ساعت خواب نامناسب همچنان ادامه دارد. روز را از دست میدهم و بیحوصله به کارهایم میرسم.
صفحات صبحگاهی، البته ظهرگاهی، را سیاه کردم.
مطالعه کردم.
شعر خواندم.
گامیدم و ورزش کردم. نکتهی مثبت امروز نسبت به روزهای دیگر، همین بود.
آزادنویسی کردم.
کمی با دوستانم حرف زدم.
در کانال «استاد» چرخیدم.
«گزارش نیک» را ثبت میکنم و سعی میکنم بخوابم که فردا زودتر بیدار شوم.
کانال تلگرامم:
https://t.me/saaye_zaad
نمرهی امروز: ۷ از ۱۰
سالواژهام: ریلگذاری
صفحات صبحگاهی نوشتم.
سریال «صد» را دیدم.
کمی راه رفتم و نان خریدم. در صف نانوایی پیرمردی بود که از اینکه پشت به من ایستاده است، عذرخواهی کرد. پیرمرد کت پشمی با شلوار چهارخانه پوشیده بود. کفشهای چرمیاش تمیز و واکسزده بود. با خودم فکر کردم: «نسل اینگونه افراد تمام شده است؟».
در جلسهٔ هدایت تحصیلی مدرسهٔ دخترم شرکت کردم.
دخترم از صبح باشگاه بود. تیم مدرسهشان مسابقه داشتند. پیش دخترم رفتم.
بعد از باشگاه، دخترم را کلاس بردم.
تمرین روز اولم را برای کارگاه خردهخاطره نوشتم. تصمیم دارم هر روز تمرین کنم.
لباسهای دخترم را شستم.
خانه را جارو زدم و تی کشیدم.
یک جملهٔ دیگر را به تمرینم اضافه کردم.
۱۰ صفحه از «رود راوی» را خواندم.
شام درست کردم.
فهرست کلمات امروزم را نوشتم.
۵ صفحه از «اثر مرکب» را خواندم.
۳ صفحه از «حق نوشتن» را خواندم که دقیقاً انگار جواب سوالی صبح درگیرش بودم، در آن صفحات بود. پس رونویسی کردم که در همان هنگام یک جمله تأکیدی در ذهنم شکل گرفت. آن را در سایت خودگویی ثبت کردم.
https://t.me/bargmoments
سپاسگزارم بابت فرصت زیبای زندگی با همه پستی، بلندیها و همه زشت و زیباهاش.
سپاسگزار وجود همه آنچه در اطرافم هست و حتی عدم هر آنچه نیست.
از سعدی برای امروزم:
غمی کز پیش شادمانی بری
به از شادی کز پسش غم خوری.
و از حافظ غزل ۷۳ با این مطلع:
روشن از پرتوِ رویت نظری نیست که نیست
مِنَّت خاکِ درت بر بصری نیست که نیست
و شاه بیتش:
غیر از این نکته که حافظ ز تو ناخشنود است
در سراپای وجودت هنری نیست که نیست
و بازی قشنگ جناب حافظ با کلمه و مفهوم دو پهلوی نیست.
از پرنده به پرنده، کلمه برداری کردم. ترجمه خوب کتاب، پیشبرنده مطالعه است.
گاهی آدمها در هرچه هستند راحتند و به هرچه دارند دلخوشند. منم همینم. اصراری به تغییر ندارم. گمانم تو هم اصراری نداری کسی را تغییر دهی حتی تو که توانش را داری.
دو دوست مادینه جدید دارم. دوست از دور. دوستانی که مینویسند. آدمی که مینویسد زنده است. دو دوست مادینه زنده دارم.
صبح و دانشگاه.
نصب نرمافزار و رفتن به انبار دانشگاه و خرید وسایل و جا دادن در کمدها و ناهار و بعد کار و بار آزمایشگاه و بعد خانه.
در راه: زبان.
خانه: اولِ کار خواندن و خط و بعد کار.
خوابم میآمد عصر ولی نخوابیدم.
کارهایم را کردم.
شام و یک قسمت سریال و بعد کمکم خواب.
سال واژه: تداوم.
– خواندن داستان اول از کتاب خسروخوبان. در لیست کتابهای مورد علاقه من در سایت شاهین کلانتری. خیلی دوست داشتم و فردا داستان دومش رو میخونم.
– آزادنویسی کردم.
– تلفنی با خواهرم حرف زدم و حرف از گرانی وحشتناک اخیر و …
– شرکت در وبینار نویسندهساز ساعت17 با شاهین کلانتری.
دست نویسنده ساز.
– 15 دقیقه آزادنویسی.
چطور میتوانم در آزادنویسی بیشتر به ما خوش بگذرد.
برای من شنیدن یک موزیک ملایم و حس رهایی و برونریزی ذهنی که در خود آزادنویسی این موضوع وجود دارد.
نوشتن پیام بچهها و خوندن آنها جالب بود.
در ضمن وبینار با صدای سگ بیرون از پنجره هم خالی از لطف نبود. ولی تسلط استاد واقعا عالی بود. و رشته کلام از دستش در نرفت. 😊
– کلمهبرداری.
طغیان. چلغوز. چمبه. احترام. شیرجوش. کفگیر. ترازو. شکمخواره. ترنج. چرک. کراتین. نازکدل. خمپاره. ابد. داداشمشتی. خزینه. خاشاک. شوکه. شوم. شرارت. شوریده. کنون. جنون. طفل. مقبول. حافظه. پارگی. طاس.
– پیاده روی یا همان آزادنویسی با پا.
راه رفتناطراف منزل و خرید.
– گزارش نیک که در حال نوشتن آن هستم و استاد مثل بیشتر وقتها در وبینار اسم کسانی که گزارش نیک دیشب رو نوشته بودن و اسم خودم رو خوند. 😊
– نوشتن فرصت هفتگی کلمات و مقایسه آن با هفته گذشته.
کلمات جالبی به ذهنم رسید که برآمده از کارهای این هفته بود.
استاد شارژ گوشیش تمام شد و کلاس به پایان رسید.
تا گزارش نیک بعدی بای💕
برای نیل
نیل امروز برای هزارمین بار، دورویی و بدجنسی آدمها را فهمیدم و مثل بار اول خشکم زد. چرا عادی نمیشود نیل؟ «همهی آدمها» اما اگر بگویم، بیانصافی کردهام.
تنها شانسی که آوردم این است که زود غم و حیرتم میپرد. این شانس است نیل؟ عادت کردن به ضربه زدنها، شانس است؟ به گمانم نیست. فقط مجبوری. چارهای نداری. برای زنده ماندن و توی غم درجا نزدن، فقط کمی بماند و بعد شوتش کنی که مثلا برود.
اما نیل،
او هیچجا نمیرود. جایی از تو سوراخی میسازد. سوراخی کوچک یا بزرگ.
نیل یادت نرود، سوراخهای کوچک هم درد دارند. بعد همین کوجکها دست هم را میگیرند و بزرگ و بزرگ تر میشود. آنقدر بزرگ که خودت هم میفتی توش.
شعرماهی و گازخورد و هزارتا خندیدیم و گپ هم زدیم و شعر هم خواندیم.
شب بخیر
☘️سهشنبه ۱۴۰۵/۸/۱۹
خواب میدیدم در جایی ایستادهام که تا چشم کار میکند برهوت است. یکدفعه کتابفروشیِ بزرگی جلوی پایم سبز میشود. آنقدر بزرگ که سر و تهش ناپیداست. بهتزده اما با شور و اشتیاق پا میگذارم توی کتابفروشی که…
یهو با صدای بالارفتن کرکرهی پارکینگ از خواب پریدم.
صبح تا ظهر خاندم و نوشتم.
جستاری از کتاب فقط روزهایی که مینویسم.
ادامهی تا میتوانی بنویس.
چند نوبت آزادنویسی.
یادداشتهای روزانهی جلال آلاحمد.
در وبینار نویسندهساز استاد خواست از کارهایی که آزادنویسی را برایمان لذتبخشتر میکند بنویسم.
موقعهایی که پشت میز مینشینم نوشتن برایم لذتبخشتر است.
در محیط خلوت و بدون حواسپرتی عمیقتر میشوم در درونم و لذت بیشتری میبرم.
نوشتن روی کاغذ با خودکار روان حس بهتری برایم میسازد. البته منکر لذتبخشبودن ضرباهنگ انگشتان روی صفحهکلید هم نمیشوم؛ اما میانهام با کاغذ جورتر است.
خب این از منظر محیط و ابزار نوشتن.
اما مهمتر از ابزار و محیط، نوع نوشتن است.
طرفدار تنوعبخشیام.
وقتی از قالب همیشگی بیرون میروم و متفاوتتر مینویسم لذتم افزون میشود.
وقتی از دید دوم شخص یا سوم شخص مینویسم حس بهتری دارم.
زمانیکه جزئیات را موبهمو در متن میآورم یا
وقتی طنزی را چاشنی متنم میکنم حظ وافری میبرم.
وقتی هر بار یک گونهی نوشتاریِ متفاوت را تجربه میکنم بیشتر غرق لذت میشوم.
بهطور کلی تنوعبخشی به ابزار، محیط و نوع نوشتن آزادنویسی را برایم جذابتر و دوستداشتنیتر میسازد.
ساعتی پس از وبینار در گنجور چرخیدم. از غزلیات سعدی خاندم.
