سالی دست کم دو کتاب اسطورهشناسی را اینگونه بشکافم.
در ماههای گذشته، با وجود مهمانیهای سرسری به دیگر کتابهای این حوزهای، اسطوره در جهان امروز را طور دیگری مهمان شدم. خط به خطی، واژه به واژهای، واج به واجی.
اکنون، خط به خطهای آغشته به نشان «مهم» را که همان زیرخط است، رونویسی میکنم و ذوق میکنم با دیدن زیرخطهایی چون: «نوشتن همانا بودن است.»
ستاری معتقد است که هنر همان شکلبخشی و پیکرپاشی به تجربههای گنگ است. انگار که نطفهی چیزی مبهم را در ذهن بسته باشی و بعد به وسیلهی هنر، تن و بدنش دهی.
نویسنده یا کلیترش هنرمند، پی گردابی را میریزد که ابتذال و پوچی از آن بیخبر است. یعنی میخاهد که باشد. زیرا توان غرقشدگی در چنین عمقی را ندارد.
¹عنوان کتابی نوشتهی جلال ستاری
— مِلالآور
با گردندرد بیدار شد. اصلاً چرا بیدار شد؟
این زندگی هیچ چیز هیجانانگیزی برایش نداشت.
چطور میشود دیگر از خواب بیدار نشد؟
حوصلهاش نمیکشید ورزش کند.
فکر کرد آیا بالشاش واقعاً طبی است؟
خودش را به خواب زد و مچاله شد زیر پتو.
امروز چقدر ملال با خود دارد.
صبحانه را تنها خورد.
همسرش مشغول گفتوگوی کاری بود. گفتوگو دو ساعت طول کشید.
قصد امروزش برای ناهار، پلوی مخلوط با لوبیا چشمبلبلی بود. لوبیاها را درون قابلمه برای پخته شدن روی گاز گذاشت. زمان از دستش سُر خورد و لوبیا کمی بیش از حد پخته شد.
ملالش بیشتر شد.
در ذهنش اَهی به امروز گفت.
شروع کرد به تکهکردن گوشت مرغی که یخش نیمهباز شده بود. شروع آشپزی کمی حالش را بهتر کرد.
غذایش با مواد حاضرشده و شویدی که لابهلایشان پخش میکرد، رنگین شد. برنج برای دم کشیدن روی گاز رفت.
— تو زندهای؟
در آینهی دستشویی به خودش نگاهی انداخت.
چرا اینقدر شبیه آدمهای مریض است؟
حالش از قیافه و سر و وضعش گرفته شد.
لباسش را عوض کرد و بافت یقهباز بنفش رنگی به تنش پوشاند.
لوازم آرایشش را آورد و کمی به صورتش جان بخشید. موهایش را باز کرد و شانه زد. دو گیرهی جدیدش را در گوشهی سمت چپ بست. حالا احساس کرد حالش بهتر شده و از رنگپریدگی و مردگی درآمده.
— تاریکی مدرسه
درون قابلمه پر شده بود از بخار و غذا داشت آماده میشد. پس مشغول درست کردن سالاد شیرازی شد. همان موقع به تمرینجا رفت. استاد متن کسانی را که او نمیشناخت میخواند و در خلالش، موارد آموزشی را گوشزد میکرد.
بعد کتاب داستانی برایشان خواند که نتوانست نامش را بنویسد. داستان، او را به یاد خاطرات دورش انداخت.
به انباری مدرسهاش، به تاریکی زیرزمین. فکرش گرفتار تاریکی کلمات مدیران و معلمانش شد. چه در سرشان بود که کودکی هفتساله را از زیرزمین تاریک مدرسه میترساندند؟
همیشه از مدرسه و تحصیل بیزار بود.
— استاد حالش خوب است
غذا را در دیس بزرگی برگرداند. تهدیگها برشته و خوشرنگ شده بودند. برای سه روز غذا پخته بود تا با خیال راحت کمی استراحت کند.
غذا خوردن از نظرش فعل حال خوب کنی بود.
بعد از آن ظرفها را جمع کردند و در سینک گذاشتند.
دراز کشید و دو فصل از کتاب (مادام بوواری) خواند و در کنار بخاری برقی خوابش برد.
بعد از نیم ساعت، گردن درد بیدارش کرد.
ده دقیقه به شروع نویسندهساز مانده بود.
چای دم کرد و ظرفها را شست.
به صد کلمه نرسید، اما در باقی جلسهی نویسندهساز حضور داشت.
استاد خوشحال است. چه خوب.
پس چرا او اینهمه حالش ناکوک است؟
فردا به درمانگر چه میخواهد بگوید؟ اصلاً چه بگوید؟ بس است گریه و غم گذشته.
فکر کرد دوستش لیلی چه خوب مینویسد. داستانی که او در کانالش منتشر کرده بود را بلند برای همسرش هم خواند.
با خودش گفت: چرا فکر میکند باید بنویسد؟
اصلاً کانالش به چه درد میخورد؟
شاید بهتر است آن را از صفحهی روزگار پاک کند.
— بهانهای برای زنده ماندن
همسرش دو ساعت کلاس آنلاین دارد. بعد از آن دوست دارد فیلمی را که بالاخره بعد از انتظار، نسخهی باکیفیتش آمده، با هم تماشا کنند. نام فیلم ساعت پربیننده (Primetime) است.
در این میان متوجه شد یکی از سریالهای محبوبش هم بهروزرسانی شده و قسمتهای جدیدش آمده. نام سریال را اگر بخواهید این است: عصر طلایی (The Gilded Age). سریال را بهخاطر اجزایش دوست دارد. بهخاطر صحنههای رنگارنگ و پرجزئیات. بهخاطر سبک بستن موهای زنان. بهخاطر لباسهای پرچین و شکنشان. بهخاطر دور کردنش از واقعیت زندگی.
پس فعلاً زود است که بمیرد. انگیزه یافته برای زنده ماندن.
بیدلیل نیست که شب را دوست دارد. شبها نجاتش میدهند.
امروز یکی از آن روزهای خوب بود. با دوستان مدرسهٔ نویسندگی قرار گذاشتهایم سهشنبهها دیداری داشته باشیم و از کلمه و کتاب و نوشتن و دغدغههای رنگرنگمان حرف بزنیم. حالا چرا سهشنبه؟ چون روز تعطیلی من است. بعد از مدتها که تعطیلی شنبه را از دست دادهام _ و الحق هم خیلی مفید بود و میچسبید _ تعطیلیام شده سهشنبه و همین قرارها، سهشنبههایم را کیفیت بخشیده است.