واژههای تازه را به پوشهی کلمهبرداری افزودم.
گزارش نیک نوشتم.
خیلی خستهام. میروم لالا.
شببهخیر🌿
1. سالواژهام: استمرار
2. شرکت در وبینار شعر که خیلی خندیدم و شنیدن حرفهای 18+ از زبان استاد.
3. کمی دوچرخهسواری کردن در هوای بسیار خوش امروز
4. پیادهروی کردن و نگاه کردن به ابرهای پر مانند آسمان و بالا آمدن اون حس عجیب
نوشتن
گزارش نیک ۱۹ آبان ۱۴۰۵
سالواژه: پیوستگی
دیشب برای اینکه اشلی تنها نماند، به اتاق پسرم رفتم. از میومیو و رفتوآمدش تقریباً بیشتر شب بیدار بودم. نبودن احسان کلافهاش کرده بود. هوا که روشن شد، دیگر از خواب خبری نبود. صفحات صبحگاهیام را نوشتم.
روز نظافت خانه بود و کارگرم مشغول تمیزکاری بود. من هم به گلدانهایم رسیدگی کردم؛ به آنها کود دادم، برگهای زرد را چیدم، شمعدانیهایم را از تراس به داخل آوردم و از گلهای بزرگتر قلمه گرفتم.
دوش گرفتم و نشستم به خواندن «مادران و دختران». هنوز ده صفحه هم نخوانده بودم که کار آشپزخانه صدایم زد.
در ویبینار الهه علیزاده با عنوان «منطقی باش، منطق چطور عمل میکند؟» شرکت کردم. پرسش و پاسخ خوبی با دوستان و الهه جان داشتیم. ذهنم به چالش کشیده شد.
ویبینار نویسندهساز با آزادنویسی شروع شد. البته من دیر رسیدم و وقتی وارد شدم، استاد پرسیده بود: چگونه آزادنویسی کنیم تا لذتبخشتر باشد؟
برای من، راحت بودن وضعیت نشستن اهمیت دارد؛ صندلی مناسب و ارتفاع میز باید متناسب باشند. ترجیح میدهم محیط ساکت باشد. بیشتر در اتاق خودم و با در بسته مینویسم، چون در جمع تمرکز ندارم. حتماً باید یک فنجان چای یا قهوه کنار دستم باشد. دوست دارم در آزادنویسی بیشتر از حسوحال همان لحظه بنویسم.
یادداشتی را که دیشب در جلسه کتابخوانی هجا درباره بیدل نوشته بودم، ویرایش کردم و همراه با شعری از او در کانالم منتشر کردم.
از دیوان شهریار شعری خواندم و واژهبرداری کردم.
به قسمتهای آینده داستانم فکر میکنم و برای یکی از شخصیتها گره تازهای میآفرینم.
گزارش نیک آماده است؛ صبحانهای بر تنور استاد کلانتری.
#گزارش نیک
زری قوام
کتاب «خبر» تمام شد. حالا باید بروم سراغ کتاب بعدی.
هزار و پانصد کلمه آزادانه نوشتم و کوشیدم یک رخدادک از تویش دربیاورم اما نشد. تا آخر شب باز هم میکوشم تا بالاخره یک چیزی بنویسم.
کارفرمای پروژهٔ سابق دوباره زنگ زد و اصرار کرد جلسه بگذاریم. چرا دست از سرم برنمیدارد؟ حس میکنم باز هم میخواهد کنترلم کند و حق تصمیمگیری را از من بگیرد.
چند ویدئو دربارهٔ آزمون آیلتس دیدم و یکیشان را خلاصه کردم.
در وبینار نویسندهسازم. بعد از چند روز غیبت دوباره بازگشتهام. به امید این که بتوانم چیزی بنویسم. چیزی که راضیام کند.
کانال همسفران نویسندگی را دیدم. فکر میکنم این چند وقت خیلی کمکاری کردهام.
یک رخدادک نوشتم که هنوز ویراسته نیست. فردا درستش میکنم و میفرستمش.
از کلینیک تماس گرفتند و گفتند فردا مامانم برود MRI. حقیقتش اصلا آمادگیاش را نداشتم که فردا از خانه بروم بیرون.
امروز پیادهروی نکردم و دلتنگشم.
۶:۵۴ صبح:
سیل میآید و میروم ارتفاعات. تفاوت آبوهوای خانه و محل کار میگوید که خب بیاید، به من چه؟ از سیاهکل تا اسپیلی سیل است اما پیرکوه و جلیسه که خبری نیست. پس غلط کردید معلم شدید. بیایید درستان را بدهید. باشد. اگر قرار است خودم عذاب بکشم پس بقیه هم باید با من اذیت شوند.
۷:۳۴ صبح:
گردنه را برف گرفته بود. اسپیلی برف و باران قاطی. جادهی جلیسه دیدن دارد توی این سیل.
۷:۴۷:
یکجا باران تنهاست و یکجا برف و باران باهم و دیگر جا برف تنها. به هرکس سر صبح زنگ زدم که پیشپیش آمار مسیر را بگیرم گفت خبری نیست و تا من برسم خبرها هم همراهم رسیدند. به راننده زنگ زدم گفت بارانی نیست. به معاون مدرسه زنگ زدم گفت فقط سرد است. تا بیایم گردنه برف زد، اسپیلی برف و باران شد و پیرکوه و جلیسه باران شدید. دقیقن امروز شارژرم را نیاوردهام. خاک. خاک. پاهایم در حال یخ زدن است. صبح مامان پوتینهایم را پیدا نکرد و حالا پاهایم دارند ناکاوت میشوند.
۸:۴۱ شب:
چه خستهام من و چه خابننواز. لباسهای این چند روز را انداختهام ماشین و شستم. حالا بوی ماشین لباسشویی سرازیر است در این گوشه. یکسری از برگهها را صحیح کردم و برگههای دیگر را نه. خستهام. از ۵ صبح بیدارم و حال ندارم باز هم برگه صحیح کنم. چرا این همه از بچهها میپرسم که اینجور برایم بشود عذاب؟ میدانم احوال برگهها را خاهند گرفت. اما هنوز ننوشتهام. جان ندارم. نمیتوانم واقعن. ولی فکر کنم بعد از نوشتن دوباره بروم سراغی ازشان بگیرم. روی دوشم سنگینی میکنند. امروز روز خوبی بود. ۱۶ دقیقه دیر رسیدم. لب جاده از آژانس پیاده شدم و شروع کردم تندتند رفتن تا باران کمتر خیسم کند. توی آن هوای برفیبارانی حس خوبی گرفتم. شاگردهایم آمده بودند نزدیک در که با دیدنم قیافهشان وحشتزده شد. نمیدانم از خیسیام، از سرما، از عدم انتظارشان برای حضورم یا که از ترس پرسش. همان شاگردم که دوستم داشت و گفت شبیه کرهایها هستم پیشاپیش همه بود و دیدم. دوباره توی کلاس شباهتم را یادآوری کرد. وقتی مینوشتم و درس میدادم با خودم اندیشیدم که این یکی از سکانسهای کلیشهای سریالهای کرهایست که پسری یا دختری بدون چتر توی باران در حالی که دستی کاپشنی کیفی روی سرش گرفته میدود و میدود تا اینکه یکدفعه یاری با چتری کاپشنی کوفتی بالاسرش ظاهر میشود و صحنه رمانتیک میشود. جالب شد.
وقتی رسیدم اول رفتم دفتر ساعت زدم. خوشانرژیام کرده بود هوا. صبح برفی معاون را گرم بخیر گفتم. خوشاخلاقیام زده بود بیرون. رفتم کلاس و بچهها باز با دیدنم زهرهترک شدند. بعضیهاشان تا نگویم بفرمائید نمینشینند و سرپا میمانند. توی همهی کلاسهایم. برای همین یکی از جملههای تکراری این روزهایم بفرما زدن به بچههاست. خاستم صرفنظر کنم از پرسش درس سری قبل. این کلاس جزو معدود کلاسهایم است که دوپایه است و حس میکنم عقب است. اما همان شاگرد عشق بیتیاس که حالا شده نمایندهام اعتراض کرد. مشخص بود درسش را خانده. گفتم پس اول درس میدهم و در انتها میپرسم. وقتی خاستم درس جلسهی قبل را مرور کنم حتا داوطلب شد که جواب بگوید. باقی بچهها هم برای فهمیدن تلاش می کردند و گویا متوجه هم میشدند. روانم شاد شد. پرانرژی درس دادم. گفتم کتابشان را بیخیال میشوم و برایشان جزوهای آماده میکنم که فقط همان را یاد بگیرند. حتا اگر فقط همان یک نفر درس را یاد بگیرد و با شوق بخاند، احساس میکنم ارزشش را داشته.