صبح اول رفتم بانک تا کارتم را فعال کنم. در کارهای اداری کمطاقت و بیحوصلهام و از این رو، این کار، اقدامی نیک محسوب میشود. بعد رفتم سر قرارمان با ندا جان پشمفروش و حدیث جان کاشانیزاده. شیما جان صادقی هم قرار بود بیاید که متأسفانه بیمار شد و پیام داد که نمیآید. رسیدم سر قرار. تا دوستان بیایند از کتاب «در کلمات هم میشود سفر کرد» خواندم. همان سر پا و کنار خیابان. هوا هم لطیف بود و هنوز گرما شروع نشده بود. همان چند بند بهم خیلی چسبید. دوستان که آمدند، رفتیم و در کافه نشستیم. هر کدام چند جلد کتاب آورده بودیم تا دربارهشان حرف بزنیم و بخوانیم. سرشار از شوق بودیم. از تجربههامان گفتیم. البته تجربهٔ دوستان در نوشتن بیشتر از من است و من همیشه از صحبتهایشان میآموزم. کانالهای خوب دوستان را به هم معرفی کردیم و شعر خواندیم از عباس صفاری و شیمبورسکا و قطعهای از داستان «دوازدهمی» بهمن فرسی. بقیهٔ کتابها را هم ورق زدیم و دربارهشان حرف زدیم. میزمان پر از کتاب بود و شوق. متوجه نشدیم که کی ساعت دوازده شد. همیشه قرارهایمان را نزدیک کتابفروشیها میگذاریم تا پایان دیدارمان با دیدار کتابها تمام شود. قرار بود برویم سیبوک اهواز که دیدیم همان کافه که در آن نشستهایم همان سیبوک سابق بوده ولی بعد متوجه شدیم که محل کتابفروشی عوض شده. با خانم پشمفروش رفتیم و میان قفسهها چرخیدیم. دربارهٔ کتابهایی که میدیدیم حرف میزدیم. خانم پشمفروش رفتند و من کمی بیشتر ماندم در کتابفروشی. برای اینکه یادگاری از این دیدار داشته باشم، دو جلد کتاب هم گرفتم(«ترس و لرز» سورن کییرکگور و «مومیا و عسل» شهریار مندنیپور) و برگشتم خانه. حالم خیلی خوب بود. در مسیر برگشت باز هم از کتاب «در کلمهها هم میشود سفر کرد» خواندم و ایدهای برای یک یادداشت به ذهنم رسید. در خانه هم ناهار درست کردم و ظرف شستم. ساعت دو، در تمرینجا شرکت کردم. استاد کتابی معرفی کردند: «لی لی و باغهای جهنم».
عصری خوابیدم و وبینار نویسندهساز را از دست دادم. بعد از بیداری، کارهای خانه را انجام دادم؛ شستن ظرف و کف آشپزخانه و جارو. بعد نشستم به نوشتن یادداشت کانال. ساعت هشت بود. در وبینار خانم مریم ابراهیمی هم شرکت کردم. دربارهٔ ارتباط بود. بعد کمی برگه تصحیح کردم. داستان کوتاه «نفتی» را از صادق چوبک خواندم. شب هم بقیهٔ برگههایم را تصحیح کردم. در این میان یکی دو ایدهٔ یادداشت هم به ذهنم رسید. حاصل یک نشست خوب همین است. ذهنت پویا میشود. امروز را دوست داشتم.
امروز صبح هوا خنک بود .وخوابیدن زیر پتو واقعن می چسبید.ولی باید بیدارمیشدم وبه کارهایم رسیدگی می کردم.
دیشب صدای باران برایم مثل لالایی بود.
نمیدانم چرا باران شبها میبارد اما روز بند می آید.
با خودم می گویم شاید باران چشم دیدن ما آدمها را ندارد.
شبها در تاریکی می آید ومی بارد ومی رود.
رعد وبرق هم یکی دو بار غرش میکرد وخودی نشان میداد. صدای رعد وبرق را خیلی دوست دارم.
عصر مادرم زنگ زد .خوشحال شدم صدایش را شنیدم.می گفت یک هفته است که آنجا باران شدید می بارد ،همراه با رعد وبرق های پر سروصدا
میگفت چند نفر در اثر صاعقه جان خود را از دست داده اند.ناراحت شدم ازاین مرگهای ناگهانی ویهویی
بگذریم .امروز عصر بعد ازاینکه ازسرکار برگشتم، به داروخانه رفتم وداروهایم را گرفتم.
به خانه آمدم واندکی استراحت کردم ومشغول بریدن مرغها شدم .
شام را هم در همان حین درست کردم.
بعد از شام فایل صوتی وبینار را گوش کردم.
ومقداری تمرین آزاد نویسی انجام دادم.
خستهچگر نباشی
دلخستهای و فکر سفر به سر کنی؟
بنشین کنار خودت، دل خراب توست
امروز یا مورخ یونتنی آشنا شدم؛پلوتارک یا پلوخارس. از اساطیر یونان مینوشته. مثلا برای بیان هماهنگی در زندکی زناشویی از ۴ نماد اساطیری استفاده کرده:
۱. آفزودیت: نماد مهر و کشش عاطفی بین همسران
۲.هرمس نماد گفتگو، خرد و تفاهم
۳. پیتو: نماد توانایی همراهکردن دیگری با سخنان سنحیده
۴. خاریسها: نماد ملاطفت، بخشندگی و خوشرفتاری
یک توصیف هم برای آقای علیدوستی خوندم که برام ایهام داشت و شاید نویسنده هم قصدی مشابه داشته شاید هم برواشت شخصیمه.
ایشون در اوج نامداری در فوتبال در تیم هما میمونه و سراغ شهرت و بازی در تیمهای بلندآوازه مثل پرسمولیس و استقلال نمیره.
به تعبیر نویسنده( آقای فرشید شهیدی، کپیرایتر کاربلد) ” فرارنگی” بودند.
فرارنگی را من معادل در قید و بندهای رایج اسیر نبودن و آزادانه پیشرقتن میدانم.
یه برداشت دیگر من، دوراندیشی و چشمانداز داشتنه.
چند وقتی از به دوست خواستم در ارای مبلغی توی پیشبرد طراحی سایت جدید همراهم باشه. یه بخشهایی همراه بود و جایی به بعد محو شد و باز من ماندم تنهای تنها، من ماندم تنها میان سیل تسکها ….
از آحر دیروز تا تمام امروز بسط نشستم پای جیپینی تز من درددل و دو بغل سوال
جیپینی، آغوش باز و گوش شنوا
خطاهایی که گزارش باگ، fatak error سایت و نبود دسترسی درست و دقیق به درگاههای پرداخت .
کدهاشونو بررسی و چندین بار اصلاح کردم. دک ساعتی هم بینت بودم و بیقرار برای نیودنش.
پیاده هم روی گردم و هی دلم بیشتر ازش خواست اما دیر وقت بود و بارم سنگین.
پست تلگرامی هم داشتم با الهام از خبر ووکامرس برای صفحه سیاستهای مرجوعی در فروشگاههای آنلاین
از خودم راضی نیست، کم مینویسم
خورشیدکم سلام.
چگونهای؟ من از صبح بدندرد دارم. تاثیر ورزش دیروز است. مربی گفته بود. وقتی از او در خصوص تغییر سبک غذا و فعالیتهای اصلاحی پرسیدم. گفت: «عجله نکن. هیچوقت نخاه کار و حرکت اشتباه را یکباره اصلاح کنی.» درست میگفت. یکباره نیامده که یکباره برود. آرام آرام.
صبح دیر رسیدم. هم خاب ماندم. هم باران آمده بود و هم در ترافیک ماندم. همان سه درد آمد به جانم هر سه یکبار شاعر همدانی.
در مسیر و محل کار به شعر میاندیشیدم. بعد از پایان ساعت کاری سریع به خانه برگشتم. در راه حال دوستی را پرسیدم و حرفهایش را شنیدم. بنزین زدم. باک ماشین که خالی میشود استرس میگیرم. بخاطر خاطرهی کمبود بنزین است هنگام گرانشدنش. چه خفتی کشیدم آن روز لعنتی. از آنها که مسلمان نشنود و کافر نبیند. و به جهت زمزمهی دوبارهی جنگ.
تمرین شعر را در کانال گذاشتم. وسط وبینار خابم برد. در کلاس شعر شرکت کردم. آخرین جلسهی این دوره بود. آموزش مفاهیم شعر در کنار درسهای زندگی. استاد از نگاه استبدادی گفت و فکر تخت. اینکه تصورت این باشد عدهای خاص از پر قنداق در یک رشته استعداد دارند و نمیشود استعداد را تربیت کرد و آموخت. همین نکته باعث میشود که در ۳۰ یا ۴۰ سالگی حتا سن کمتر کاملن ناامید شویم که مثلن ای بابا از ما که گذشته و دیر شده و از این حرفها. استاد افزود: «ما ساکنان جمهوری ادبیاتیم و شناخت نویسندگان و شاعران و مطالعه جهان ما را غنیتر و وسیعتر میسازد.»
سپس به گازخورد پرداخت. کیفور شدم از خاندن این همه شعر خوب و معاشرت با دوستان خوشذوقم. گویی جانی تازه یافتم.
بین کلاس محمدمهدی آمد. کتابی آورده بود که بخانیم. گفتم بمان تا کلاسم تمام شود. حوصله نداشت. رفت. کتاب را گرفتم که خودم بخانم. «پنگوئن کوچولو میگوید: لطفا» کتاب داستان یک پنگوئن کوچولو است که ابتدا دستوری درخاستهایش را عنوان میکند. مادرش میگوید کلمهی لطفن را به آغاز جملههایش بیفزاید و تا آخر پنگوئن با خاهش نیازهایش را میخاهد. لطفن کسی هم به ما کمی آرامش بدهد.
ای آنکه ره به مشرب مقصود بردهای
زین بحر، قطرهای به من خاکسار بخش
مدتیست به این فکر میکنم که چرا برای یک زن، سادهترین شکلِ زندگی کردن، یعنی «خود بودن»، گاهی تا این اندازه دشوار است. چرا باید برای انتخاب مسیرش، جدی گرفته شدن اندیشههایش و داشتن رویاهایی فراتر از انتظار دیگران، مدام دلیل بیاورد؟
من شجاعت زنان را فقط در ایستادگیهای بزرگ نمیبینم. گاهی شجاعت در ادامه دادن چیزیست که به آن باور دارند، در خاندن، نوشتن و نپذیرفتنِ تعریفی که دیگران از آنها ساختهاند.
وقتی به نوشتههای شما فکر میکنم، با ذهنی روبهرو میشوم که به پاسخهای آماده قانع نبود. در مجموعهی «جستارهایی دربارهی زن»، با بخشی از دغدغههای شما دربارهی تجربهی زن بودن و جایگاه زنان در جامعه روبهرو میشوم. خاندن این نوشتهها مرا به این فکر میاندازد که چه بسیار تجربههایی که سالها نادیده گرفته شدهاند و چقدر مهم است که زنان بتوانند دربارهی زندگی و هویت خودشان سخن بگویند.
شاید این روزها بخشی از این دغدغهها را در زندگی خودم لمس میکنم. در جایی که با علاقه برای خاندن، اندیشیدن و کنار هم بودن ساختهام. گاهی چیزی که با عشق ساختهای، به معنای به رسمیت شناخته شدن استقلالت نیست. گاهی دشوارترین بخش کار، آغاز کردن نیست. ایستادن پای چیزیست که به آن باور داری، وقتی دیگران میخاهند به جای تو دربارهی ادامهاش تصمیم بگیرند.
گاهی از خودم میپرسم یک زن برای زندگی کردن تمامِ ظرفیتهای وجودش، چقدر باید انرژی صرف عبور از موانعی کند که اصلن نباید سر راهش قرار میگرفتند؟ چند رویا و استعداد، نه از سر ناتوانی، بلکه از خستگیِ توضیح دادن و اثبات کردن خود، نیمهکاره ماندهاند؟
خانم سوزان عزیز، دلم میخاست از شما بپرسم: آیا برای مستقل ماندن همیشه باید آمادهی جنگیدن بود؟ آیا روزی میرسد که یک زن بتواند بیآنکه مدام دربارهی انتخابها و تواناییهایش توضیح بدهد، فقط زندگی کند و کارش را پیش ببرد؟ چطور میشود در تمام این کشمکشها، شوق آنچه را دوست دارد از دست ندهد؟
من هم مینویسم. هنوز چیزهای زیادی هست که نمیخاهم ناگفته بمانند. شاید نوشتن راهی باشد تا در میان صداهایی که میخاهند به جایم حرف بزنند، صدای خودم را گم نکنم.
💌با مهر
روز خوبی بود. صبح برنامهی روزم را نوشتم و از همان صبح به دانهدانهشان رسیدگی کردم. دارم خودم را به بیوابستگی عادت میدهم. است خیلی. ولی لازم است.
امروز باز چند بذر گل سبز شده بود و خوشبختانه گَندجشکها ندیده بودند.
صبح اخطار نارنجی هواشناسی زده بود، به محض آمدن بچهها از مدرسه، گفتم خودشان و مشقشان را جمعوجور کنند. دم غروب یک گُله ابرِ گلکلمی گوشهی آسمان برق میزدند. ولی تا آخر شب همان گوشه ماندند و همچنان برق زدند و خبری از باران نشد برای ما. فقط باد شدید و گردوخاک. بچهها، دامنم را گرفته بودند که تو گفتی باران میآید. پس کو باران. دم برایشان سوخت. یاد بچگی خودم افتادم . البته بچگی من باران زیاد میآمد. آن هم بیخبر. داشتی لیلی بازی میکردی که میدیدی خیسِ آب شدهای. به همین سادگی. حالا ولی، باران برای جنوب شده است حسرت. بچهها برف که ندارند، باران هم قهر کرده است.
عصر در وبینار نویسندهساز، فهرست کلمات هفتگی نوشتیم. این بار خودم پررنگتر بودم در واژهها. در آزادنویسی هم بیشتر برنامهها را برای خودم یادآوری میکردم.
بعد از وبینار، توی کوچه پیادهروی کردم. باد خنک ترغیبم میکرد به بیشتر پیمودن.
امروز کتاب «فلسفهی پیادهروی» خواندم. مرحلهی زندگی را به چند بخش تقسیم کرده بود که برایم جالب بود.
مرحلهی اول:
مرحلهی شاگرد یا محصل که در بامداد زندگی جا میگرفت.
مرحلهی دوم:
آقای خانه. در نیمروز زندگی.
مرحلهی سوم
خلوت گزینی در جنگل. در عصرگاه زندگی.
مرحلهی چهارم:
زائر. در شامگاه زندگی.
امشب جلسهی آخر دورهی چهارده کارگاه شعر بود که حسابی خوش گذشت.
تمام امروز به انتظار در سالن مطبها گذشت. سی و چند سالگی و اینهمه مرض؟ از بعضی دکترها حرصم میگیرد که فقط با مدرک دانشگاهی دکتر شدهاند. نه اخلاقی، نه مهارتی.
بعد از دو ساعت انتظار، به اتاق چشمپزشک وارد میشوم، فوری به من میگوید چانهات را در این دستگاه بکذار. آنگاه جوری از آبمروارید ماسیده در چشمهایم حرف میزند انگار در و صدف دیده باشد. به به چه آب مرواریدی.
بعد هم بیآنکه بگذارد حرفی بزنم، یا سوالی بپرسم، میگوید برو فرم جراحی پر کن.
پس از آن دکتر پوست، بعد از یک ماه انتظار برای نوبت، بلاخره وارد اناق دکتر میشوم. به حرفهایم توجهی ندارد. فقط ذرهبین بزرگش را روی پوست گونهام میگذارد، بعد هم میگوید: خوبه جواب داده. حالا برو شصت تا قرص دیگه بخور.