کلاس دومم هم خوب بود. دهان پرحرفهای کلاس را نمیتوانم ببندم اما زیاد اهمیتی نمیدهم دیگر. توی کلاس قبلی بهم گفتند که خانوم ما عصبانیت شما را یک بار دیدیم. آن هم وقتی بود که یکی از بچههای نهم بدون توجه به حضور من که داشتم درس میدادم آمده بود پیش دوستش و انگار که تدریس من پای تابلو اهمیتی نداشته باشد، شروع کرد با دوستش حرف زدن. بعد هم که با عصبانیت گفتم برود بیرون نه عذرخاهی کرد و نه چیزی. فقط با لج نگاهم کرد که باعث شد بهش بگویم پررو. از آن کارهایی که ازش پشیمان شدم. اما سر کلاس خودشان هر دویمان طوری رفتار کردیم انگار اتفاقی نیفتاده. یک آهنگ انگلیسی آورده بود و میخاست با همان دوست آن کلاسیاش حفظ کند. ازم در مورد بخشهاییش سوال پرسید و گفتم از آهنگهای موردعلاقهی من هم هست. امروز هم میخاستم ازش بپرسم حفظش کردند یا نه اما یادم رفت. با همکلاسی ضعیف این کلاسیاش هم زبان کار کرده بود و حالا دوستش در شرایطی بهتری قرار دارد. تمام درس جلسهی قبل را هم خودش داوطلب شد و توضیح داد درحالی که همکلاسیهایش چندان نخانده بودند. پرروییاش را هم یک کاری میکرد خوب میشد. از حق نگذشتم یک ۲۰ برایش گذاشتم و به خاطر اینکه به همکلاسیهایش کمک کرده ازش تشکر کردم. به او و باقیشان هم نفری یک مثبت دادم چون امروز مشخص بود که همهشان دستی به سر یتیمِ درس کشیده بودند. عالی بودند. امروز من بودم که بینظم بودم و درگیر رانندهها و مسیر و این داستانها. دائم تلفن دست میگرفتم و از کلاس میزدم بیرون. خدا را شکر این کلاس درس ترم اولش را تقریبن خانده. حتا شاید اضافه هم بتوانم درس بدهم. همین خودش خوب است.
۹:۰۴ شب:
ایستاده کنار بخاری مینویسم. امروز توی کلاس اولم شاگردم پرسید: خانوم یعنی قبل از من کس
دیگهای به شما نگفته بود شبیه کرهایا هستین؟
گفتم زیاد فکر نکنم. بعدن یادم آمد که یک دوستم اشارهای کرده بود.
گفت همان اولش که شما را دیدم حس کردم نمیدانم چرا.
یکی از بچهها گفت: خانوم چون چشماتون کوچیکه و کشیده.
عجب! این بچه نمیداند این حرف خیلی خوبی برای زدن به کسی نیست؟ باقی بچهها تکذیب کردند که چشمهایم کوچک نیست اما او ادامه داد که خیلی کوچک است. از پشمک بودنش خندهام میگیرد. بعد نماینده گفت که شاید به خاطر پوستتان اینطور حس کردم.
اما چشمهای کوچک. من هم به چتجیپیتی گفته بودم چشمهایم کوچک است اما او اصرار داشت که چشمهایم درشت است و من روی خودم عیب میگذارم که این را میگویم. کاش در این مورد اشتباه نکرده بود. به درک.
: ۹:۰۸
دو کلاس امروزم را با حال خوب تمام کردم. لقمه کالباس برده بودم. به راننده گفتم ببردم اداره تا با رئیس جدید در مورد شرایطم صحبت کنم. رفتم و او نبود. به یکی از مسئولین گفتم که به گوش رئیس برساند که من سر گنج ننشستهام و اگر نشسته بودم معلم نمیشدم و سخت است هر روز یک عالمه پول کرایه بدهم. گفتم مایهدار نیستم. گفت اختیار دارم و مایهدار هستم. گفتم اگر مایهام را همهاش بدهم به رانندههای آنجا آنها را مایهدار میکنم. هر کس پرسید توضیح دادم که سه جا رفتن سخت است و پرکرایه و چون سال اولم هنوز حقوق هم نگرفتهام و یک فکری برایم بکنند و گفته بودند معلم تازه بیاید با من راه میآیند که آمد و نیامدند. دانهدانه معلمها یا مسئولین مختلف میآمدند. شانس آوردند که امروز روی مود خیلی خوبی بودم. یکجوری در مورد همهچیز شوخی کردم که خنداندمشان. مسئول بیمه گفت سعی میکند با اینکه کد پرسنلیام نیامده بیمهام را ردیف کند حداقل. بعد هم یکی گفت زندگی صد سال اولش سخت است. و من گفتم نمیشود من از صد سال دوم شروع کنم؟ رئیس نبود و خاستم بروم که مسئول بیمه گفت هست. نمیدانستم رئیس کدام بود.
از در که بیرون رفتم یک آقای سپیدمو از نمازخانه بیرون آمد و که اگر درست یادم مانده باشد آستینهایش را زد پائین. پرسید که از همکارها هستم؟ گفتم فکر کنم. از کارم که پرسید گفتم دبیر زبانم. گفت کجا و گفتم اسپیلی و پیرکوه و دیلمان. گفت چه عالی و چه جای خوبی. پرسیدم شما رئیس هستین؟ آخر من نمیشناسم. او هم گفت اشکالی ندارد و آشنا میشویم. گرم و مهربان و با لبخند بود. محترم بود و دخترم صدایم کرد. بعد هم معطلم نکرد و فوری گفت بروم دفتر. از رئیس قبلی خیلی خوشبرخوردتر بود. اولین بار که خاستم بروم پیش رئیس قبلی آنقدر به بهانهی مهمان داشتنش پشت در معطل شدم و بعدش هم برخورد آنقدرها گرمی ندیدم که پکر شدم و دیگر نگویم. اما این بار نه. با همکارش حرف زدند و گفتم به برنامهی معلم زبان بیچارهی جدید دست نزنند و اگر میخاهند با من همکاری کنند ۸ ساعتههایم را کم کنند چون من درسم را عقب نیستم، بچهها آن ساعت نمیکشند، مجبور میشوم آن ساعت تنها با آژانس برگردم و کل کرایه را خودم حساب کنم و اگر هم اینطور نباشد حداقل خستگی جسمی و روحی را باهم بهم ندهند. وقتی فهمیدند کدام مدرسه هستم گفتند توی آن مدرسه امکانش نیست چون یکی از همکارهای آنجا چنین چیزهایی را فورن زنگ میزند ادارهی کل و بهعنوان تخلف گزارش میکند. نمیفهمم چه تخلفی؟ تهش آنقدر چانه زدیم تا اینکه گفتند معلم پرورشی باید هفتهای چند بار برای دانشآموزان سخنرانی کند و ما آن زمان را ادغام میکنیم با ساعت ۸ ساعتهی شما که کمی از سختی کارت کم شود. اگر این برنامه بشود حداقل ممکن است بعضی روزها توی هزینهام صرفهجویی شود. هرچند برای خودم هم کمی عذابوجدان دارد اما دلیلی ندارد خودم را اذیت کنم. آنها بیمنطق رفتار میکنند.
گفتم شرکت توی کنفرانسهای بقیه برای امتیاز و انتقالی تاثیر دارد و ما که این همه درگیر مسیریم نباید درگیر چنین چیزی هم باشیم و ولم نکنند. گفت آخر همکارها سمینار میگذارند و وقتی فقط پنج نفر میآیند بد میشود خب. و با خنده گفتم پس چرا باید بگذارند اصلن؟ چیزی نگفت و در نهایت گفت که هرازگاهی بعضی را شرکت کنم تا بهم گواهی بدهند. و من با خودم فکر کردم که میتوانم قلم و کاغذ ببرم و خطخطی کنم. من که همیشه باانضباط بودم پس چرا آن بیانضباطیهایی را که در مدرسه و دانشگاه نکردم، سر این چیز بیخود نکنم؟ هرچند ممکن است رابطهام را با همکاران خراب کند.
موقع برگشت برف گرفته بود. مدتی هوا خوب شده بود اما دوباره شروع شد. توی راه پرتگاهها آبشار شده بودند و آبشارها آبشارتر. نتوانستم از روز بارانی لذت نبرم. عاشق بارانم. عاشق.
سعی کردم وبینار الهه را شرکت کنم اما مجبور شدم بروم کافینت. وبینار شیما را بودم و حالا هم میروم برسم به ادامهی شب.
آهوی قلم را بر صحرای کاغذ میدوانم و انشای خود را با نام خداوند منان و مهربان و رحیم آغاز مینمایم. بنده ابتدا لازم و ضروری میدانم از خداوندگاری که ما را خلق کرده است، کمال تشکر و تقدیر را به جا بیاورم. او ما را آفرید و به ما این امکان را داد تا با عقل سلیم خودمان، هر روز و هر لحظهمان را بسازیم. وظیفهی ماست که به جهت سپاسگزاری از آن بزرگوار، از ذرهای تلاش دریغ ننماییم.
اگر آقای معلم و استاد بزرگوار وگرانقدر و عالیمرتبه اجازه دهند و منت بر سرما بگذارند، میخواهم بگویم که سهشنبه خودم را چگونه گذراندم. بنده مانند خروسی از ساعت ۷ بیدار شدم. البته من همیشه به حرف آقای معلم گوش میکنم، چون آقای معلم، یعنی شما، که من در محضرتان جوجهای بیش نیستم، چندین بار به ما توصیهی اکید نمودهاید که شبها زود بخوابیم و صبح زود بیدار شویم. برای همین هم امشب چون مرغی زود به تخت خوابم رفتم و ساعت ۱ خواب هفت پادشاه را میدیدم.
به هر حال، صبحانهای را در محضر خانواده صرف نمودیم. محضر خانواده چه محضر شیرینی است. سپس لباسها را پوشیده و روانهی مدرسه شدیم تا مشغول شویم به امر خطیر و مهم و آیندهساز و جوانساز تعلیم.
ریاضی درس دادیم و مسائلی را جهت مرور و تمرین با بچهها کار کردیم. لازم است به حضور جنابعالی مستحضر شوم که آموزش جز با تکرار، ملکهی ذهن نخواهد شد. بزرگی هم فرمودهاند، یاد گرفتن جز با تمرین مداوم میسر نیست.
سپس بچهها روی درس را خواندند و چه بسا برای انجام این امر، دستهای زیادی برای اجازه گرفتن و هنرنمایی در روخوانی بلند شد. زنگهای بعد هم در صحت و سلامت کامل گذشت و بالاخره ما مدرسه را به مقصد خانه ترک گفتیم.
از آنجا که از قبل ناهاری بر روی گاز منزل آماده نبود، ناگریز ناهاری را سرهمبندی کردیم. ناهار را خورده، نخورده به استقبال خوابِ شیرین رفتیم. جنابعالی بهتر از هر کسی میدانید که خواب بعد از ظهر از واجبات است و در کتب علمی متعددی به اهمیت و فواید و مزایای آن اشاراتی شده است. اما قبل از خواب، دقایقی را به صحبت با همشیرهی محترمه گذراندیم و صفحاتی چند از مادران و دختران را مطالعه نمودیم.
سپس به امور خانه رسیدگی کردیم، ظرفها را شستیم. کارِ خانه همیشه برای این بندهی حقیر طاقتفرسا بودهاست. در نهایت، تنبلی موجب شد شام را در بیرون میل بنماییم.
بعد از شام هم مشغول شدیم به آزادنویسی و مطالعاتی چند از شب یک، شب دو. در تکمیل روز سهشنبه، لازم به ذکر است که بنده امروز، فریضهی صفحات صبحگاهی را نیز به جا آوردهام.
امید است روزهای ما همیشه به چنین زیبایی سپری گردند و صبحهایمان همواره خیر باشند، ظهرهایمان سرشار از برکات الهی، عصرهایمان آغشته به عطر لطیف و پرخیال و وهمانگیز و شاد و قشنگ پاییزی و شبهایمان سراسر نور و سرور و خوشبختی.
این بود انشای من. آقای معلم، میدانم شما همیشه به من لطف دارید. این بار هم لطفتان را شامل حالم بگردانید و نمرهی سرسبز ۲۰ را در دفترم بکارید. انشاءالله که خداوند منان و متعال، نمرهی ۲۰ را در کارنامهی اعمالتان سبز گرداند.
با تشکرات فراوان و زیاد از زحمات شما.
شاگرد کوچکتان، مریم حاجیکریمی
چشمهایم باز ،بدنم کوفته و لش باید، پا میشدم.باز هم صبح بود. و این خودش جای شکر داشت.کتاب زبان را باز کردم.مطالعه زورکی را چون مرهمی بر خودم زدم.مشغول پاکسازی آشپزخانه شدم.کتاب نفرین ابدی به دستم رسید.و روزم ساخته شد.نسخه کاغذی چیز دیگریست.چند صفحه ای ورق زدم.وخواندم.از خانه به بیرون جستم.پیاده گردی و بعد شرکت در مراسم خاله زنکی، خاله جان و آخرشب به آشیانه ام رفتم. بر نمشیمنگاه همیشگی لش کرده کتاب نفرین ابدی را خواندم.
نشستهام و فینفینکنان مینویسم. چرا بند نمیآید؟ فقط هم از یک سوراخ بینیام میآید. آن یکی سوراخ حالش خوب خوب است. یادم میآید آن وقتها که میرفتم شرکت چقدر از مریض شدنم خوشحال میشدم. صبحهای زمستان که بیدار میشدم کلی خودم را چک میکردم که گلودرد یا تب و سردرد دارم یا نه؟ الان خیلی این خوشحالی بابت بیماری کمتر شده. چون در هر حال استراحت میکنم و مجبور به انجام کاری نیستم که مال من نیست. تجربهی عجیبی است. انگار صبح تا غروب را در زندانی. ساعت 5 عصر درهای زندان باز میشود. رئیس زندان گاهی از صبح میآید و به سلولها سر میزند. اگر آن روز با کسی حال نکند یا خودش به تو میریند یا گماشتهاش را میفرستد سروقتت. گاهی رئیس زندان میآید بالای سرت و به مانیتورت زل میزند. نمیرود. آنقدر زل میزند که دستپاچه میشوی و کار را اشتباه انجام میدهی. گاهی در محیط کارت چند تا دستمالبهدست میبینی. منتظرند رئیس را در فرصت مناسب ببینند و برایش دستمالکشی کنند. رییس هم حالی به حالی میشود و دوست دارد. به رییست میگویی که متوجه شدهای. او هم جواب میدهد اگر بلدی توام برایم بکن. ولی من تهش دیگر دستمال برای گردگیری خانه برمیدارم. میبینم هوای زندان سنگین شده. چند تا عوضی هستند که حال بقیه را میگیرند. چند تا همسلولیِ آدم حسابی هم دارم ولی برایم کافی نیست. برای نفس کشیدن هوای تازه میخاهم. برایم مهم است همنفسهایم چه کسانی هستند. آدمند یا شبیه آدم. از زندان میزنم بیرون. میگویم به اندازهی مجازاتم تنبیه شدم. بس است. مجازاتم گوش ندادن به قلبم است طی تمام این سالها. میروم و خیلی وقت است زندانبان را ندیدم. خیلی خوشحالم از ندیدنش. جای خودم را در زندگی پیدا میکنم. زندان جای من نیست. جای هیچ کداممان نیست.
صبح دیرتر از بقیهی روزها از خاب بیدار میشوم. وسوسه میشوم که بروم باشگاه و بعد مدیتیشن کنم. قبول نمیکنم و میگویم باید اول مدیتیشن کنم. راه نجاتم است. انجامش میدهم. میروم باشگاه. برنامهی جدیدم را شروع میکنم. زانویم خیلی بهتر شده و خوشحالم. میرسم خانه و سریع شروع به درست کردن ماکارونی میکنم. لنا میخاهد بغلش کنم و دستم پیازی است. کلی صحبت میکنم و حواسش را پرت میکنم. ریتا نقاشیاش را نشانم میدهد. بعد از نهار حسابی میخابم. دلدرد پریودی امانم را بریده. خاب دیدم. واضح بود. برای مراسمی داشتم میزها را میچیدم با یکی از دخترهای فامیل که همسن خودم هست. مهری. شبیه عروسک است و از هم دوریم. خیلی توی خابهایم میآید. یادم میآید دوران مدرسه چقدر با هم میخندیدیم. گاهی شورش را درمیآوردیم. دلم برایش تنگ شده.
امشب نوشتم و کمی جواب کامنت دوستان پرمهرم را دادم. میخاهم با دل صبر جواب بدهم ولی دیدم دارد طولانی میشود و رفتم برای ریپلایکردن. ندیدمشان ولی بسیار دوستشان دارم. میدانم بهزودی جایی هم را ملاقات میکنیم.
صفحات صبحگاهی نوشتم اما خابم نیامد که نیامد یادم. هعی.
درد بود و درد بود و بعد پریودی که باز پیدایش شده بود. دالی دالی میکرد که دالی ندا من اومدم باز.
تمرینجا بود و تمرینها گازیده و بازیده شدن.
وویسهای خطخطی را بلخره تانستم ویرایش کنم و بفرستمشان داخل کانال. دوری لا لی لام. کلی زمان برد ها. کلی درگیرش بود.
لیلی و باغهای جهنمی را خاندم.
نویسندهساز بود. آزادنویسی. سوالی که استاد گفته بود را نشنیدم و آزادنویسی کردم و وقتی تمام شد فهمیدم که عه سوال چه بوده و چه باید مینوشتیم. «چگونه از آزادنویسی تجربه لذتبخشتری بسازیم؟» خب بعدش فهمیدم و بهش نشد که فکر کنم و خب از این ننوشتم دیگر. فهرست کلمات بود. حالمان در فهرستی از کلمات. حالمان نه آن حالمان. شاید هم حالمان همین حالمان. نمیدانم. حالمان این یا آن چه فرقی دارد؟ حال و حال. حالِ حالمان. این درست است. بله.
درازیده بودم و کیسه آبگرم روی شکمم و اصن نمیدانی چقدر خوب است و حال میدهد کیسه آب گرم. هعی. یادم آمد که باید وخزم و حاضر شوم و قرار بود بروم پیش مریم.
حاضر شدم و کلی لباس پوشیدم اما از خانه که بیرون آمدم سگ لرز زدم. برادر تا پایانه رساند مرا. بعد هم اتوبوس. یکبار میخاستم اتوبوس دیر حرکت کند ها همین یکبار زود حرکت کرد. توی راه آهنگهای ایرانی که فرشته برایم فرستاده بود را گوش میدادم. برای بچهها هم یک آهنگ قردار هندی فرستادم. دینکا چیکا دینکا چیکا دینکا چیکا ر ر ر ر.