جلوس بود و تمرین شعرماهی. شیما بود و بیحالی.
آشپزی بود و سالاد شیرازی.
تمرینجا بود و لیلی. الهه بود و سوتی.
خانه بود و تنهایی. من بودم و تمرین کارگاهی.
سرزبان بود و پیچیدگی. نویسندهساز بود و فهرست هفتگی. شعر بود و منوچهر آتشی.
آزادنویسی بود و غرقگی. داستان بود و مهشید امیرشاهی.
شعرماهی بود و تئوری. شام بود و ماکارونی.
بازخورد بود و گازیدگی. گزارش نیک بود و خوابیدگی.
از آنجایی که نمیدانم گزارش نیک را با چه سرآغازی شروع کنم. به یادداشت برداریِ فهرستوار از وقایع امروز بسنده میکنم.
ــ صبح بارانی تهران را با یک لیوان چای، یک شعر از حسین منزوی و گوشدادن به ترانهی حبیب شروع کردم.
ــ بعد از کلاس به کتابخانه رفتم. کتابهای جدیدی به امانت گرفتم و با کتابهای قبلی آیین وداع را به جا آوردم. طبق رسم و رسومات این آیین، ابتدا در صفحهی نامِِ امانتگیرنده، اسم خود و تاریخ پایانِ خوانشِ کتاب را ثبت میکنم و با این کار خودم را به بخشی از حافظهی تاریخی کتاب تبدیل میکنم.
مرحلهی بعدی، یادداشتبرداری و عکسبرداری از گزیده صفحاتیست که میدانم یک روز برای خواندن دوبارهاش دلم تنگ میشود.
مرحلهی آخر هم، یک آغوش خداحافظی و قرار دادن یک یادگاری نامحسوس در کتاب است. برای مثال در فهرستِ کتاب «زائری زیر باران» طرحی از یک قلب کوچک، در کنار عنوان داستان «بود و نبود» جا گذاشتم. به این شکل نفر بعدی که کتاب را میخواند، متوجه میشود که داستان دوم از این مجموعه، دلبری برای خودش است.
فهرست را طولانی نکنم. بعداً راجع به کتابهای جدیدی که گرفتم بهتان میگویم.
ــ بگذارید به جالبترین بخش گزارش برسم. یعنی پرسهزنی در تهران و دیدار غیرمنتظره یک دوست.
با اینکه مدت زمان کوتاهی بود ولی پررنگترین خاطرهی امروزم بود.
اگر نمیدیدمش، جای خالی یک آغوش گرم و لبخندی صمیمانه تا پایان روز با من میماند.
از شما چه پنهان، گاهی وقتها معجزهی حضور یار همنفس را فراموش میکنم تا اینکه نفستنگی به سراغم میآید. همین که دست و پا میزنم، خودش را به من میرساند و از نفس مسیحایی خود به جانم میدمد.
خلاصه که لُب مطلب همین است حضرت سعدی میفرماید:
مقدار یار همنفس جز من نداند هیچکس
ماهی که در خشک افتد، قیمت بداند آبرا
ــ در راه برگشت چند دسته سبزی خریدم.
به نظرم سبزی خریدن یکی از مهمترین فعلهایی است که هستی و حضورت را به تو یادآوری میکند؛ مخصوصاً اگر در میان سبزیهایی که میخری، ریحان و نعناع هم باشد.
عطری که روی سرانگشتانت بهجا میگذارند، خودِ زندگی است.
البته نباید معجزهی داستانسرایی و قصهگویی هنگام سبزی پاککردن را دستکم گرفت. این موضوع خودش ژانر ادبی مستقلی است. شک ندارم که میتوان صدها کتاب و فیلم از دل آن بیرون کشید.
شاید روزی خودم دستبهکار شدم و کتابی با محوریت همین موضوع نوشتم. اسمش را هم میگذارم «خردهقصههای سبزیپاککنی».
مطمئنم طرفداران زیادی پیدا میکند!
بیش از این ادامه نمیدهم. به نظر میرسد فهرستم دارد بهتدریج به وادی لودگی قدم میگذارد. پس تا بعد.
۱۲آبان ۱۴۰۵/خوابگاه،تهران
#گزارش_نیک
دردسر
امروز، روز پر دردسری بود. روزی که نکوست از شب قبلش پیداست. دیشب در حال شستن ظرفها بودم که متوجه شدم سینک هرچه را میخورد در خود نگه نگه میدارد. آنقدر نگه داشت که هرچه در دل ومعدهاش بود بالا آورد. ساعت از ۹ شب گذشته بود. نمیدانستم کسی پیدا میشود باز کردن لولهی سینک را گردن بگیرد یا نه . انتظارش را داشتم که همین روزها کلهپا شود. یازده سال پیش روزی که به این خانه آمدیم فضای آشپزخانه محدود بود و نمیتوانستم بجا و کاربردی وسایلم را در آن سروسامان بدهم به همین دلیل سینک ظرفشویی رفت در جای گاز قرار گرفت و به جای یخچال دیوار کشیده شد. و در جای دیوار یخچال قرار گرفت. فهمیدید که چرا خروجی راه فاضلاب بند آمده. به ناچار با تاسیسات برج تماس گرفتم. بندهی خدا آمد و بعد از کلی ور رفتن و فنر و تنفس دهان به دهان به لوله، وسایلش را جمع کرد و گفت تمام تلاشش را کرده ولوله همچنان بیته مانده و تنها راه حل ریختن «اسید»در خندق بلای لولهی ظرفشویی است. دیروقت بود وکاری از دست من بر نمیآمد به ناچار اسید را امروز خریدم. آقای تاسیساتی ریخت و سرِ دلِ لوله باز شد. چون همسر سفر بود میبایست مدیریت بحران میکردم و شرایط قرمز اوضاع گرفتگی لوله را به شرایط سبز تغییر میدادم. شکر خدا موفق شدم. دردسر بزرگی فعلا از بیخ گوشمان رد شد و به شکافتن دیوار و کابینت نکشید. تا شوک دوبارهای وارد نشده، در اولین فرصت باید بروم بازار و فیلترهای ریزتری برای سینک بگیرم.در این بین در وبینار هم شرکت کردم. «اکنونِ من در فهرست کلمات »حالم را جا آورد و توانستم با این کلمات احساساتم در این روزها را برای خودم به نمایش بگذارم. با نوشتن کلمات و واژهها بر روی کاغذ جاری شدم. به قسمتی از کتاب شعر«چه تلخست این سیب» از منوچهر آتشی پرداخته شد : زنبوری میگساردت از پیالهی گلبرگی … صبحانهی چشم منی … شام مهنای رؤیایم هستی چه بخواهی چه نخواهی …
شعر زيبایی بود.بسیار بردل نشست. پیادهروی کوتاهی رفتم. چند صفحه از « روزها در راه» شاهرخ مسکوب را خواندم. چند مطلب در کانالم قرار دادم . رخدادک دوستانم را مرور کردم بسیار قلم زیبا ونویسایی دارند .همگی دمشان گرم. رخدادکی در باشگاه نویسندگان ثبت کردم. تکلیف جلسهی دوم «خودواژه» را انجام دادم. هنوز خاطرهای برای کارگاه «خرده خاطره» ارائه نکردم.
نیکان، شبتان نیک
بد مینویسم. خیلی بد مینویسم و میدانم این چیز بدی نیست. امروز جایی خاندم، اولین قدم برای هنرمند بودن آن است که نخاهیم هنرمند خوبی شویم.
چند وقت پیش به شما گفته بودم، نمیدانم چطور باید از واژههای ذهنی استفاده کنم. نوشته بودم مرز میان این واژهها مبهم است. هنوز هم اینطور فکر میکنم. اینکه آدم اندیشه یا احساس یا هر آنچه توی ذهنش است را روی کاغذ بیاورد کار سادهای نیست. اما کار سختتری هم وجود دارد و آن نوشتن از چیزهایی است که میبینم و میبویم و میشنوم.
کسی جایی گوشهی ذهنم دارد به مسئلهی فرم فکر میکند. میدانم باید دربارهاش بخانم و بجویم و بنویسم. در این یکی دو ماه از واژهی «سروشکل» زیاد استفاده کردم و خیال میکنم این معادل همان فرم است.
امروز باران میبارید. همهی صبح خابیدم. هر از چند گاهی بیدار میشدم، صدای قطرهها را میشنیدم و باز میخابیدم. وقتی بیدار شدم، لباسهای گرم پوشیدم. از خانه زدم بیرون. باران بند آمده بود. حسابی سرخوش بودم. دلم برای این هوای بارانی و ابری تنگ شده بود. از کنار یک گربه رد شدم. زیر درخت نشسته بود. چند ثانیه دیدمش. معلوم بود تنش خیسِ خیس است. میلرزد. از اینکه باران را دوست داشتم، خجالت کشیدم. ولی هنوز هم باران را دوست داشتم.
خورشید را دیدم، وقتی از میان ابرها بیرون زده بود. یاد نیمرو افتادم. زردهای خام که سفیده هم باشد. ابرها پفهای سفیدهی نیمرو را هم داشتند. آسمان ماهیتابه است یا ما هر روز ابر و خورشید میخوریم؟
گاو مهرجویی را باز دیدم. بیرقها و لکههای نیما را هم بازخاندم، تا انتها. شعر منوچهر آتشی را هم عاشق شدم. دوست ندارم دربارهیشان بنویسم. برای شما هم پیش آمده؟ چیزهایی بخانید و ببینید و نخاهید دربارهیشان بنویسید.
اگر خاب نبردم ممکن است به مشقنویسی هم رو بیاورم. مشق را دوست دارم. از روی کدام کتاب بنویسم؟
دوستار شما، لنا
پینوشت: «دوستار» را هم از نیما یاد گرفتهام. خیلی قشنگ نیست؟
از ساعت هشت صبح تا ده شب سرپا بودم و حالا، در کمال تعجب، نهتنها احساس خستگی نمیکنم، بلکه سرخوشی عجیبی دارم. آنقدر احساس خوشایندی است که آرزو میکنم همه تجربهاش کنند.
فقط هنوز نمیدانم با این میزان انرژی چطور قرار است بخوابم. به هر حال، تلاش خودم را میکنم.
فردا بیشتر مینویسم. بهخصوص باید به پرسش مهمِ «دستخطِ گرگ بهتر است یا سگ؟» پاسخ بدهم و در دفاع از سگ، از گوگول و بولگاکف، شاهد بیاورم.
13/08/1405
گزارش نیک 175♥️🐌
سال واژه: در مسیر معنوی
نمره روز: ده از ده
قطعهی شهدا
خواهرم نذری داشت که برای ادای آن به قطعهی شهدا رفتیم. تا به حال به قطعه شهدا نرفته بودم. فکر میکنم اوضاع راننده اسنپ هم بهتر از من نبود. از آنجا که وقتی در میان خیابانهای بهشت زهرا جیپیاس غالش گذاشت، به یاد هندیها افتاد که مردهها را میسوزانند و قبرستانی به این عریض و طویلی ندارند. خواهرم هم به جان راننده اسنپ افتاده بود و نام قطعات را میخواند از رفتن به چپ و راست میگفت و حسابی راننده را کلافه کردهبود. در نهایت جیپیاس به جان من و راننده رسید و به قطعهی 50 رسیدیم که هم پارکینگ داشت و هم سرویس بهداشتی بزرگ و باصفا. از میان غربت اهل قبور که گذشتیم و به میانهی قطعه رسیدیم خواهرم تسبیههای سبز رنگی که نذر کرده بود را درمیان خانمهای سیاه پوش پخش کرد و من هم خرماها را. من که در این امور تازه کار بودم چند ردیف خرمای اول را جلوی کودکان بامزه و خانم های زیبارو گرفتم. آخر خیال میکردم شاید آنها بیشتر گرسنه باشند و چهره و رفتارشان سرگرمم کند. اما کم کم به صورت و چشمهای مردم که نگاه کردم دستم آمد، چه کسی خرما بر میدارد و چه کسانی بر نمیدارند. آدمهای آفتاب سوخته با خطوط چهرهعمیق و دستهای کارکرده بی برو برگرد خرما برمی داشتند. اما موژل زدهها و چادرگران پوشها دستشان را به نشانهی رد جلوی من میگرفتند. برایم جالب بود که بچههای دو سه ساله هم به توصیهی مادرشان خرما به دهان میگذاشتند.
بعد از پخش نذورات و صبری کوتاه در میان جمعت نوبت به من و خواهرم رسید که کنار سنگ قبر شهید جوان بنشینیم. خواهرم کیسهی پر از تسبیح را بر روی مزار شهید 25 ساله گذاشت که معروف بود به آنکه هر حاجتی را روا میکند و شروع کرد به زیر لب چیزی گفتن. قبل از آنکه کیفت پایین تسبیحها جانم را بخورد، مشتهایی که به درون کیسه میرفتند و آنرا خالی و خالیتر میکردند دلم را آرام کرد و سرزنشهایی که در سرم میچرخیدند، را بلعیدم. ظاهراً آنجا همه چیز خریدار داشت. سیب، آب نبات، گوشت، ویفر، ساندویج الویه، حلوای خانگی روی مزار شهید جوان گذاشته میشد و به آنی ناپدید میشد. من هم که کنار خواهرم و نشسته بودم بیخبر از همه چیز خوراکی ها را به زائران مسن، کودکان و مادران جوان میدادم تا اینکه خانمی به من توصیه کرد که خودم هم بردارم چون این نذریها نذر حاجت گرفتههاست. نمیدانم فکر کنم میتوانستند اثر مثبتی بر زندگی من بگذارند، اما من هر آنچه که برای خودم و خواهرم برداشته بودم را به کودکان دادم. در آخر هم خواهرم برایم تعریف کرد که دفعهی قبل که زیر و بم قطعهی شهدا را درآورده حسابی راجع به حجاب تذکر گرفته و اینجا بود که تازه فهمیدم بین تمام زنها فقط من بودم که مشکی به تن نداشتم.
بعد این دیدار، کشف حجاب کردیم و به زیارت اهل قبور خویشاوند رفتیم تا زمانی که گرسنهیمان شد و بعد از انتخاب اکبرجوجه به رستورانی نزدیک به خانهیمان رفتیم و حسابی حرفهای خواهرانه زدیم و حوالی ساعت سه عصر راهمان را از هم جدا کردیم.
وبینار روزانهی نویسندهساز
در وبینار روزانه با نوشتن فهرست کلمات افکار و احساساتم را ثبت کردم. با مقایسهی فهرست کلمات چند هفتهی قبل و امروز فهمیدم که حسابی ته نشین شدهام و آرامتر گرفتهام. یک ربع هم با همکلاسیها آزاد نویسی کردیم که چقدر این با هم انجام دادن میچسبد. اصلاً همین که با شرکت در وبینار روزانه خیالم راحت میشود که به نوشتن پایبند هستم، خودش آرم کنندهاست.