چند ایستگاه مانده پیاده شدم از اتوبوس تا پیادهروی کنم. تا پایین آمدم دندانهایم بهم خورد. خودم را بغل گرفتم و راه افتادم. سرد بود اما عجب خوب بود. وسط راه انگشترهایم از دستم پرت شد بیرون. یکی را پیدا کردم و دومی را کلی گشتم و با نور گوشی پیدا کردم. همینطور رفتم و رفتم و لرزیدم. اما پیادهروی خوبی بود.
وارد لوازمتحریری شدم. فقط گشتم و گشتم و آمدم بیرون.
آمدم توی کوچه و داشتم دنبال خانه میگشتم و میخاستم زنگ بزنم مریم که پلاکتان چند بود که خاهرش را دیدم. بعد هم آمدم پیش مریم.
درگیر درست کردن شام بود. کلی با سلیقه شام و سالاد درست کرده بود. همیشه هم میز را خیلی خوشکل میچیند. بهش میگویم وقت شوهر کردنت است دیگر. سبزی هم پاک کردم برای شام اما یادمان شد بشوریم و بخوریم. شام را خوردیم و منم نشستم و مریم را که ظرفها را میشست نگاه میکردم.
کمی گپ و حالا مریم خابیده و منم دارم گزارشم را مینویسم. و اینجوری بود امروز.
گزارش نیک
امروز
1. به قول استاد شاهین نوشت و نویس و کتابغرقگی.
2. وبیکار سرزبانِ پر از زبان و فکر و پر از احساس و منطق و استدلال و پر از پرسشهای آدم را به تفکر وادارکن و امروز هم که دربارهی منطقیبودن گفتیم و شنیدیم و حسابی خوش گذشت. وقتی پرسشی پایهساز مطرح شود، به نظرم آنچه باید بیاموزیم را به طور عملی میآموزیم و فقط به آموختنیهای تئوری اکتفا نمیکنیم. من این نوع دورهمیها را دوستتر دارم چون توش بحثهای خوبی شکل میگیرد و آدم تمرین میکند که پرسشگرِ بهتری بشود و استدلالگرِ بهتری هم و متفکرِ بهتری هم.
3. وبینار نویسندهساز و یکربع آزادنویسی و نوشتن فهرست هفتگی کلمات و زندگی با کلمهها.
4. باز هم نوشتن و زندگی با کلمهها و شعر و شعر وشعر.
5. جرخوردن با لغاتِ آخرِ فصلِ کتاب آموزش ترکی استانبولی.
6. کلی کارِ ریز و درشت و خرد و کلان که حال ندارم بنویسمشان و نوشتنی هم نیستند زیاد.
7. داشتم گزارش نیک مینوشتم که همهاش پرید رفت هوا و من دوباره از اول نوشتم و این نسخهی دوم گزارشم است و شاید یادم رفته که چیزی را که در اولی بود اینجا هم بنویسم. اگر یادم آمد فردا مینویسمش. فعلنی.
19/8/1405
صبح هودیام را پوشیدم و برای پیادهروی بیرون رفتم. هوا سرد و دلچسب بود. چشمهایم مدام اینطرف و آنطرف میچرخید؛ آدمها، درختها و ابرها را تماشا میکردم و آنقدر غرق تماشای اطرافم شده بودم که نفهمیدم زمان چطور گذشت.
خوردن لوبیاپلوی مامانپز و سالاد شیرازی در کنار اعضای خانواده هم حسابی به من چسبید. از آن وعدههایی بود که لذت غذا خوردن با لذت کنار هم بودن همراه میشود.
امروز مطالعه نداشتم. راستش ایدهای نداشتم که سراغ کدام کتاب بروم، اما چند عنوان را برای مطالعه انتخاب کردم تا فردا از کتابخانه بگیرم.
«چگونه از آزادنویسی تجربه لذتبخشتری بسازیم» عنوان وبینار امروز بود. در شش ماه اول سال، تا همین اواخر که هوا هنوز سرد نشده بود، بیشتر روزها قالیچهام را برمیداشتم و به بالکن میرفتم. بسته به حالم، میوه یا نوشیدنی همراهم میبردم و شروع به آزادنویسی میکردم. حالا اما مسیرم عوض شده؛ از نردبان تخت بالا میروم، در آرامش محض روی تختم مینشینم و یکی از آهنگهای بیکلام با صدای طبیعت را پخش میکنم. بعد دیگر نمیفهمم نوشتن چطور شروع میشود و چطور به پایان میرسد. انگار هر فصل، خلوت و حالوهوای مخصوص خودش را برای نوشتن دارد.
به امروزم نمره نه میدهم، چون کارهای مهم چکلیستم انجام شدند و هیچ کاری نیمهتمام نماند.
سالهای دور، زمانی که کودک بودم و گمان میکردم دنیا همین کوچه است و دورتر نمیرود، بیشتر خانهی مامانی و بابایی بودم. میدویدم و بازی میکردم و تلویزیون میدیدم و عصر که میرسید، در آغوش بابایی چرت میزدم.
بله، سالها بعد نوبت به من رسید. همان جملات کلیشهای. نوبت من بود که مراقب بابایی باشم. حس غریبی داشتم؛ به گمانم اندکی هم ترسیده بودم. چون بالاخره روزی زمان مرا در چنگالش خواهد گرفت و کسی باید مراقبم باشد و تنها بودنم مساویست با کمین مرگ.
بالاخره مجالی یافتم تا در وبینار نویسندهساز شرکت کنم. آزادنویسی کردیم و موضوعمان این بود که چگونه آزادنویسی برایمان دلچسبتر باشد. راستش من زمانهایی که از آغاز پرسشی برای خود طرح میکنم و پس از آن مشغول پاسخ دادن میشوم، بیشتر بهم خوش میگذرد؛ چون در میانهی نوشتن، خود را در وادیای میبینم که هرگز حتی به خیالم نیز نرسیده بود. شاید اندکی مضحک به نظر برسد، اما وقتی انگشتری به دست میکنم، از نوشتن بیشتر لذت میبرم.
این روزها میکوشم حسواژهها را بفهرستم تا کارگر افتد. راستش من یکی همیشه بیان احساسات برایم دشوار بوده است. از همین آغاز از زیرش در میروم. بهانه میآورم که آی چنین و آی چنان، اما همین که بهانههایم را میشناسم، خودش دگرخویشی بزرگیست. البته نمیدانم؛ امیدوارم که چنین باشد.
بعد از یک وقفه نسبتاً طولانی برگشتم به نوشتن گزارش نیک. برای ایجاد انگیزه بیشتر برای نوشتن و تبدیل آن به روتین روزانه، تصمیم گرفتم مثل کلاس ورزشی که امروز سرموقع رفتم و برگشتم، برای نوشتن گزارش نیک هم برای خودم زمان تعیین کنم. مثلاً در هر بار یک پومودورو، حدود بیستوپنج دقیقه بنویسم. و برای آنکه ادامه بدهم، لازم دیدم سریالی بنویسم. در قالب آزادنویسی اما با موضوع مشخص. تا این تداوم هم برای خودم پایبندی بیاورد، هم خوانندههای کانالم را با روند مسیر نوشتنم آشنا و احتمالاً تشویق به نوشتن کند. پس دقیقهشمار را روی ۲۵ دقیقه میگذارم و شروع به تایپ میکنم.
موضوع: چی شد که به نوشتن روی آوردم؟
چون دارم به خواست استاد کلانتری آزادنویسی میکنم، پس تلاشم بر سرعت در نوشتن است و حین نوشتن ویرایش نمیکنم. کلماتم را همانطور که برای یک دوست بیان میکنم، پشت سر هم مینویسم و اگر تغییری اتفاق بیفتد، در بازخوانی خواهد بود. اما قبلش بگویم که من صبح زود و آخر شب را برای نوشتن، بخصوص آزادنویسی ترجیح میدهم. صبح، بیشتر اوقات صفحات صبحگاهی را مینویسم، شبها، گزارش کوتاه به قد صفحه سررسیدم آنچه در طول روز گذشت.
راستش را بخواهید بازخوانی و ویرایش برای من کار راحتی نیست. از این نظر که باید دوباره چشم به نور گوشی بدوزم و این نور خیلی اذیتم میکند. الان دارم به صفحهکلید نگاه میکنم تا کمترین اشتباه تایپی را داشته باشم. اما نمیشود همین نسخه خام را بفرستم. اگر کلمهای را غلط بنویسم و در ساختوپرداختش ایرادی باشد، احساس خوبی ندارم. پس بعد از آزادنویسی یک بار دیگر مرور میکنم و بعد در گزارش نیک و کانالم منتشر خواهم کرد.
برگردیم به سر خط موضوع: چرا به نوشتن روی آوردم؟ به چند دلیل؛ اول از همه نوشتن را بیشتر از خواندن دوست داشتم. این علاقه برمیگردد به دوران مدرسه و نوشتن انشا و خواندن در سر کلاس و تشویق معلم و بچهها و ادامه آن در دانشگاه و شرکت در جلسات انجمن ادبی دانشگاه.
و دلیل مهمتر نوشتنم برمیگردد به اوایل زمستان، زمانی که برای مداوای شانه فریزشده دربهدر دنبال دارو و درمان بودم. کارم به ازنتراپی و فیزیوتراپی کشیده بود. درد شدیدی در شانه و دست راست داشتم و با هیچ دارویی خوب نمیشد. بعد از بیست جلسه فیزیوتراپی، یک روز رفته بودم منزل خواهرزادهام تا کمی روانم را بکاود تا بلکه عقدهگشایی شود و گره از شانهام باز شود.