تمرین بی تمرین، مدیتیشن بی مدیتیشن
امروز خودم را گم کردم. سیل افکار، تمرینهای روزانهی خودهیپنوتیزم درمانی، مراقبه و مدیتشین را از زندگیم برد. به خودم که آمدم دیدم شب شده و وقت از گزارش نیک هم گذشته است. فکر کنم کل چالش زندگی هم همین است که نگذاریم افکار افسارمان را به دست بگیرد.
پلکم مثل ضربان میزند. میگویند از نشانههای استرس است. استرس پنهان. غ آن روز از من پرسید که اینروزها را چطوری تاب میآوری؟ میگویم انکار میکنم و بهشان فکر نمیکنم. اگر لحظهای کم بیاورم، دیگر نمیتوانم روی پاهایم بایستم. فکر میکنم اوضاع تحت کنترل است اما بدنم زیر فشار استرس، دارد از هم میپاشد. روزی این استرس، این غم، این فریاد فروخورده، طغیان میکند. میدانم. تا آنروز خودم را مشغول کارهای موردعلاقهام میکنم. انگار که فردایی نیست.
به روش استاد، برگه آچهاری را از وسط تا میکنم. روی جلدش کارهای امروزم را مینویسم، روی جلد پشتش تلهی ایدههایم را میکشم. در صفحات داخلی هم یک طرف دست نویسندهساز و دست هنرمند را میکشم، آن طرف هم شش تا مربع ۱۵ دقیقهای. از این خلاقایدهها خوشم میآید. اینکه کارهای روتینوار را بصورت یک بازی انجام بدهی، کیف بیشتری میدهد. دو تا مربع آزادنویسی کردم. دو تا مربع هم کتاب خواندم. بوف کور و فلسفه پیادهروی. چندتایی از کارهایم را تیک زدم و چندتایی هم مهمان برگهی فردا میشوند. این برگه مثل راهنمای روزم است. هر کجا گم شدم، نقشهی روزم را نگاهی میاندازم.
نویسندهساز بودم و کلاس شعر. جلسه آخر دوره بود اما دوره بعدی هم شرکت کردم. به سهشنبههای شعری خو گرفتهام.
سریال fleabag عزیزم هم دوباره شروع به دیدن کردم. تکرارآموزی در فیلم و سریال هم حالی میدهد. از خلاقیت و جور دیگر دیدن و البته دیوانگی فیبی والر بریج خوشم میآید.
امروز برای تو مینویسم. آشناترین غریبهِ زندگیِ من رفیقِ قدیمی نیلا جانم مدتی هست دیگه ازت خبر ندارم و دلم برات تنگ شده.
میخوام هر روز رو برات بنویسم تا اگه دوباره دیدمت بتونی بفهمی توی دلم و روزام چی گذشته. اگه ندیدمت هم بازم اینطوری انگار باهم صحبت میکنیم آخه ما عادت داشتیم ساعت ها باهم صحبت میکردیم یادش بخیر.
ازصبح با هیجان خاصی بیدارشدم، دیشب نوشته بودم که فردا بعد ازدکتر وچکاپ میرم کافه کتاب میشینم، درحالیکه قهوه سفارش دادم مینویسم و بارون میاد.
همینم شد، فضایِ خوبی بود برای نوشتن.
فکرکن پاییز باشه، قهوه باشه، موزیک بیکلام باشه و بخوای بنویسی، تمرکزم چندین برابر شده بود، البته خودت این تجربه رو داشتی میدونی چی میگم.
از صحنه نویسی شروع کردم تبدیل شد به خاطره نویسی و بعد آزادنویسی و همینطور ادامش دادم و هزار کلمه نوشتم.
یه مقدار برام ملموسترشد چطوری باید خاطره بنویسم؛ یعنی بهتره بگم حین آزادنویسی یکی از خاطراتمو با جزئیات به یاد آوردم، دیروز سخت بود انگارخاطراتم برام مبهم بودن.
تجربه آزادنویسیم ایندفعه اینطوری بود که؛ راجب محیط اطرافم نوشتم و حسم…
انگارداشتم از تمام حواس پنج گانه خودم برای حضور در لحظه استفاده میکردم و بعد مینوشتم.
اینکه چطوری باید یک صحنه رو توصیف کرد، هم تا حدی متوجه شدم.
بعد از نوشتن، به بخشِ کتابها رفتم بین قفسه هایِ مختلف گشتم و اینکه با اسامی خیلی از نویسنده ها و آثارشون توی کلاس نویسندگیِ خلاق آشنا شده بودم برام هیجان انگیزبود. اینکه تونستم بیشتر خودم رو وارد فضایِ کتاب خوندن و نوشتن کنم خیلی حسِ خوبی داره.
آثارِ بعضی از نویسندگان توی حوزه داستان کوتاه و رمان رو بررسی کردم.
امشب کتاب نخریدم ولی اشتراک طاقچه رو برای مطالعه کتابها تهیه کردم.
نزدیک 11 شب شد ولی هنوز بارون نباریده بود، به محضی که اسنپ گرفتم شروع شد؛ منم که عشقِ بارون لغو کردم و زیر بارون قدم زدم، که البته کیف کولهِ روی پشتم سنگین بود و هنوز شونههام درد میکنه.
یکم بعد اسنپ گرفتم و اومدم خونه، بعد از شام با خواهرم راجب کار، رزومه، تولید محتوا صحبت کردیم.
دیدم دیروقت شده و گزارش نیک ننوشتم.
پس شروع کردم به نوشتن و تصمیم گرفتم امشب به سبکِ نامه بنویسم و تو اومدی توی ذهنم.
حالا که درحالِ نوشتن این گزارش هستم، پلکهایم بسیار سنگین است. قبلا تا اذان صبح راحت بیدار میماندم و هیچ مشکلی هم نداشتم. حالا قبل از دوازده چُرت میزنم. فکر میکنم که دیگر پیر شدهام و کارم تمام است. همان دوشنبه در عرض دو ساعت، بیست جایِ خانه چُرتم برد.
امروز صبح قرار بود بروم منزل مادربزرگ کمک کنم آش جو بپزیم که ساعت دوازده و نیم ظهر تازه از خواب بیدار شدم.
البته آن هم اگر صدای زنگ در نمیآمد بیدار نمیشدم.
این روزها بسیار خسته میشوم. درست نمیدانم چکار میکنم اما واقعا کار میکنم و هلاک میشوم.
هر روز هم مینویسم اما هنوز راضی نیستم.
به نتیجه مطلوبم نمیرسم. باید بسیار بیش از اینها بنویسم. جلسه آخر شعرماهی امشب بسیار چسبید. خیلی بیشتر از دیگر جلسات. همگی روحیه گرفتیم و بعد از این جلسه شاید هرکسی در دنیای خودش و نوشتههایش تغییرهای بزرگ ایجاد کند.
عصر، سَری به دیوانِ فروغ زدم. بعضی شعرهایش را هم رونویسی کردم و سهم مطالعه امروزم را ثبت کردم.
روزها کوتاه شده و تا به خودم میآیم شب شده و تمام. هر روز چندساعتی کم میاورم. از روز بعدی چند ساعت قرض میگیرم تا جبران کنم. یادداشت روزانهام را هم نوشتم. دوره جدید شعرماهی را هم ثبت نام کردم.