حین گفتوگو گفت: «خاله، تو یک زمانی مینوشتی، شعر میگفتی، چی شد چرا دیگر نمینویسی؟ بیا و نوشتن را امتحان کن.»
گفتم: «بعد ازدواج چنان سرگرم خانهداری و بچهداری و کار شدم که دفتر و دستکم را هم توی اسبابکشیها گم کردم.»
گفت:«اشکالی نداره، دخترم یک صفحهای رو در اینستاگرام دنبال میکنه، به نام مدرسه نویسندگی شاهین کلانتری. گویا کلاس آنلاین هم داره. توی اینستاگرام جستوجو کن، حتماً میبینی و علاقهات دوباره برمیگرده و رغبت پیدا میکنی. دوران بازنشستگی بهترین فرصت برای رفتن به سمت علاقههاست. حالا هم که دخترها رفتهاند و تنها هستی، بیشتر فرصت برای نوشتن داری.»
بعد از خداحافظی و برگشتن به خانه، اولین کاری که کردم جستوجوی مدرسه نویسندگی آقای شاهین کلانتری بود. یافتم و یادم نیست آن روز چند پست در اینستاگرامش بود. رفتم به اولین پست. یک سری جمله قصارها و به قول خودشان گزینگفتهها بود. بهقدری از این جملات خوشم آمد و از خواندنشان لذت بردم و غرق در این صفحه شدم که نمیدانم کی به آخرین پیام رسیدم؟!
زیر بیشتر این پستها کامنت گذاشتم و نوشتم: «جانا سخن از زبان ما میگویی.»
بعد از آن از طریق لینک به کانال تلگرامی پیوستم و در کارگاه تمرین نوشتن شرکت کردم. با نردبان نویسندگی آشنا شدم و همراه استاد و بقیه شرکتکنندهها از پنج پله نردبان، از بالا به پایین آمدم. کمکم به ذهنم رسید این نظرم را در کامنتها بنویسم که بالا رفتن از نردبان حس بهتری دارد، تا پایین آمدن از آن. این شد که تا سیزدهمین کارگاه از پنج تا پله هی بالا رفتم و تمرین نوشتن کردم.
صدای زمانسنج تلفن همراهم میآید. همینجا نوشتن را نگه میدارم و به شرط بقا، ادامه را در گزارش نیک فردا مینویسم…
مهتاب صادقی
سه روز پیش باخبر شدم مادربزرگ شده. اسم دخمر کوچولو را گذاشتهاند نورا.
گفتم سهشنبه برای دیدن مهنوش، مادربزرگ جوان به اداره میروم. از سال گذشته گذرم به آنطرفها نیفتاده. از وقتی بوی جنگ آمد. کمی معطلیام عمدی است تا کیکهای یزدی قنادی بوعلی تروتازه از فر دربیاید و برای همکاران تعارفی ببرم.
پیادهروی امروزم از آلونکمان است تا اداره.
مهنوش قاضینوری، زینب شهرامفروز، ندا پورافشاری، نیلوفر نادری و مهندس اباذری توی محل کار چند سال پیشام نشستهاند.
همان فضا، همان پنجرههای بسته در سرمای پاییزی، همان گلدانهای روی رف، همان نقشهی شهر، نشسته بر دیوار پشت سر، همان صندلیهای رایانهصنعت اوایل دههی هشتاد که با پول حقالزحمهمان خریدیم. آن سال هر کدام از صندلیهای اداریمان شده بود دویستوپنجاههزارتومان و چقدر این رقم، رقم بالایی بود در سال ۸۰. حقالزحمهی چهارنفرمان را دادیم و چهار تا صندلی ارگونومیک خریدیم تا کمردرد نگیریم و اتاقمان آبرومند شود. آن روزها بودجه برای خرید تجهیزات اداری نبود و باید به همان صندلیهای زاقارت قدیمی بسنده میکردیم.
پس از خوشوبش با همکاران نشستم روی صندلی کنار میز مهنوش.
دوباره اربابرجوع پشت اربابرجوع، همه فرم سختی کار به دست. دستهدسته فرمهای قدیمی کنار میز کار در صف چکپرینت و چکنویس. دوباره تلفن پشت تلفن، سوال و جواب.
میاندیشم چه خوب که وظیفهبگیر شدم. دیگر حوصلهی چندبارگی ندارم و اُرد ناشتا از فرادست و کلکل با فرودست.
پدر ندا فوت شده با فاصلهی اندکی از فوت مادرش. کودکش دوساله است، آرتا.
ریحانه دختر زینب، کلاس ششم است و خانمی شده برای خودش.
زینب امینی هم که دو سالی است رفته مرکز بهداشت استان. مهنوش تا اسفند امسال بازنشسته میشود. مهندس اباذری شاید استمرار بگیرد و مدتی بماند.
پریوش آبسالان را میبینم. نمازخانهی جدید اداره را نشانم میدهد. واحد نقلیه هم جایش عوض شده و کلی صندلی تویش چیدهاند. آقای عسگری شده مسئول نقلیه و خبری از آقای ایزدی نیست.
میروم واحد سلامت روان. دکتر جابری را میبینم با همکاران. خانم امیرانی، کارشناس سلامت روان شنبهی آینده بازنشست میشود. قاچ انار سرخی تعارفم میکند. خوردن یاقوتهایش سخت است و بیخیالش میشوم.
آقای رضاعلی هم بازنشست شده و امروز آمده سری به همکاران بزند.
آقای عیدی جوکی اصفهانی میگوید تا صدایم را درآورد. جوابش را که میدهم میخندد و میپذیرد پس زبان من برنمیآید.
سری هم به خانم سیدصالحی، مسئول سلامت خانواده میزنم. مریم کاظمی را هم دَم ورودی میبینمش. از سرکشی بیمارستان برگشته.
فاطی فولادی، نیلوفر هوشنگپور، خانم سعیدی، ماریتا زایهکندی، دکتر نصرآبادی، شیوا زاهد و سمیه خیاطمقدس و خانم حیدری را هم میبینم. از اندام باریک خانم حیدری هاجوواج میشوم. از سال گذشته با رژیم غذایی و ورزش پنجاه کیلو کم کرده. چه عزمی.
ظهر برمیگردم خانه. دیدار با همکاران پرتکاپویم کرده. آنیتا ماشها را روی اجاق گذاشته. دمپختکی میپزم برای ناهار. با نیمرو و خرما، میچسبد. عصرش میروم وبینار نویسندهساز.
آزادنویسی میکنیم. امروزم را مینویسم.
آقای کلانتری میپرسد چگونه آزادنویسی کنیم لذت ببشتری میبریم؟
هر کس جوابی میدهد. من وقتی هرچه را از مغزم میگذرد بیسانسور قلم زنم، حظ بیشتری میبرم.
محیطی که در آن مینویسیم، کنار پنجره با فنجانی قهوه در کنارمان، پشت میز، روی صندلی، روی تخت، خوابیده، ایستاده، با خودنویس، با ماژیک، با خودکارهای رنگی، با رواننویس، روی کاغذی کاهی و قدیمی، روی صفحهی ورد گوشی روی نیمکت پارک و یا با کیبورد تقتقی کامپیوتر توی اتاقمان هر کدام حال و هوایی دارد.
مهم این است که تنگنایی برای خود نسازیم. در هر شرایطی آزادنویسی کنیم. هر موضوعی که باشد. میتوانیم فهرستی از مجموعه قصارها و باورها فراهم آوریم. شعری یا متنی که دوستش داریم در موردش آزادنویسی کنیم. کنشیارهایی که به سمت بهتر نوشتن هُلمان دهند. تعدادی سوال، مجموعهای از واژههای نو که میتوانیم از آنها در آزادنویسیها یا گزارش نیک استفاده کنیم.
گزارش نیک به درازا میکشد. میگذارمش توی تلنگر. باید روی فهرست جملات قصار و ابیات مورد پسندم کار کنم. این یکی باشد برای فردا.
با صدای باران بیدار شدم. جرقجرق… لذتبخشترین صدای دنیا! صدایی که انگار روح و روان آدمی را جلا میدهد.
در همان حال خواب و بیداری، صفحات صبحگاهیام را نوشتم. نمیدانستم چه مینویسم؛ فقط مینوشتم تا جای نوشتن در برنامه روزانهام خالی نماند. چه چیزی دلانگیزتر از نوشتن صفحات صبحگاهی در یک هوای بارانی؟
بعد از صفحات صبحگاهی، یک فنجان شیرقهوه داغ نوشیدم و چاشت دخترم را آماده کردم. وقتی بیدارش کردم، از ذوق روی پایش بند نبود. زودتر از همیشه آماده شد و رفت پایین تا بتواند در باران بازی کند. انگار باران برای او هم بهاندازه من دوستداشتنی بود.
یک فصل از کتاب «روانشناسی اهمالکاری» درباره اجتناب و راههای غلبه بر آن خواندم. فهمیدم برای غلبه بر اجتناب باید احساساتمان را مدیریت کنیم و یاد بگیریم با عواطف ناخوشایندی که هنگام انجام کارها تجربه میکنیم کنار بیاییم. ترس از شکست، پشیمانی و میل به کامل بودن گاهی باعث میشود اصلاً اقدامی نکنیم؛ درحالیکه اقدام نکردن هم نوعی شکست است، چون ما را از فرصت موفقیت و حتی یادگیری محروم میکند.