تمرین شعرم را هم ارسال کردم که خودم اصلا راضی نبودم. شعرم نمیآمد. اخیرا از نوشتههایم راضی نیستم و پِی راه چاره میگردم. هنوز راهی پیدا نکردهام اما پیدا میکنم. کارهای انجام شده و نشدهام را هم طبقهبندی کردم و آمدم زیر پتو. گزارش نیک مینویسم و از بیخوابی درحال مردن هستم. اگر گزارشم را زودتر ثبت کنم احتمالِ یاوهگویی پایینتر میآید. این ساعتها که میشود مغزم میرود مرخصی. دیگر همراهی نمیکند. همین است که گزارش نیکمان هم میشود پرت و پلا. تا بیشتر از این چرت نزدهام میروم به آغوش خواب. باشد که رستگار شویم.
تا دیداری دیگر.
نوترین اتفاقی که میتواند بیفتد چیست؟ همانی که منتظرشی معجزهآسا در دامنت پهن شود؟ یا آنکه پس از دویدنهای طولانی به آن برسی؟ به نظرم هیچکدام. حرفِ رسیدن نیست، بل، ساختن است. اتفاقات حاصل سازهند. میسازی که رقم بخورد تا نسازی وضعیت همان است که بود.
شوخی شوخی خشت روی خشت میآید و دریغ از تجربهای که آرام بدست آید. هر چه هست تجربهها از خوندلها فوران میکند و دریای انتظار تو را به حوضی کوچک بدل میکند که متوقع نباشی.
در انبار خواستهها، جز کاه چیزی نمییابی اما در نظر دیگران گویی کوه طلبیدهای. در حالیکه که وزنی به قامت کوه روی شانههای تو ایستاده است.
از عمرِ ناچیزمان، چیزهایی به یادگار میگذاریم مثل همین روزنوشتها.
ــ ظهر خوابم برد و بیست دقیقه دیر رسیدم. بعد اما آن زمانِ از دست رفته را فرادیٰ گوش دادم. در فهرست هفتگی کلمات و آزادنویسی از حال و احوالی مینویسم که هر لحظه نوعیست ناآشنا.
ــ دوباره آزادنویسی میکنم، اینبار احساساتم را غلاف نمیکنم هر چه هست روی کاغذ بریدهبریده با لکنت و ذلت بیرون کشیده میشود.
ــ به وبینار خانم موعودی نازنین میروم. میشنوم. مینویسم و بیشتر میفهمم در چه ظلمتی فرو رفته بودیم در کودکی و حتی اکنون هم.
ــ نمیدانستم چه بنویسم برای کانالم. ایدهها از دستم لیز میخورند، توان صید و نگهداریشان را نداشتم. صبر کردم. ایده آمدم. نوشتم. خوشم آمد.
ـــ پیادهروی میکنم جهت آرام تپیدن قلبم. راه میروم و فکر میکنم که چه کنم کمتر درگیر دغدغههای بیخود شوم که آزارندهاند و ترسآور.
ـــ رمان« مادران و دختران» جلد دوم را میاغازیم و دوفصل را میخوانیم. تاریخ هرگز برایم جذاب نبوده و نیست. خوشحالم این کتاب را به تنهایی نمیخوانم و گرنه تنها میتوانستم برای چند فصل دوام بیاورم. بهرحال خوب است اما مغزم در ذخیره اطلاعات تاریخی بشدت مقاومت نشان میدهد و از شجرهنامه شخصیتها هیچ متوجه نمیشوم. جلد دوم نیز با معرفی هزار فرد جدید مرا به سردرگمی و گیجی فرا خواند.
ــ چند یادداشت از « با شما نبودم» فرسی میخوانم و دیگر وقت خداحافظی با روزیست که شبش راهم پشت سر نهاد و روز دیگری در راه است.
✓🟥جزیرهای به نام خویشتن
گزارش نیک | فال اوراکل در روز بیماری
امروز سهشنبه ۱۲ آبان ، روزم را در خانه و در محاصره کسالتی گذراندم که انگار قصد نداشت به این زودیها از من دست بکشد. از صبح، سنگینی عجیبی در سرم احساس میکردم. فشاری مبهم در پیشانی و اطراف چشمها، شبیه دستی نامرئی که بیآنکه درد شدیدی ایجاد کند، پیوسته بر استخوانهای صورتم تکیه داده باشد. گاهی چشمهایم را میبستم تا شاید این فشار اندکی فروکش کند، اما با باز کردن پلکها، همان سنگینی آشنا دوباره به استقبالم میآمد.
سرفههایم نیز دست از سرم برنمیداشتند. سرفههایی خشک، پراکنده و ناگهانی که گاه در میان سکوت اتاق سر برمیآوردند و با خراشی کوتاه در گلو، آرامش لحظه را بر هم میزدند. نه آنقدر پیوسته که مجال استراحت را کاملاً بگیرند و نه آنقدر کمشمار که بتوانم فراموششان کنم. تب نداشتم، اما احساس میکردم نیرویی از درونم کاسته شده است. حتی میل همیشگیام به انجام دادن کارها، مطالعه، نوشتن و پیگیری امور روزانه، جای خود را به نوعی ملال کشدار داده بود.
در چنین روزی، که حتی نوشیدن شراب نیز از خاطرم گذشته و میل چندانی به هیچچیز نداشتم، تصمیم گرفتم برای لحظاتی از جهان علائم و داروها فاصله بگیرم و به سراغ کارتهای اوراکل بروم.
صبح، شرلوک و شارلوت با ولع تمام بستنی مخصوص گربهها را خوردند. تماشای اشتیاق آن دو برای خوردن همان خوراکی کوچک، در میان این روز بیرمق، لحظهای از شادی ساده را به خانه بازگرداند. با این حال، جای کسی را که میتوانست برایم سوپ گرمی بیاورد، داروهایم را مرتب کند و از من بخواهد فقط استراحت کنم، همچنان خالی احساس میکردم. گاهی آدم در روزهای بیماری بیش از هر چیز دلش میخواهد مراقبت شدن را تجربه کند.
سه کارت را با این نیت انتخاب کردم که بدانم این دوره بیماری چه پیامی برای من دارد و چه چیزی میتواند به بازگشت آرامش و نیروی زندگیام کمک کند.
کارت نخست Treasure Island بود، جزیره گنج.
در نگاه نخست، نام این کارت مرا به یاد جزیرهای دورافتاده و گنجی پنهان در دل خاک انداخت. اما معنای نمادین آن، یعنی فراوانی و کشف ارزشهای درونی، مرا به تأمل دیگری برد. شاید من در روزهای معمول زندگی، ارزش خود را بیش از اندازه با کار کردن، مفید بودن، آموختن و پیش بردن امور اندازه میگیرم. شاید اکنون که بدنم از همراهی با این خواستهها بازمانده، فرصتی پیدا کردهام تا به یاد بیاورم که وجودم، حتی در روزی که هیچ کاری از پیش نمیبرم، همچنان ارزشمند است. گنجی که باید از آن مراقبت کنم، خود من هستم.
کارت دوم Time to Go بود، زمان رفتن.
این کارت را دعوتی به عبور از وضعیتهای فرساینده و رها کردن اصرارهای بیهوده تعبیر کردم. شاید لازم باشد برای مدتی از این عادت همیشگی که میخواهم همهچیز را تحت کنترل داشته باشم فاصله بگیرم. از میل به بازگشت فوری به شرکت، از بیحوصلگی نسبت به خانهنشینی و از سرزنش خودم به خاطر روزهایی که نمیتوانم مطابق برنامه پیش بروم. بیماری نیز بخشی از تجربه زیستن است و شاید بهتر باشد به جای جنگیدن با هر ساعت کسالت، اجازه دهم زمان و بدنم مسیر بهبود را طی کنند.