نمایشنامه «اتاقی در هتل پلازا» اثر نیل سایمون را هم خواندم. نمایشنامهای در سه پرده، با شخصیتهایی متفاوت که همگی در یک صحنه اتفاق میافتند.
بخشی از روز را به سایتم اختصاص دادم و سعی کردم مشکلاتش را برطرف کنم، اما تلاشهایم نتیجهای نداشت و سرانجام به بنبست رسیدم.
مدتی را هم به نوشتن عبارات تأکیدی اختصاص دادم؛ جملههایی در زمان حال، انگار که خواستههایم همین حالا محقق شدهاند. از داستاننویس بودنم تا مادر کافی بودن و رها شدن از ترسهایم.
عصر برای آوردن دخترم از کلاس زبان بیرون رفتم. هوا عجیب بوی پاییز میداد. روی برگهای خیس قدم زدم و بوی نم باران را تنفس کردم. لذتبخشترین اتفاق امروز این بود که بالاخره پاییز با تمام دار و دستهاش از راه رسید.
آزادنویسی کوتاهی داشتم. اما در عوض کلی با آهنگ جدیدی که دانلود کرده بودم رقصیدم.
درس خاندم.
آب زیاد خوردم.
احساسات زیادی رو به فواصل کم تجربه کردم. خشم، ترس، سردرگمی، شادی، عشق.
در کتاب خاندن کوتاهی میکنم. اما برخاهم گشت. فقط دو روز دیگر.
19/08/1405
گزارش نیک 182♥️🐌
سال واژه: در مسیر معنوی
نمره روز: ده از ده
داستان ماستان
داستان «شکارچیان در برف» از توبیاس ولف را برای اولین بار خواندم. کتاب «میخواهم برایت خاطره باشد» به انتخاب «جویس کرول اوتس» را یکی از دوستانم به من هدیه دادهاست. داستان «قلب افشاگر» از «ادگار آلن پو» و «باران نرمی خواهد آمد» از «ری بردبری» را هم از این کتاب پیشتر خوانده بودم. داستان «شکارچیان در برف» داستانی فوق العاده است. نمیخواهم از موضوع داستان بگویم و اما داستان، داستانی خواندنی است. برنامهی شکار سه دوست به دلیل یک اتفاق غیرمنتظره منحرف میشود و شکار جایش را به درد و دلهای دوستانی تنها و گیر افتاده در برف و سرما میدهد. توبیاس ولف هم دربارهی داستان شگفتانگیز «شکارچیان در برف» در بخش کوتاه معرفی نویسنده در ابتدای داستان گفته است:
«نوشتن این داستان را برای بازشناسی خشونتی که در آن رشد کردهام آغاز کردم، خشونتی که تا چند سال زندگیام را احاطه کردهبود. قرار بود داستانی تیره و جدی باشد اما از دستم خارج شد و مرا به خنده انداخت.»
داستان «گربهی سیاه» از ادگار آلن پو از کتاب «یک درخت، یک صخره، یک ابر» را نیز خواندم. این داستان مانند داستان «قلب افشاگر» به زبان راوی غیرقابل اعتماد روایت میشود. در معرفی کوتاهی که در ابتدای داستان از «ادگار آلن پو» آمده است، او را به عنوان آگاهترین هنرمندان در کار خود معرفی میکند. داستان آمیزهای از تخیل، ترس و روانشناسی است. در داستان از مکانهایی مانند سردابی در پایین پلکان تند شیب، یک دودکش دروغین، دیوار آجری قطور، نقشهی چوبهی دار بر روی سینهی گربه استفاده میشود که به رمزو راز، ترس و چندشآور بودن فضا میافزاید. به نظرم یکبار خواندن داستان کم است. یادش بخیر سه سال قبل بود که کتاب زنان زیرک را بیش از یازده بار خواندم. چه کیفی کردم. داستان گربهی سیاه شش صفحه است. چندبار خوانیاش آسان است و خواندن دوبارهی شکارچیان در برف را هم همین امروز شروع کردم.
خرده ریز کاری
یک سال پیش گوشی خواهرم را دزدیدند. امروز برای پیگیری با او به پاسگاه رفتم. در کافه صبحانه خوردیم. برای ادای نذر سه شنبهها به قطعهی شهدای بهشت زهرا رفتیم. ناهار را در رستورانی نزدیک خانه میل کردیم. از مرکز شنوایی سنجی در شهرستان زرندیه درخواست ارسال تعرفه کردم که یک آذرماه شنوایی سنجی را در کارخانه اجرا کنیم. بازنویسی داستان پانزده صفحهایم که سه سال پیش نوشته بودم را شروع کردم. داستان گله به گله من را خواب میکند. سرم داغ میشود و از آنچه فکر میکردم بیشتر وقت میبرد اما خوشحالم که بالاخره مجالی پیدا کردم که دستی بر سرو روی آن بکشم.
وبینار روزانه
در وبینار روزانه با هم آزاد نوشتیم که چه کنیم که در آزادنویسی بیشتر به ما خوش بگذرد. به من که همیشه خوش میگذرد. اما کاش میتوانستم ساعتها با یک لیوان هاتچاکلت آنقدر بنویسم که حسابی رقیق شوم. در بیشتر وبینارها هم تصویر استاد را بزرگ میکنم و با یک فنجان نوشیدنی روحم را سمزدایی میکنم. اخ که چقدر خوش میگذرد. به گمانم روز به روز دارم مردیم گریز تر میشوم. شاید حق با مادرم است. ژن عمهی عزلت نشینم هر روز در من جاندارتر میشود.
سپاسگزاری
سپاسگزارم برای استاد شاهین که با برگزاری وبینار روزانه اکلیلهای طلایی امید را در زندگیم میپاشد.
سپاسگزارم برای قسمتهای خوشمزهی امروز.
سپاسگزارم برای یک روز سرد پاییزی عادی.
ژوژمانها بالاخره تمام شد. با کلی خجالت و ببخشید و نشد آن ایدهها که باید بشود. البته برای فیگورکشی. هرچه میخاستم خفن باشد نمیشد. ایدهها از یاد داشتههایم میزد بالا. دوست نداشتم طراحی را مثل خیلی از کارها که درشان ضعیفم. حالا که قواعد را یاد دارم و میتوانم بکشم شبیه آنچه در ذهن دارم، همهی آن چیزیست که میخاهم.
اما برای ژوژمان لباس، تمامم را گذاشتم. از دانشگاه و همه چیز زدم و آنچه میخاستم شد. کمی حس افتخار داشتم. اینکه میخاهم ادامه یابد حسم و پس نباید رها کنم کار را.
بعد ژوژمان اما دلتنگ ادبیاتم. چند هفتهایست که در جستجوی در جستجوی زمان از دست رفته نمیابمش. کتابخانه اول را مهر رفتم. دومی و سومی هم نیافتمش. چهارمی را امروز رفتم. آنور مشهد. نداشت. عصبانی بودم. در سایت موجود است و در کتابخانه مفقود. ناامید رفتم کتابخانهی نزدیکش. و در ناامیدی یافتم. تنها کتابخانهای که جلد اول را داشت. قرضش گرفتم و آغازیدمش.
من بودم و باران و قهوه.
با اینحال نیمی از روز را پشت فرمان بودم. خاهر را برای آزمون بردم، کتابجویی و کلاس و خانهی مادرجان. بخشی از استراحتم بود کارهای عقبانداز. هر روز چند تا را برعهده گرفتم تا جبران شوند ناکردهها.
روزهای ژوژمان چنان بمبی در اتاقم ترکیده بود که روشناییاش را نمیتحملیدم. شب تا صبح خاب و صبح فرار. امروز بالاخره رساندمش به ذهنآرامی.
چند کار دیگر را هم در برنامهی عقباندازها دارم. کتابخری، پیادهروی و وبینارها چرا که دلتنگ جهان نویسندگیام.
هشتاد و دومیم گزارش نیکم.
بعد از مدت ها دوباره برگشتم برای نیک نوشتن روزم.
نمی دانم چرا اینطور شدم. فاصله گرفتم از هر چیزی که عشقم به آن در حال فوران بود.
وقتی از چیزهای موردعلاقه ام دور می شوم و نمی توانم آن ها را داشته باشم خیلی خیلی ناراحت می شوم.
کارم باعث شده که نتوانم به طور مستمر در وبینار محبوبم نویسنده ساز شرکت کنم.
البته ناشکر نیستم خدا را شکر ، ولی دلم می گیرد از نبودن در محفل نویسنده ساز، گفت و گو ها و دورهمی هایی که دور هم جمع می شویم مینویسیم. کلمه برداری می کنیم و کتاب های خوب معرفی می شوند. اصلا دلت نمی خواهد از چنین جمعی دور شوی، اما به دلایلی تو مجبور می شوی دور بمانی. نه اینکه دلت نخواهد شرایط این اجازه را به تو نمی دهد.
فعلا درگیر آموزشم هستم تا یک ماه و نیم دیگر برای مصاحبه تایید صلاحیت آماده شوم.
از حس و حالم که بگویم می شود اینکه هم استرس دارم هم آرامش. مثل نمودار سینوسی بالا و پایین می شوم نوسان دارم.
از کتاب خواندن دور شدم. باید زمان بگذارم مطالب را در ذهنم طبقه بندی کنم و آن ها را یاد بگیرم.
از گوش دادن به پادکست دور افتادم.
اصلا گاهی حس میکنم از خودِ زندگی دور شدم. از همه ی عشق و علاقه ام دور شدم و این ناراحتی من را افزون می کند.
ِزندگی است دیگر بالا و پایین دارد و تو را امتحان می کند تا میزان تحملت را اندازه گیری کند.
باید مراعات کرد باید پذیرفت وگرنه زندگی طعم تلخی می دهد و شیرینی اش از بین خواهد رفت.
در وبینار نویسنده ساز امروز شرکت کردم آزادنویسی کردند، فهرست هفتگی کلمات نوشتند و من انجام ندادم چرا؟ چون که در حال برگشت به خانه بودم خسته و کوفته.
دور شدن قشنگ است؟ از نظر من خیر.
امید دارم که همه چیز دوباره قشنگ و دل به خواه شود چون خدا ناظر و حاضر بر تمام احوالات ماست.
سال واژه: ساده
صبح با صدای مامان که میگفت «مگه تو ساعت نه ماساژ نداری؟»، مجبور شدم با حسرت از رختخابم دل بکنم. بعد شم پریدم تو حموم، هول هولکی دوشی گرفتم، آماده شدم و رفتم ماساژ. خدا رو شکر یه کم درد پاهام بهتر شده. چقدر خوب میشه اگه این چند ماه هم بگذره و پاهام رو عمل کنن، کلن خلاص شم از درد. دلم لک زده واسه یه پیادهروی درست و درمون.
بابا اومد دنبالم، رفتیم خونه. عصر هم یه استراحتی کردم و رفتم نویسندهساز. با هم نوشتیم. به این فکر کردم چطوری میتونم یه تجربهی رهایی و لذتبخشی از آزادنویسی داشته باشم. دیدم بهتره بذارم نوشتن کار خودش رو بکنه و درگیر این نباشم که حالا چی بنویسم، وای دارم چی مینویسم؟ این چیه؟ موقع نوشتن موضوع خودش میاد و باید بهش وقت بدم تا پرو بال بگیره. بهتره بیشتر داستان بخونم، به کلمهها بیشتر دقت کنم، ببینم یه جمله رو به شیوههای مختلف دیگه هم میتونم بنویسم؟ پس نباید دنبال نتیجه باشم.
بعدشم دست نویسندهساز بود، دیشب اینقدر سرم درد میکرد که بیخیال نوشتن گزارش نیک شدم. البته پشیمون بودم چرا ننوشتم. انگار بدجور بهش عادت کردم، باعث میشه کل روزم بیاد جلو چشمم، بفهمم کجا از دستم رفته. بعد از تموم شدن وبینارم با خاهرم فیلم دیدیم و از شاملو با هم خوندیم. تو گنجور هم از حافظ و عبید زاکانی خوندیم. عجب طنز قشنگی داره این عبید زاکانی. مهمون واژهها هم شدم. هی میرفتم تو واژدون ، با دوست و دشمنهاشونم آشنا میشدم.
گزارش نیک
روزا برام مثل برق و باد میگذره. چند روز بود استرس وبینارم رو داشتم. بخاطر همین نمیتونستم رو چیزای دیگه کار کنم و وقت بذارم. وقتی تموم شد، انگار باری از روی دوشم برداشته شد. جدای از این موضوع امروز کمی کار انجام دادم و سریال جدیدی رو شروع کردیم به اسم Alice in borderland.
برای من وبینار تجربه خوبی بود. هرچند قبلا هم گذاشته بودم ولی امروز برام خیلی جدی تر شده بود. درباره فریلنسری صحبت کردم و در نهایت دوره خودم رو معرفی کردم.
امیدوارم که شرکت کنن
زهرا موحدی
به چراغ مطالعهی عزیز
چراغ مطالعهی عزیز. که به دردی نمیخوری معمولا. حداقل مخاطب نامهم باش تا کمی مفید باشی. دیشب خیلی کم خوابیدم چون شب امتحان بود. اما به برنامه رسیدم. صبح که سوار اتوبوس شدم کل راه اصلا حالم خوب نبود. اتوبوسزدگی؟ شاید. اما امتحان خوب بود حداقل.
بعدش رفتیم اتیکت گرفتیم که کلا سه ماه کاربرد میتواند داشته باشد یا نداشته باشد.
فیلم Shining را دیدم یک ساعت. خیلی جالب بود. ایدههای نو و تکراری ترکیب شده بود و نتیجه غافلگیری هم بود. اما بعدش خیلی خسته بودم و تا وبینار خوابیدم.
تو وبینار نویسندهساز دربارهی آزادنویسی آزادنویسیدیم. که چطور بنویسم خوشحالترم میکند؟
من وقتی هوا سرد باشد کلا خوشحالم. پس صبح زمستان، قبل بیدار شدن همه، و بعد خوابی طولانی. البته نوشتن قبل خواب را هم دوست دارم.
ایدهی دیگرم نوشتن روی کاغذ با رواننویسی نوکتیز، توی دفتری با خطوط سیاه. وقتی که دفتر را به لبهی میز تکیه دادهام و نه که کامل رویش بگذارم.
ولی اینها ابزارند و نباید وابسته شد نه؟ خود نوشتن مهمتر است. پس سانسور نکنم و با خودم روراست باشم. از برنامههایم بنویسم و ازش برای توسعهی فردی استفاده کنم. وقتی که موضوعی داشته باشم و دربارهی آن بارش فکری بکنم و چیزی پیدا کنم که واقعا دوست دارم. این یعنی نتیجهگرایی؟ نه کاملا. شاید دنبال چیزی دیگری بودم و نیافتم. اما بهجایش چیز خوب دیگری یافتم. موسیقی و نوشتن عصر را هم دوست دارم. بهشرطی که تو اتوبوس نباشد.
بعد کلماتی در توصیف اینروزها نوشتیم. هفتهی پیش اضطراب داشتم چون امتحان سختتری داشتیم. پر بود از آرزو برای دیدن فیلم و سریال و خواندن و نوشتن. موسیقی هم نقش پررنگتری داشت. تو چنین شرایطی بیشتر بهش نیاز دارم. این هفته که امتحان تعویق خورد خیلی حال داد.
بعدش ادامهی فیلم Shining. موقعی که داشتم کلش را براش تعریف میکردم طرحش را بهتر فهمیدم. دوست دارم کتابش را هم بخوانم. تو هم شاینینگ میکنی نه؟ یاد بگیر ازش. حالا درک میکنم گازخورد دادن چه لذتی دارد.
بعد از کتاب پیرنگ خواندم. مقدمه را تمام کردم. دربارهی تعداد شخصیتها بود. میگوید انتخاب سه شخصیت اصلی کار خوبیست. متعادل است. اما راه دیگری هم هست. اضافه کردن نفر چهارمی که حضور ندارد اما هنوز هم تأثیرگذار است. مثلا فیلم یا کتاب ربکا.
بعد حمام کردم و کنسرتی برگزاریدم.
صدای جلسهی آخر خودواژه را شنیدم تا نصف. نصف دوم هنوز باز نشده. خاک سر بر نت بریند. بعدش سعی کردم چند کلمه بسازم. برای تنفر و اضطراب و… بیشتر ذهنم سمت رنگها میرود. مثلا برای افسردگی آبی و برای اضطراب قرمز. غرور بنفش و شادی صورتی. موافقی؟ تو خودت نماد افسردگی هستی با آن گردن آویزانت. گازخورد دو.
From پیام هماورد on گزارش نیک ۱۸۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From لاله حقیقت on گزارش نیک ۱۸۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From نسیم کمالی on گزارش نیک ۱۸۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From فاطمه محمودپور on گزارش نیک ۱۸۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From زهرا هادی on گزارش نیک ۱۸۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From زهره بیکی on گزارش نیک ۱۸۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From سحر فرهادی on گزارش نیک ۱۸۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From کبری مرآتی on گزارش نیک ۱۸۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From سامان مفیدی on گزارش نیک ۱۸۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From زری قوام on گزارش نیک ۱۸۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From زهرا حبیبی on گزارش نیک ۱۸۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From حمیده وحدتی on گزارش نیک ۱۸۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From مریم حاجیکریمی on گزارش نیک ۱۸۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From الهه احمدی on گزارش نیک ۱۸۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From مینا طالبی on گزارش نیک ۱۸۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ندا احمدی :): on گزارش نیک ۱۸۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From مهدیه کاظمی on گزارش نیک ۱۸۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From آرمیتا آرین on گزارش نیک ۱۸۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From گیتا on گزارش نیک ۱۸۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From مهتاب صادقی on گزارش نیک ۱۸۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From مریم جلوانی on گزارش نیک ۱۸۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From وحیده ماهانی on گزارش نیک ۱۸۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From حمیده وحدتی on گزارش نیک ۱۸۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ساحل خسروی on گزارش نیک ۱۸۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From هاله کاشانی on گزارش نیک ۱۸۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From ریحانه ربانی on گزارش نیک ۱۸۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From کوثر علیزاده on گزارش نیک ۱۸۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From زینب شاگردی on گزارش نیک ۱۸۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From زهرا موحدی on گزارش نیک ۱۸۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟
From سوین درخشانی on گزارش نیک ۱۸۲: امروز چه کارهای مفیدی انجام دادید؟