کارت سوم Yang بود، نیروی فعال و آفریننده.
حضور این کارت در جایگاه سوم برایم امیدبخش بود. یانگ نماد حرکت، ابتکار، اراده و انرژی زندگی است. پس از دو کارت پیشین، گویی این تصویر از بازگشت تدریجی نیرویی سخن میگفت که در روزهای بیماری موقتاً از دسترس خارج شده است. همان نیرویی که مرا به سوی نوشتن، آموختن، کار کردن، تجربههای هنری و کشف جهان میکشاند. دلم میخواهد دوباره با همان اشتیاق از خواب برخیزم، لباس بپوشم، به شرکت بروم و احساس کنم در جریان زندگی حضور دارم.
وقتی سه کارت را کنار هم گذاشتم، احساس کردم با روایتی کوچک از زندگی خودم روبهرو شدهام. نخست باید گنج درون را به یاد آورد، سپس از اصرارهای فرساینده عبور کرد و سرانجام، در زمان مناسب، دوباره به استقبال زندگی رفت.
شاید معنای پنهان این روز همین باشد. من که همیشه دوست دارم در حرکت باشم، امروز باید سکون را تحمل کنم. من که از مراقبت کردن و رسیدگی به امور لذت میبرم، امروز باید پذیرفتن مراقبت را نیز بیاموزم.
در این میان، سرفههای خشک پراکنده همچنان سکوت اتاق را میشکنند و سنگینی پیشانی هنوز به من یادآوری میکند که بدنم به زمان نیاز دارد. شرلوک و شارلوت در گوشهای از خانه سرگرم دنیای کوچک خود هستند و من به جزیرهای فکر میکنم که شاید گنج آن، همین فرصت کوتاه برای آشتی با خویشتن باشد.
سه کارت، یک پیام: گنج را به یاد بیاور، از فرسودگی عبور کن و هنگامی که نیروی زندگی بازگشت، دوباره برخیز.
سهشنبه ۱۲ آبان ۰۵
روز پُرکاری بود. میان روتینهای کاری و اداری میلولیدم.
صبح را با آزادنویسی شروع کردم و بعد سراغ مقالهی «تشویش نوشتن» رفتم. جلسات مشاورهی غیرحضوری هم بخشی از روزم را گرفت.
چند صفحه از کتاب« فلسفه پیادهروی» رو خاندم و ۱۵ دقیقه از محل کار زدم بیرون واسه پیادهروی تو این هوای دلپذیر.
عصر در وبینار نویسندهساز شرکت کردم و آزادنویسی جمعی داشتیم. 😍
کارگاه شعر هم شرکت نومودم. استاد برامون کلی شعر خوند. 😍 البته بخش بازخورد را از کف دادم!
دارم گوش دهم دورهای شعر ره اگر امشب استاد مره گازخورد بده بمه اگِه هم اشتباه باشه اما مه تونیستم چیزی که میخام در بیآرم به خود ۱۰ میدم و همچنان تمرین میکنم.
/ نمیفهمم چرا ناگهان سجده کردم رو به قبله اما آرامش درونی گرفتم انگار خدا پیشم بود و رفت!
دلم میخاست ادامه ندهم صبح نویسداری کنم اما خابم نمیآد گفتم کمی پس نویسداری کنم تا حال داشتم لباس میشستم بدشانسی ماشین لباسشوئی دارم اما نمیتونم استفاده کنم ای خونهیی جدیدما خبر نداشتم لولههاش چنان خفیفه که حتی آبِ زیاد ناگهان داخل بره بند میشه مهای بنده خبر نداشتم دیدم لوله بند شده، فیض رفت لولهبازکن گرفت ریخت باز نشد تا که به باندکادار زنگ زدِم آمد گفت نباید تو بالکن و آشپزخونه آب بریزید بند میشه یک صفی بردارید کافیست یا که از طی نخدار استفاده کنید خلاصه حموم ام جایی ساکت نداره حتی در نزدیکی حموم ام ساکت نیست که بشه به سهساکته مشکِله رفع کرد ادامه صبح خابم گرفت!
بیدار شدم دخترم رو مدرسه فرستادم رو بخاری لباس خشک کردم.
از گازخورد هم نجات پیدا کردم والله چجوری شد نفهمیدم ولی نجات پیدا کردم چو که میدیدم همه یکجوری دیگه نویسداری کردند اما مه از همه متفاوتتر در تعجب فرو رفتم میخاستم دو یا سهبار برم و تموم متنهاای که فرستادم رو مثلِ دیگرا نویسداری کنم اما وقتی میخوندم حس میکردم که اونا اشتباه منظورِ استاده فهمیدند و مهام دوباره پشیمون میشدم تا حدِ که گفتم بیا بزار ببین استاد چه میگه اما شعرهاای سارا چگنی ره دوست داشتم خیلی قشنگو گوگلی بود اما اگِه او تعریق نویسداری میکردم انگار خود ام نبودم یک گپی از سارا چگنی بودم باز دوباره گفتم ولش کن بزار خودت باش حتی گاز خورد هم گیری هیجا تو کم نمیشه و تو چیزی ازی تمرین دریافتی که هزاربار گازخورد شی از چیزی که بدست آوردی لیاقت ای فداکاری داره اما خوبه استاد هم فهمید و ایجوری نجات پیدا کردم
کارخونه ام خیلی دارم فعلن خدانگهدار
https://t.me/sadegaalezadai
From مهسا کاظمی on گزارش نیک ۱۷۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From زینب شاگردی on گزارش نیک ۱۷۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From سارا کمرروستا on گزارش نیک ۱۷۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From گیتا کلاهدوز on گزارش نیک ۱۷۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From مائده جوادی on گزارش نیک ۱۷۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From آتنا کفاشی on گزارش نیک ۱۷۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From علی آراسته on گزارش نیک ۱۷۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From مهسامقصودی on گزارش نیک ۱۷۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From یوتاب کیخا on گزارش نیک ۱۷۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ساره شوندی on گزارش نیک ۱۷۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From نعیمه غفارپور on گزارش نیک ۱۷۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From نسیم کمالی on گزارش نیک ۱۷۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From زینب سرخه on گزارش نیک ۱۷۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From محبوبه گلکار on گزارش نیک ۱۷۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From زری عارضی on گزارش نیک ۱۷۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From سمیرا نشانیفر on گزارش نیک ۱۷۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From مهناز روئین تن on گزارش نیک ۱۷۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From هانا حسینی on گزارش نیک ۱۷۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From سارا چگنی on گزارش نیک ۱۷۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From یاسمن صفرزاده on گزارش نیک ۱۷۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From معصومه عباسزاده on گزارش نیک ۱۷۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From لنا امیری on گزارش نیک ۱۷۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From مهرگان معدنیپور on گزارش نیک ۱۷۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From سهیلا حشایب on گزارش نیک ۱۷۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From هاله کاشانی on گزارش نیک ۱۷۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From فاطمه شَبّه on گزارش نیک ۱۷۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From پانته آ قبادی on گزارش نیک ۱۷۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From زینب شهرابی on گزارش نیک ۱۷۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From زهرا بلامپور on گزارش نیک ۱۷۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From علیرضا اندیشمند شوشتریان on گزارش نیک ۱۷۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From فهیمه سعادت on گزارش نیک ۱۷۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From صدیقه علیزاده on گزارش نیک ۱۷۵: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